İşvereniniz sizi işten çıkardığında, kural olarak hakkınız vardır geçiş tazminatına. Bu, başka bir işe geçişi kolaylaştırmak için öngörülmüş yasal bir fesih tazminatıdır. Bazı durumlarda mahkeme ayrıca size bir hakkaniyete uygun tazminat hükmedebilir. Bu yalnızca işverenin ciddi derecede kusurlu davrandığı durumlarda olur.

Bu yazıda, hakkaniyete uygun tazminatın ne olduğunu, buna ne zaman hak kazanabileceğinizi, bunun ne kadar olabileceğini ve bunun bir uzlaşma sözleşmesiyle nasıl birlikte işlediğini açıklıyoruz.

Geçiş tazminatı nasıl hesaplanır?

Geçiş tazminatının tutarı aylık maaşınıza ve hizmette bulunduğunuz yıl sayısına bağlıdır. 1 Ocak 2020’den itibaren basit bir kural geçerlidir: Çalışılan her hizmet yılı için brüt aylık maaşınızın 1/3e’sini alırsınız. Burada, ister şu anda on yıl boyunca Philips mahalle köşesindeki bir kafede çalışmış ya da işe henüz yeni başlamış olsanız bile; oran aynı kalır.Dikkat edilmesi gereken birkaç nokta:

• Tazminat gününe kadar hassas biçimde hesaplanır—yani bir yıldan daha kısa süre çalışmış çalışanlar için de tazminat oransal olarak hesaplanır.
• Aylık maaşının hesaplanmasında tatil parası, on üçüncü ay, sabit ek ödemeler ve primler hesaba katılır.
• Yıllık olarak güncellenen bir azami tutar geçerlidir (2024’te bu €89.000’dir veya yıllık maaşın daha yüksekse en fazla bir yıllık maaş).

Kısacası: hesaplama açık ve adildir, ancak tüm ücret bileşenlerini doğru şekilde dahil etmek zahmete değer.

Hakkaniyete uygun tazminat nedir?

Hakkaniyete uygun tazminat bir ek işten çıkarma tazminatı hâkimin geçiş tazminatına ek olarak verebileceği. İşverenin eylemleri nedeniyle ciddi biçimde zarara uğrayan çalışanlar için bir telafi olarak tasarlanmıştır.

Bu yalnızca bir mahkeme yoluyla işten çıkarma (kanton hâkimi veya istinaf) ve standart olarak bir uzlaşma sözleşmesinde değil.

Ayrıca, hâkim, işverenin fesih talebinin ilk aşamada haksız yere kabul edildiğini düşünürse istinaf aşamasında da adil bir tazminat verebilir. Bu durumda işverenin ağır kusurlu davranışının bulunması şart değildir; mesele basitçe ilk turda verilen haksız bir karardan ibaret olabilir.

İstisna: işçinin ağır kusurlu davranışı durumunda geçiş tazminatı yok

Dikkat: İşten çıkarılma, kendi ağır kusurlu davranışınızdan veya ihmalinizden kaynaklanıyorsa geçiş tazminatı hakkınız yoktur. Örneğin şu durumlarda:

• ciddi şekilde dolandırıcılık veya hırsızlık yapmanız;
• geçerli bir neden olmaksızın düzenli olarak işe gelmemeniz;
• işvereninize karşı kasten ağır kusurlu davranmanız; örneğin makul talimatları sistematik olarak görmezden gelmeniz.

Tüm bu durumlarda hâkim, geçiş tazminatı alamayacağınıza karar verebilir.

Ne zaman hakkaniyete uygun bir tazminat hakkınız olur?

Hâkim, hakkaniyete uygun bir tazminat verebilir, eğer işveren ağır kusurlu davranmışsa, örneğin aşağıdaki durumlarda:

• Geçerli bir neden olmadan işten çıkarma.

• Ayrımcılık veya yıldırma nedeniyle işten çıkarma.

• İşveren, sistematik yıldırma veya çalışılamaz bir durum yaratarak işi imkânsız hâle getiriyor.

• Fesih, bir gerekçe olmaksızın örtülü bir derhal fesih niteliğindedir.

• İşveren, hastalık durumunda işe dönüş yükümlülüklerine uymuyor.

Yalnızca istisnai durumlarda

Hakkaniyete uygun tazminat yalnızca istisnai durumlarda verilir. Kanun koyucu bunu boşuna “fare deliği” olarak adlandırmıyor—gerçekten de şu durumlar için öngörülmüştür; işverenin ciddi şekilde kötü davrandığında. Örnekler:

• İş ilişkisi, kınanması gereken davranışı nedeniyle işverenin, örneğin bir çalışan uygunsuz yakınlaşmaları reddettikten sonra zarar gördüğünde.
• işveren çalışanı ayrımcılığa uğratır veya taciz eder.
• Fesih için sahte bir gerekçe öne sürülür; amaç, çalışılamaz bir durum yaratmak ve ardından bu bozucu duruma dayanarak feshetmektir.
• işveren hasta bir çalışanın işe dönüş sürecindeki yükümlülüklerini ihlal eder.
• Bir çalışan, işverenin çalışma koşullarına yeterli özen göstermemesi nedeniyle iş göremez hale gelir.
• işveren fesih yasağına aykırı olarak iş sözleşmesini fesheder; örneğin haksız bir derhal fesihte olduğu gibi.
• Yeniden işe alma şartı işveren tarafından göz ardı ediliyor.

Hatta işveren kuralları ihlal ettiğinin farkında olmasa bile, örneğin fesih yasağının farkında olmadan ihlal edildiği durumlarda, hâkim yine de hakkaniyete uygun bir tazminata karar verebilir. Doğrudan kötü niyet söz konusu olmadığı durumlarda dahi, hâkim işten çıkarmanın haksız olduğuna kanaat getirirse, çalışan tazminat alabilir.Bu, statü gereği yöneticiler için de ve üst mahkemede de geçerlidir; işten çıkarma talebi haksız yere kabul edilmişse, hâkim yine de hakkaniyete uygun bir tazminat takdir edebilir.Kısacası: hakkaniyete uygun bir tazminat yalnızca işverenin gerçekten ciddi biçimde hata yapıldığında—ve hâkim burada yalnızca kastı değil, aynı zamanda işten çıkarmanın sonuçlarına ve koşullarına da bakar.

Kısa hizmet süresinde de mümkün

Belki şunu merak ediyorsundur: Henüz 24 aydır çalışmıyorsan (ve dolayısıyla bir geçiş tazminatına hakkın yoksa) hakkaniyete uygun bir tazminat alabilir misin? Bunun yanıtı evet. İşten çıkarma işverenin ağır kusurlu davranışının sonucuysa, kısa hizmet süresi olan çalışanlar da hâkimden hakkaniyete uygun tazminat talep edebilir. Dolayısıyla hizmet sürenin uzunluğu bu ek tazminatı talep etmene engel değildir.

Statüye tabi bir yönetici de hakkaniyete uygun tazminat başvurusu yapabilir mi?

Evet, statüye tabi yönetici olarak da hâkimden hakkaniyete uygun tazminat talep edebilirsin. Bu, iş sözleşmenin haksız yere feshedildiğini düşünüyorsan mümkündür; hatta işverenin ağır kusurlu davranışı söz konusu olmasa bile. Hâkim, her durumu ayrı ayrı değerlendirerek ek bir tazminatın uygun olup olmadığına karar verir.

Uygulamadan örnekler

• Örnek 1: Bir çalışan, yöneticisiyle yaşadığı bir çatışmanın ardından, performans düşüklüğüne dair bir kanıt olmaksızın işten çıkarıldı. Hâkim, geçiş tazminatına ek olarak 6 aylık maaş tutarında hakkaniyete uygun tazminata hükmetti.

• Örnek 2: Bir çalışana yeniden entegrasyon sırasında uygun iş teklif edilmedi. Bu nedenle fesih ağır kusur olarak değerlendirildi. Çalışan, geçiş tazminatına ek olarak € 25.000 tutarında hakkaniyete uygun tazminat aldı.

• Örnek 3: Bir çalışan küçük bir olay nedeniyle derhal işten çıkarıldı. Hakim bunu orantısız buldu ve 12 aylık ücret tutarında bir hakkaniyet tazminatını takdir etti.

Hakkaniyet tazminatı ne kadar olabilir?

Sabit bir formül yoktur hakkaniyet tazminatının miktarı konusunda. Hakim diğer hususların yanı sıra şunlara bakar:

• İstihdam süresi.

• Ücret ve çalışma koşulları.

• İşverenin kusurlu davranışının ağırlığı.

• İşten çıkarmanın çalışan üzerindeki sonuçları.

Tazminat birkaç bin avrodan bazen bir yıllık maaştan daha fazlasına kadar değişebilir.

Hakkaniyetli tazminat ve uzlaşma sözleşmesi

Bir VSO’da genellikle yalnızca geçiş tazminatı (veya daha yüksek bir pazarlık tazminatı) alırsın. Yine de hakkaniyetli bir tazminat olasılığı güçlü bir pazarlık aracı olabilir.

👉 İşveren, mahkemede hakkaniyetli bir tazminat kazanma şansın olduğunu bilirse, VSO’da daha iyi bir düzenleme sunmaya genellikle daha çabuk istekli olur.

Kontrol listesi: hakkaniyetli tazminat

• 📑 İşverenin ağır kusurlu davranışının olup olmadığını kontrol et.

• ⚖️ VSO makul değilse kanton yargıcı önünde bir dava açmayı düşün.

• 💶 Müzakerelerde hakkaniyetli tazminatı bir baskı aracı olarak kullan.

• 📝 Durumunun her zaman hukuken değerlendirilmesini sağla.

Sık yapılan hatalar

• Her zaman adil bir tazminata hakkın olduğunu düşünmek → bu yalnızca ağır kusurlu davranış durumunda geçerlidir.

• Mahkeme yoluyla daha yüksek bir tazminatın mümkün olup olmadığını araştırmadan bir VSO’yu çok hızlı imzalamak.

• Kantonrechter nezdindeki başarı şansına dair hukuki bir değerlendirme yapmamak.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

1. İşten çıkarma halinde her zaman adil tazminat alır mıyım?
Hayır, yalnızca işverenin ağır kusurlu davranışı halinde.

2. Adil tazminat ne kadar tutar?
Bunu, senin durumuna bağlı olarak, hakim belirler.

3. Bir VSO’da hakkaniyete uygun bir tazminat da alabilir miyim?
Resmi olarak değil, ancak bu argümanı kullanarak daha yüksek bir işten çıkarma tazminatı için müzakere edebilirsiniz.

4. Geçiş tazminatı ile hakkaniyete uygun tazminat arasındaki fark nedir?
Geçiş tazminatı yasaldır ve her zaman ödenmesi gerekir, hakkaniyete uygun tazminat ise ek olup yalnızca kusurlu fesihte söz konusudur.

5. Bunu talep etmek için bir avukata ihtiyacım var mı?
Evet, bir avukat başarı şansının yeterince yüksek olup olmadığını değerlendirebilir.

Neden Arslan Advocaten?

• Hakkaniyete uygun tazminat talep edilen davalarda deneyimli

• Bir VSO kapsamında daha yüksek tazminatlar için yapılan müzakerelerde güçlü

• Her zaman sizin çıkarınıza odaklanma: maksimum tazminat ve güvenli WW hakları

Sonuç

Hakkaniyete uygun tazminat, yalnızca işverenin ağır kusurlu davranışı halinde hükmedilen ek bir işten çıkarma tazminatıdır. Her ne kadar bir sulh anlaşmasının standart bir unsuru olmasa da, böyle bir ihtimal güçlü bir pazarlık aracı olabilir.