Partneralimentatie kan verschuldigd zijn na een huwelijk of geregistreerd partnerschap als de ene ex-partner behoefte heeft aan een bijdrage en de andere voldoende draagkracht heeft. De duur is niet voor iedereen hetzelfde. Voor het sinds 2020 geldende stelsel is de hoofdregel de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar, met belangrijke uitzonderingen. Bij oudere afspraken en procedures kan overgangsrecht tot een andere uitkomst leiden.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat personen- en familierecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor personen- en familierecht en strafrecht. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Een nieuwe baan, samenwonen of pensionering verandert een bestaande bijdrage niet altijd zonder verdere stap. Hieronder leest u welke vragen eerst moeten worden beantwoord en waarom een juiste berekening en duidelijke beëindigingsgrond belangrijk zijn.
Wanneer kan partneralimentatie ontstaan?
Partneralimentatie hangt samen met de wettelijke onderhoudsverhouding na huwelijk of geregistreerd partnerschap. Alleen ongehuwd samenwonen geeft niet automatisch dezelfde wettelijke aanspraak. Een concrete overeenkomst tussen samenwoners kan wel afzonderlijke betekenis hebben.
Niet iedere ex-partner heeft recht op een bijdrage. Er moet worden onderzocht welke behoefte bestaat, in hoeverre iemand daarin zelf kan voorzien en wat de ander kan betalen. Een inkomensverschil is een belangrijk gegeven, maar geen volledige berekening.
De reden waarom een relatie is geëindigd bepaalt niet automatisch wie alimentatie krijgt. Het onderhoudsvraagstuk heeft een eigen juridisch kader. Vermijd daarom de verwachting dat verwijten over de relatie vanzelf tot een hogere of lagere bijdrage leiden.
Behoefte: welke levensstandaard en kosten zijn relevant?
De behoefte wordt beoordeeld in samenhang met de omstandigheden tijdens het huwelijk en de actuele situatie. In de praktijk kan een behoefteberekening worden gebruikt, met een onderbouwd overzicht van uitgaven. Ook een gebruikelijke benadering op basis van het vroegere gezinsinkomen kan in passende gevallen een rol spelen.
Niet iedere opgevoerde uitgave wordt automatisch aanvaard. De kosten moeten aannemelijk zijn en passen bij de relevante omstandigheden. Een begroting moet bovendien onderscheid maken tussen eigen uitgaven en kosten van kinderen.
Verzamel daarom gegevens over wonen, verzekering, vervoer en andere noodzakelijke uitgaven. Vermeld welke kosten veranderen na de scheiding. Een realistisch budget helpt zowel bij overleg als bij een eventuele procedure.
Behoeftigheid: wat kunt u zelf verdienen?
Naast de behoefte wordt onderzocht welk eigen inkomen beschikbaar is en welk inkomen redelijkerwijs kan worden verworven. Opleiding, werkervaring, gezondheid, leeftijd, zorgtaken en kansen op de arbeidsmarkt kunnen relevant zijn.
De vraag is niet uitsluitend of iemand op dit moment een baan heeft. Ook inspanningen om werk te vinden of uren uit te breiden kunnen worden beoordeeld. Tegelijk mag niet zonder onderbouwing worden aangenomen dat een bepaald inkomen direct haalbaar is.
Maak een concreet overzicht van sollicitaties, opleidingen, beperkingen en beschikbare opvang. Een geleidelijke opbouw kan realistischer zijn dan een abrupt verondersteld voltijds inkomen. De uiteindelijke beoordeling blijft afhankelijk van het dossier.
Draagkracht: wat kan de ander betalen?
De draagkrachtberekening onderzoekt de financiële mogelijkheden van de betalende ex-partner. Inkomen, relevante lasten, fiscale gevolgen en andere onderhoudsverplichtingen kunnen een rol spelen. Kinderalimentatie voor kinderen jonger dan eenentwintig jaar heeft bij onvoldoende draagkracht wettelijke voorrang.
Een hoge bruto-omzet van een ondernemer is niet hetzelfde als vrij besteedbaar inkomen. Bij een onderneming moeten cijfers, continuïteit en beschikbare middelen zorgvuldig worden beoordeeld. Ook een tijdelijk laag salaris uit een eigen bv geeft niet altijd het volledige beeld.
De actuele alimentatienormen bieden een belangrijke systematiek, maar zijn geen wet die iedere bijzondere omstandigheid uitsluit. Een goede berekening maakt de gebruikte gegevens en eventuele afwijkingen inzichtelijk.
Hoe lang duurt partneralimentatie sinds 2020?
Voor het nieuwe wettelijke stelsel geldt als hoofdregel een duur gelijk aan de helft van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Er zijn uitzonderingen waardoor een langere periode kan gelden. De juiste toepassing vereist de precieze data en gezinssituatie.
Een belangrijke uitzondering betreft gezamenlijke kinderen: de verplichting kan doorlopen totdat het jongste kind twaalf jaar wordt. Bij een huwelijk van langer dan vijftien jaar kan de nabijheid van de AOW-leeftijd van de alimentatiegerechtigde relevant zijn.
Daarnaast bestaat een bijzondere overgangsuitzondering voor bepaalde alimentatiegerechtigden die op of vóór 1 januari 1970 zijn geboren, bij een huwelijk van langer dan vijftien jaar en meer dan tien jaar tot de AOW-leeftijd. Bij samenloop moet worden onderzocht welke langere termijn geldt. Gebruik deze omschrijving niet als vervanging van een berekening met exacte data.
Oudere afspraken en overgangsrecht
De datum waarop het huwelijk feitelijk eindigde is niet de enige maatstaf voor het toepasselijke stelsel. De datum van een overeenkomst en de aanvang van de relevante procedure kunnen door het overgangsrecht bepalend zijn. Een scheiding die na 2020 is afgerond kan daarom toch nadere beoordeling van oudere regels vragen.
Voor veel oudere gevallen gold een maximale duur van twaalf jaar, met onder meer een uitzondering voor kortere kinderloze huwelijken. Voor nog oudere gevallen kunnen weer andere regels relevant zijn. Een algemene uitspraak dat partneralimentatie altijd vijf of altijd twaalf jaar duurt is dus onjuist.
Neem het oorspronkelijke verzoekschrift, de beschikking en het convenant mee. Daarmee kan worden vastgesteld welk stelsel geldt en vanaf welk juridisch moment de termijn loopt.
Een afgesproken duur is niet altijd het laatste woord
Partijen kunnen binnen het wettelijke kader afspraken maken over bedrag en duur. De uitleg van die afspraken is belangrijk. Een einddatum, afbouwregeling of voorwaarde moet voldoende duidelijk zijn geformuleerd.
Onder bijzondere omstandigheden kan verlenging van een wettelijke termijn worden gevraagd. Daarvoor gelden een zware toets en een korte verzoektermijn. Wacht daarom niet tot lang na de laatste betaling als u denkt dat beëindiging onaanvaardbare gevolgen heeft.
Laat ook beoordelen of een overeengekomen einddatum juridisch hetzelfde werkt als een wettelijke termijn. Het soort afspraak kan verschil maken voor wijziging en de rechterlijke toets.
Afstand vooraf in huwelijkse voorwaarden
Een beding waarbij aanstaande echtgenoten al vóór het huwelijk volledig afzien van toekomstige wettelijke partneralimentatie kan niet zonder meer als geldig worden behandeld. De Hoge Raad heeft in 2022 bevestigd dat een dergelijk voorhuwelijks nihilbeding onder de nietigheidsregel van artikel 1:400 lid 2 BW valt.
Dat moet worden onderscheiden van afspraken die echtgenoten met het oog op een voorgenomen echtscheiding maken binnen het kader van artikel 1:158 BW. Het moment, doel en de inhoud van de afspraak zijn dus belangrijk.
Lees een passage in huwelijkse voorwaarden daarom niet als automatische vrijstelling van iedere onderhoudsplicht. Laat de tekst en omstandigheden beoordelen voordat u op die basis een bijdrage weigert of afstand doet van een aanspraak.
Niet-wijzigingsbeding en gewone wijziging
Partijen kunnen soms een niet-wijzigingsbeding overeenkomen. Zo’n beding beperkt de mogelijkheid om later een aanpassing te vragen, maar heeft eigen wettelijke voorwaarden en uitzonderingen. Het is geen formulering die zonder uitleg in ieder convenant hoort.
Zonder zo’n beperking kan wijziging aan de orde zijn bij relevante veranderde omstandigheden waardoor de bijdrage niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet. Ook een onjuiste oorspronkelijke basis kan onder voorwaarden een wijzigingsgrond opleveren.
Laat altijd eerst de bestaande afspraak lezen. Een nieuwe berekening alleen is onvoldoende als een bijzonder beding de wijzigingsmogelijkheden beïnvloedt. Bespreek ook de gewenste ingangsdatum en eventuele terugbetalingsgevolgen.
Nieuwe baan of meer inkomen van de ontvanger
Eigen inkomen kan de aanvullende behoefte verminderen. Dat betekent niet dat de betaler zonder onderzoek een bestaand bedrag kan schrappen. De omvang, bestendigheid en verhouding tot de eerder vastgestelde behoefte moeten worden beoordeeld.
Vraag relevante informatie en stel een onderbouwde wijziging voor. Als overeenstemming wordt bereikt, leg bedrag, ingangsdatum en de verhouding tot de bestaande beschikking vast. Bij een geschil kan een rechterlijke wijziging nodig zijn.
Een korte tijdelijke baan of een eenmalige ontvangst heeft niet noodzakelijk hetzelfde gevolg als een structureel inkomen. Maak onderscheid tussen terugkerende inkomsten, vermogen en bijzondere gebeurtenissen.
Samenwonen met een nieuwe partner
Artikel 1:160 BW kan de alimentatieplicht beëindigen wanneer de gerechtigde hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd of geregistreerde partners. Voor die laatste categorie gelden strikte voorwaarden.
Een relatie, regelmatig logeren of samen op vakantie gaan bewijst niet automatisch dat aan alle vereisten is voldaan. De beoordeling ziet op de daadwerkelijke duurzame samenlevingssituatie, waaronder wederzijdse verzorging en een gemeenschappelijke huishouding. De partij die zich op beëindiging beroept moet de relevante feiten onderbouwen.
Omdat de gevolgen ingrijpend kunnen zijn, is voorzichtigheid nodig. Stop niet uitsluitend op basis van vermoedens en verzamel geen bewijs door onrechtmatige toegang tot privéaccounts of andere ongeoorloofde middelen. Laat een advocaat de juridische en bewijsrechtelijke positie beoordelen.
Een nieuwe partner van de betaler
Dat de betalende ex-partner een nieuwe relatie heeft, betekent niet automatisch dat de alimentatie daalt. Gedeelde lasten en eventuele nieuwe onderhoudsverplichtingen kunnen relevant zijn, maar moeten in de totale berekening worden verwerkt.
Ook de keuze om samen een duurdere woning te betrekken geeft geen vanzelfsprekende voorrang boven een bestaande onderhoudsplicht. De redelijkheid en juridische relevantie van lasten moeten worden beoordeeld.
Maak gewijzigde omstandigheden concreet en controleer of zij daadwerkelijk invloed hebben op de draagkracht. Alleen de mededeling dat er ‘een nieuw gezin’ is, is geen complete wijzigingsgrond of berekening.
Pensionering en wisselend ondernemersinkomen
Pensionering kan inkomen veranderen, maar de gevolgen hangen af van pensioen, vermogen, behoefte en bestaande afspraken. Een vooraf bekende pensionering kan bovendien al in een convenant zijn verwerkt. Lees de regeling voordat u een nieuwe uitkomst veronderstelt.
Bij ondernemers kan een dalende winst aanleiding zijn voor onderzoek. Daarvoor zijn actuele cijfers en een zakelijke toelichting nodig. De rechter kan ook kijken naar verdiencapaciteit en de oorzaak van een terugval.
Een vrijwillige inkomensdaling is niet steeds gelijk aan onvermijdelijke betalingsonmacht. Bespreek tijdig welke stukken en inspanningen nodig zijn om een wijzigingsverzoek betrouwbaar te onderbouwen.
Indexering, betaling en achterstand
Partneralimentatie wordt doorgaans jaarlijks wettelijk geïndexeerd, tenzij een geldige afwijking geldt. Controleer het juiste basisbedrag en de officiële percentages per jaar. Indexering is iets anders dan een volledige herberekening.
Een bestaande titel kan worden uitgevoerd zolang die daarvoor een basis biedt. Een lopend wijzigingsverzoek maakt de bijdrage niet automatisch lager. Daarom is het belangrijk om betalingsproblemen snel te bespreken en tijdelijke afspraken nauwkeurig vast te leggen.
Bij uitblijvende betaling kunnen onder voorwaarden het LBIO of een gerechtsdeurwaarder helpen. Zie alimentatie niet betaald voor de voorbereiding van een inningsdossier.
Voorbeeld: inkomen verandert, maar de titel blijft staan
In een fictieve situatie begint de ontvanger van partneralimentatie meer te werken. De betaler hoort dit en stopt onmiddellijk. Later blijkt dat het nieuwe inkomen slechts een deel van de eerder vastgestelde behoefte dekt.
Een correcte aanpak was geweest de actuele inkomensgegevens op te vragen en een herberekening te laten maken. Daarna konden partijen een nieuw bedrag en ingangsdatum afspreken of een wijzigingsverzoek indienen.
Het voorbeeld laat zien dat een relevante verandering nog geen zelfstandig berekend eindbedrag oplevert. Wie zonder passende stap stopt, kan een betalingsachterstand laten ontstaan terwijl mogelijk wel recht op gedeeltelijke verlaging bestond.
Een duurcontrole met exacte data
Maak voor de beoordeling van de alimentatieduur een tijdlijn. Noteer huwelijksdatum, datum van het relevante verzoek, datum van een alimentatieovereenkomst, datum van de beschikking en inschrijving van de scheiding. Voeg geboortegegevens van de alimentatiegerechtigde en gezamenlijke kinderen toe voor zover die voor uitzonderingen relevant zijn.
Een overzicht voorkomt dat de datum waarop iemand feitelijk uit huis ging ten onrechte als startpunt wordt gebruikt. Ook maakt het zichtbaar of het oude of nieuwe wettelijke stelsel en overgangsrecht moeten worden onderzocht. Laat de berekening van de einddatum schriftelijk toelichten.
Bewaar die toelichting bij het convenant. Als de einddatum nadert, kunt u tijdig beoordelen of uitvoering, overleg of een uitzonderlijk verlengingsverzoek nodig is. Wacht daarmee niet tot maanden na de veronderstelde laatste betaling.
Afspraken over een proefperiode van samenwonen
Soms willen partijen ruimte geven om een nieuwe samenleving te proberen zonder onmiddellijk alle financiële gevolgen definitief te laten intreden. Of en hoe daarover kan worden afgesproken, vraagt zorgvuldige juridische beoordeling. Een losse mondelinge toezegging kan onvoldoende duidelijk zijn over wettelijke beëindiging en bewijs.
Leg vast welke periode, meldingen en omstandigheden worden bedoeld en laat uitleggen hoe de afspraak zich verhoudt tot artikel 1:160 BW. De uitkomst kan ingrijpend zijn voor beide partijen. Gebruik daarom geen algemeen internetmodel zonder controle van uw bestaande convenant en persoonlijke situatie.
Ook een afspraak over samenwonen kan andere financiële veranderingen niet volledig buiten beeld houden. Gedeelde lasten of nieuw inkomen kunnen een eigen wijzigingsvraag oproepen. Maak duidelijk welke onderwerpen de afspraak wel en niet regelt.
Fiscale verwerking en netto begroting
Partneralimentatie en kinderalimentatie worden fiscaal niet op dezelfde manier behandeld. Voor de persoonlijke begroting is daarom van belang of een bedrag bruto of netto wordt besproken en welke fiscale gevolgen in de berekening zijn verwerkt. Gebruik actuele gegevens en laat de concrete toepassing controleren.
Een onderhandelingsbedrag zonder toelichting kan bij de ontvanger een ander besteedbaar inkomen opleveren dan verwacht. Ook voorlopige belastingaanslagen en toeslagen kunnen aandacht vragen wanneer betalingen beginnen of wijzigen. Een familierechtelijke afspraak wijzigt die administratieve gegevens niet automatisch.
Laat een fiscalist meekijken wanneer alimentatie wordt afgekocht of vermengd met een vermogensruil. Een eenmalige betaling, woningtoedeling en periodieke bijdrage zijn niet zonder meer uitwisselbaar. Een regeling moet juridisch, fiscaal en praktisch uitvoerbaar zijn voordat partijen haar als definitieve oplossing ondertekenen.
Een afspraak over informatievoorziening
Partijen kunnen vastleggen welke financiële veranderingen zij aan elkaar melden en welke stukken daarvoor worden gedeeld. Denk aan een structurele inkomenswijziging of een relevante verandering in onderhoudsverplichtingen. Houd de afspraak gericht op informatie die voor de bijdrage nodig is.
Een informatieafspraak geeft geen onbeperkte toegang tot elkaars privéleven. Spreek een veilige uitwisseling en redelijke reactietermijn af. Als gegevens uitblijven, moet worden beoordeeld welke juridische stap passend is. Het ontbreken van informatie maakt het niet automatisch toegestaan de hele betaling op te schorten.
Veelgestelde vragen
Duurt partneralimentatie altijd maximaal vijf jaar?
Nee. De hoofdregel in het sinds 2020 geldende stelsel kent uitzonderingen. Daarnaast kunnen oudere afspraken, procedures en overgangsrecht tot andere termijnen leiden.
Heb ik automatisch recht omdat mijn ex meer verdient?
Nee. Behoefte, eigen mogelijkheden en draagkracht moeten worden onderzocht. Een inkomensverschil alleen bepaalt niet of en hoeveel partneralimentatie verschuldigd is.
Stopt alimentatie zodra mijn ex een nieuwe relatie heeft?
Niet door alleen een relatie. Voor samenleven als waren partijen gehuwd gelden strikte voorwaarden. Hertrouwen en geregistreerd partnerschap moeten daarvan worden onderscheiden.
Kan ik in huwelijkse voorwaarden vooraf afstand doen?
Een voorhuwelijks nihilbeding kan niet zonder meer als geldig worden behandeld. De Hoge Raad heeft de nietigheid van zo’n voorafgaand afstandsbeding bevestigd. Laat de precieze afspraak beoordelen.
Kan de bijdrage met terugwerkende kracht wijzigen?
Dat kan in bepaalde situaties, maar is geen automatisme. De rechter beoordeelt de ingangsdatum en gevolgen zorgvuldig. Reken niet vooraf op volledige terugbetaling.
Welke stukken zijn nodig voor advies?
Neem het convenant, de beschikking, relevante procesdata en actuele financiële gegevens mee. Via familierecht bij Arslan kunt u hoogte, duur en wijziging laten beoordelen. Bij een algemene afwikkeling helpt ook de informatie over echtscheiding.
Lees ook
- Kinderalimentatie berekenen en wijzigen
- Alimentatie niet betaald: wat nu?
- Kinderalimentatie van 18 tot 21 jaar
- Kosten van een familierechtadvocaat en toevoeging
- Alle informatie over familierecht
Bronnen en juridische basis
- Burgerlijk Wetboek Boek 1: onder meer artikelen 1:157–160, 1:400–402a BW.
- Rijksoverheid: duur partneralimentatie.
- Hoge Raad 25 november 2022, ECLI:NL:HR:2022:1724: voorhuwelijks nihilbeding.
- Expertgroep Alimentatienormen.
Bronnen geraadpleegd op 17 september 2026. Duur en wijziging vragen beoordeling van exacte data, afspraken en financiële omstandigheden.
