Hollanda’da evlilik sözleşmesi (huwelijkse voorwaarden), eşlerin malvarlığı, borçları ve varsa aralarındaki hesaplaşma hakkında noterlik senediyle yaptığı düzenlemedir. Evlenmeden önce yapılabilir ve evlilik sırasında değiştirilebilir. Bu rehber Hollanda hukukunu açıklar; Türkiye bağlantılı bir evlilikte önce hangi ülke hukukunun uygulanacağı belirlenmelidir.
Evlilik sözleşmesi nedir?
Evlilik sözleşmesi; evlenmeyi planlayan eşler arasında, evlilik sırasında ve olası bir boşanma halinde mal varlığının, borçların ve diğer mali konuların nasıl paylaşılacağına dair yapılan anlaşmalardır. Bu anlaşmalar noter onaylı bir resmî senetle kayıt altına alınır ve her iki tarafın hak ve yükümlülükleri konusunda açıklık sağlamayı amaçlar.
Evlilik sözleşmesiyle, neyin kime ait olduğunu ve mali işlerin nasıl yürütüleceğini siz belirlersiniz. Bu, örneğin taraflardan birinin kendi işletmesi varsa koruma sağlayabilir ya da mal varlığı ile borçların birbirinden ayrı tutulmasına yardımcı olabilir.
Evlilik sözleşmesiyle tam olarak neleri düzenlersiniz?
Evlilik sözleşmesinde (veya kayıtlı ortaklık sözleşmesinde) evlilik veya kayıtlı birliktelik sırasında kimin hangi mal varlığına ve borçlara sahip olacağı konusunda birlikte somut anlaşmalar yaparsınız. Örneğin şunları kararlaştırırsınız:
- Nelerin kişisel mülkiyet olarak kalacağı ve nelerin ortak olacağı
- Gelir ve giderlerin nasıl paylaşılacağı
- Mal varlığı, bağışlar veya mirasların nasıl yönetileceği
- Ayrıldığınızda mal varlığı ve borçlara ne olacağı
Bu anlaşmaları her zaman bir noter aracılığıyla düzenlersiniz; böylece her şey resmî ve hukuken geçerli şekilde kayıt altına alınır. Bu sayede hem şimdi hem de gelecekte belirsizlikleri ve tatsız sürprizleri önlemiş olursunuz.
Ölüm halinde malvarlığı konusunda anlaşmalar yapmak
Evlilik sözleşmenizde, eşlerden birinin vefatı halinde geçerli olacak düzenlemeler yapıp yapamayacağınız sık sorulan bir sorudur. Cevap: evet, kesinlikle mümkündür. Örneğin, ‘koude uitsluiting’ – yani evlilik sırasında tüm malvarlığı ve borçların kesin olarak ayrı kaldığı bir düzen – seçseniz bile, ölüm halinde ortak veya kişisel malvarlığının ne olacağını belirleyebilirsiniz.
Evlilik sözleşmesine eklenecek akıllı bir hükümle, ölüm halinde malvarlığının tamamının ya da bir kısmının hayatta kalan eşin yararına olmasını kararlaştırabilirsiniz. Ölene ait olan kısım ise, siz aksi yönde bir tercih yapmadıkça, yasal yoldan mirasçılarına geçer. Bununla ilgili açık hükümleri birlikte belirleyebilir, örneğin bir vasiyetname ile birleştirebilirsiniz.
Bu, her iki eş için de – yalnızca evlilik süresince değil, sonrasındaki tasfiye açısından da – huzur ve açıklık sağlar.
Koude uitsluiting nedir?
Koude uitsluiting, eşler arasında mal ortaklığı kurulmaması ve genellikle gelir veya birikimlerin paylaşılmasına ilişkin bir hesaplaşma hükmü bulunmamasıdır. Her eş kendi malvarlığını korur. Bununla birlikte eşler birlikte ev satın alabilir veya ortak kredi kullanabilir.
Ev giderlerine katkı, kişisel parayla yapılan ödemelerden doğan alacaklar, nafaka ve emeklilik hakları ayrıca değerlendirilir. Bu düzen, eşlerin birbirine karşı hiçbir mali yükümlülüğü olmadığı ya da mevcut alacaklıların haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Evlilik sözleşmesiyle neden ve ne zaman evlenmeli?
Hollanda mal rejimi hukuku uygulanıyorsa, 1 Ocak 2018 ve sonrasında yapılan evliliklerde kural sınırlı mal ortaklığıdır. Evlilikten önce zaten ortak olan mallar, bunlarla ilgili veya ortak borçlar ve evlilik sırasında edinilen mallar ile doğan borçlar da kural olarak bu ortaklığa girebilir. Evlilik öncesindeki kişisel mal ve borçlar ile miras ve bağışlar genellikle ayrı kalır. Daha eski evliliklerde önceki rejim devam edebilir; noterlik sözleşmesi ve kanuni istisnalar ayrıca incelenir.
Evlilik sözleşmesinin farklı türleri
Evlilik sözleşmesiyle, malvarlığınızın ve borçlarınızın nasıl paylaşılacağına ilişkin kendi aranızda anlaşmalar yapabilirsiniz. Örneğin şu seçenekler vardır:
- Mal ortaklığı: Tıpkı 2018’den önce yaygın olduğu gibi, (neredeyse) her şeyi birlikte paylaşmayı seçersiniz.
- Tam mal ayrılığı: Her şey sıkı biçimde ayrı kalır; herkes kendi malvarlığını, gelirini ve varsa borçlarını korur.
- Kişiye özel anlaşmalar: İkisinin arasında yer alan çeşitli anlaşmalar yapabilirsiniz; örneğin konutun paylaşımı, gelir, kendi şirketinin ele alınışı, emeklilik veya miras ve bağışların nasıl ele alınacağı.
Birlikte kime neyin ait olduğunu belirleyerek belirsizlikleri önler ve kendi işletmesine sahip olmak veya bir aile servetini korumak gibi kişisel durumları dikkate alabilirsiniz.
Yine de, örneğin aşağıdaki durumlarda evlilik sözleşmesi yapmak akıllıca olabilir:
- Kendi işletmesinin korunması: Evlilik sözleşmesi, eşlerden birinin işletmesinin mal ortaklığının dışında kalmasını sağlayabilir.
- Finansal riskleri değerlendirme: kişisel ve ticari malvarlığı ayrı düzenlenebilir. Alacaklının hangi mala başvurabileceği borca, ortak imzaya ve kanuni kurallara da bağlıdır.
- Miraslar veya bağışlar: Mirasların ve bağışların evlilikten sonra da kişisel malvarlığı olarak kalacağını belirleyebilirsiniz.
- Boşanmada malvarlığının paylaşımı: Evlilik sözleşmesi, bir boşanma halinde varlıkların ve borçların paylaşımı için net bir yol haritası sunar.
Evlilik sözleşmesi düzenleme (evlilikten sonra da)
Evlilik sözleşmeleri evlilikten önce hazırlanır, ancak evlilik sırasında da kararlaştırılabilir. Bunun için her iki eşin de bir notere gitmesi gerekir. Mevcut evlilik sözleşmeleri de değiştirilebilir. Bu, finansal durum değiştiğinde, örneğin bir işletme kurma veya beklenen bir miras söz konusu olduğunda önemli olabilir.
Yeni veya değiştirilmiş evlilik sözleşmeleri ne zaman yürürlüğe girer?
Evlenmeden önce yapılan sözleşme, evliliğin kurulduğu anda hüküm doğurur (BW 1:117/2). Evlilik sırasında yapılan veya değiştirilen sözleşme ise, senette daha ileri bir tarih yoksa, noterlik senedinin düzenlendiği günün ertesi günü eşler arasında yürürlüğe girer (BW 1:120/1).
Sözleşmeyi bilmeyen üçüncü kişilere karşı evlilik sırasında düzenlenen hükümlere dayanılabilmesi için huwelijksgoederenregister kaydının üzerinden en az on dört gün geçmiş olması gerekir. Yeni düzenleme mevcut alacaklıların haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Evlilik sözleşmesini değiştirme
Evlilik sırasında koşulları değiştirmek mümkündür. Bu, koşullar değiştiğinde, örneğin bir şirket kurma veya finansal durumun farklılaşması halinde faydalı olabilir. Bunun için yine değişikliklerin kayıt altına alındığı bir noterlik senedi gerekir.
Evlilik sözleşmesinin değiştirilmesinde müteselsil sorumluluk
Birçok çift, evlilik sözleşmelerini değiştirdiklerinde, örneğin bir borcun bundan sonra yalnızca tek bir isimde görünmesi durumunda, ortak borçlardan müteselsilen sorumlu kalıp kalmadıklarını merak eder. Yanıt, birlikte alınan borçlar için müteselsil sorumluluğun, bunlar kâğıt üzerinde bir eşe tahsis edilse bile, genellikle devam ettiğidir.
Bu, alacaklının evlilik sözleşmesindeki yeni anlaşmalardan bağımsız olarak, tutarın tamamı için her iki eşe de başvurabileceği anlamına gelir. Şayet eşlerden biri, şartlara göre diğerinin sorumlu olması gerekirken, borcun tamamını nihayetinde öderse, fazla ödeme yapan kişi bu tutarı diğer eşten geri talep edebilir. Bu konuda tartışma çıkarsa, hâkimden bir karar istenebilir.
Kişisel durumunuz için evlilik sözleşmesini değiştirmenin sonuçlarını tam olarak bilmeniz adına, bu konuda her zaman bir noterden sağlam danışmanlık alın.
Evlilik sözleşmesinin maliyetleri nelerdir?
Evlilik sözleşmesi için tek bir ulusal ücret yoktur. Noterden KDV, sicil kaydı, mevcut ortaklığın tasfiyesi ve ek senetlerin dahil olup olmadığını gösteren yazılı fiyat teklifi isteyin. Avukat, arabulucu veya vergi danışmanının çalışması ayrıca ücretlendirilebilir. Bu uzmanlar hazırlıkta yardımcı olabilir; gerekli resmî senedi noter düzenler.
Boşanmada evlilik sözleşmesi
Boşanmaya karar verir ve bir evlilik sözleşmesine sahipseniz, malvarlığı ve borçlar bu sözleşmedeki anlaşmalara göre paylaşılır. Bu, daha fazla açıklık sağlar ve uzun ve karmaşık boşanma süreçlerinin önüne geçebilir. Ancak, tüm senaryolar yeterince açık şekilde tanımlanmamışsa, yine de bazı konular tartışmaya yol açabilir.
Evlilik sözleşmesi geriye yürütülebilir mi?
Üç yıldan az süredir evli olmak, mal rejimini genel olarak düğün tarihine kadar geriye yürütme hakkı vermez. Bazı değişikliklerde vergi bakımından bir kolaylık söz konusu olabilir; bu, sözleşmenin medeni hukuk bakımından geriye yürüdüğü anlamına gelmez.
Mevcut ortaklığın nasıl tasfiye edileceğini, vergi sonuçlarını ve üçüncü kişilerin haklarını işlemden önce noterle değerlendirin. Eski borçlar, sözleşmeye geçmiş bir tarih yazılmasıyla ortadan kalkmaz.
Ortak bir borcu tek bir kişinin adına geçirmek: mümkün mü?
Diyelim ki evlilik sözleşmesini yaptıktan sonra, birlikte üstlenilmiş bir borcu bir eşin adına geçirmek istiyorsunuz. Bu öyle kolayca yapılabilir mi? Uygulamada bunun düşünüldüğünden daha zor olduğu sıklıkla görülür.
Çoğu borçta, örneğin ortak bir kredi veya ipotekte, her iki eş de müteselsilen sorumludur. Bu, bankanın veya diğer alacaklının, evlilik sözleşmenizde ne kararlaştırılmış olursa olsun, tutarın tamamı için her iki eşe de başvurabileceği anlamına gelir. Kendi aranızda, borcun bundan böyle yalnızca eşlerden biri tarafından üstlenilmesine karar verseniz bile, alacaklı yine de her ikinizi birden muhatap alma hakkını elinde tutar.
Ardından, evlilik sözleşmesine göre artık sorumlu olmaması gereken eş ödemeyi yaparsa, genellikle bir rücu hakkı doğar. Bu, bu eşin ödediği tutarı diğer eşten geri isteyebileceği anlamına gelir. Diğer eş iş birliği yapmazsa, bunun için mahkemeye başvurabilirsiniz. Daha fazla çatışmayı önlemek adına, böyle bir durumda her zaman bir noterle en iyi yaklaşımı nasıl belirleyeceğinizi görüşün.
Bu nedenle, ortak borçlar söz konusu olduğunda, onları bölmenin mümkün olup olmadığını ve nasıl bölünebileceğini önceden iyi tartışmanız ve bu yükümlülüklerin paylaşımına ilişkin net anlaşmalar yapmanız akıllıca olur. Böylece, bir boşanma veya şartlarda değişiklik durumunda her ikiniz de neyle karşılaşacağınızı bilirsiniz.
Evlilik sözleşmesinde neleri kararlaştıramazsınız?
Sözleşme emredici hukuka, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olamaz. Çocuğun kanundan doğan nafaka hakkı sözleşmeyle kaldırılamaz. Evlenmeden önce eş nafakasından vazgeçme hükmü de geçersizdir; planlanan bir boşanma kapsamında yapılan anlaşmalar ayrıca değerlendirilir. Bkz. Hoge Raad, 25 Kasım 2022.
Yaşlılık emekliliğinin paylaşımı (pensioenverevening) ise farklıdır: eşler yazılı olarak farklı bir paylaşım veya paylaşım yapılmaması konusunda anlaşabilir. Dul/yetim emekliliğiyle ilgili haklar ve sonuçlar ayrıca incelenmelidir. Rijksoverheid’in emeklilik paylaşımı açıklaması bu seçeneği gösterir.
Boşanma halinde malvarlığının paylaşımı hakkında anlaşma yapılmadıysa ne olur?
Evlilik sözleşmenizde boşanma halinde malvarlığının nasıl paylaşılacağına dair açık hükümler yok mu? O hâlde bunun yine de birlikte görüşülüp yazılı olarak belirlenmesi gerekir. Çoğu zaman bu, boşanma protokolü hazırlanırken yapılır. Bazı hususlar belirsiz kalır veya görüş ayrılıkları ortaya çıkarsa, yeniden müzakere edilmesi ya da paylaşım konusunda hâkimin karar vermesi gerekebilir. Bu nedenle, tartışmaları – ve ilave hukuki masrafları – mümkün olduğunca önlemek için evlilik sözleşmesine olabildiğince çok senaryoyu önceden dahil etmek akıllıca olacaktır.
Ölüm durumunda evlilik sözleşmesiyle ne olur?
Ölümle evlilik sona erer, ancak sözleşmenin malvarlığının tasfiyesine ilişkin etkileri kendiliğinden kaybolmaz. Önce hangi malın hangi eşe ait olduğu ve ölüm halinde hesaplaşma hükmünden bir alacak doğup doğmadığı belirlenir. Mirasın kapsamı buna göre ortaya çıkar.
Kimin mirasçı olduğu ise uygulanacak miras hukuku ve varsa vasiyetnameyle belirlenir. Evlilik sözleşmesindeki hesaplaşma hükmü vasiyetnamenin yerini almaz; bu belgeleri ve vergi sonuçlarını birlikte değerlendirmek gerekir.
Eski eşiniz ortak bir borcun ödenmesine katkıda bulunmuyorsa ne olur?
Birlikte aldığınız bir borç mu var, ancak eski eşiniz ödemeye yanaşmıyor mu? Bu durumda, müteselsil borçlu olarak alacaklıya karşı her ikiniz de sorumlu olmaya devam edersiniz. Bu, banka veya başka bir finans kuruluşunun, aranızda borcu tek kişinin ödeyeceğini kararlaştırmış olsanız bile, kalan bakiyenin tamamını her birinizden ayrı ayrı talep edebileceği anlamına gelir.
İç ilişkinizdeki anlaşmalara ve uygulanacak hukuka göre size düşenden fazlasını ödediyseniz, eski eşinize karşı rücu veya geri ödeme alacağınız olabilir. Bu alacak otomatik olarak ödediğiniz tutarın tamamı değildir. Kredi sözleşmesini, aranızdaki anlaşmaları ve ödeme belgelerini birlikte değerlendirin.
Evlilik sözleşmesini kişisel bir yaklaşımla düzenleyin
Giderek daha fazla çift, evlilik öncesi bir arabulucu aracılığıyla evlilik sözleşmesi hazırlamayı tercih ediyor. Bu süreçte evliliğinizin geleceği ayrıntılı biçimde ele alınır ve kişisel anlaşmalar ihtiyaçlarınıza göre şekillendirilir. Bir arabulucuya başvurarak mali ve pratik konularınızı yapıcı bir şekilde kayıt altına alabilir, böylece evlilik sözleşmesi tamamen isteklerinize göre uyarlanabilir.
Arslan Advocaten aile hukuku ekibi, mevcut evlilik sözleşmesinin incelenmesi, boşanmada uygulanması ve malvarlığı uyuşmazlıklarında yardımcı olur. Noterlik senedi hazırlanması gerekiyorsa noterle yürütülecek işlemleri de önceden netleştiririz. Görüşmeye sözleşmenizi, evlilik tarihinizi ve ilgili mal veya borç belgelerini getirin.
Sıkça sorulan sorular
Evlilik sözleşmesi Hollanda’da nasıl yapılır?
Noterlik senediyle yapılır. Hollanda hukukunun uygulanıp uygulanmadığı, evlilik tarihi ve mevcut malvarlığı önce değerlendirilir.
Evlenince sözleşme yapmak için geç mi kalınır?
Hayır. Evlilik sırasında da yapılabilir veya değiştirilebilir. Senette daha ileri tarih yoksa eşler arasında noterlik senedinin düzenlendiği günün ertesi günü yürürlüğe girer.
Üç yıldan az evli olmak geriye yürütme hakkı verir mi?
Hayır; bu süreye dayanan genel bir medeni hukuk istisnası yoktur. Vergi kolaylıkları, mevcut mal rejiminin ve alacaklı haklarının geriye dönük değiştiği anlamına gelmez.
Emeklilik paylaşımından vazgeçilebilir mi?
Yaşlılık emekliliğinin paylaşımı hakkında yazılı olarak farklı anlaşma yapılabilir veya paylaşım dışlanabilir. Diğer emeklilik hakları ve mali sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Hukuki Hizmetler
Türkçe rehber: Bu konuyu Hollanda ve Türk hukukunu karşılaştırarak, Arslan & Arslan’ın Türkçe boşanma sitesi Bosanma.nl’de de anlatıyoruz: Hollanda’da evlilik sözleşmesi (huwelijkse voorwaarden).
