Verlies aan verdienvermogen: berekening en bewijsstukken

Raakt u door een ongeval geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt, dan kan uw inkomen dalen. Het nadeel ten opzichte van de situatie zonder ongeval heet verlies aan verdienvermogen. Omdat die schade kan doorlopen tot aan uw pensioen, is het meestal de grootste post in een letselschadedossier – en de post waar de meeste discussie over ontstaat. Hieronder leest u wat er precies wordt vergeleken, hoe de berekening werkt en waar de valkuilen zitten.

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 12 oktober 2026.

Wat wordt er precies vergeleken?

Verlies aan verdienvermogen is het verschil tussen:

• de hypothetische situatie zonder ongeval: wat u redelijkerwijs zou hebben verdiend, inclusief verwachte loopbaanontwikkeling, promoties en indexatie, en
• de feitelijke situatie na het ongeval: wat u nu verdient of nog kunt verdienen, inclusief uitkeringen en resterende verdiencapaciteit.

Let op het woord verdienvermogen: het gaat om uw vermogen om inkomen te verwerven, niet alleen om het salaris dat u op dit moment misloopt. Wie na een ongeval hetzelfde blijft verdienen maar aantoonbaar geen promotie meer kan maken, of een tweede baan of zzp-werk niet meer aankan, lijdt ook schade.

Verlies aan verdienvermogen kan op een aansprakelijke partij worden verhaald. Een schadeverzekering inzittenden kan, binnen de polisvoorwaarden, ook dekking bieden voor werkelijke schade. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering of ongevallenverzekering werkt anders: de polis kan een afgesproken periodieke uitkering of een verzekerd bedrag toezeggen. Dat is niet automatisch een vergoeding van uw volledige inkomensschade. Ook de eventuele verrekening van zo’n verzekeringsuitkering vraagt een afzonderlijke beoordeling.

De eerste twee ziektejaren: geen vaste percentages

In veel teksten staat dat u in het eerste jaar 100% en in het tweede jaar 70% van uw loon krijgt – een verlies van “30% in jaar twee”. Dat is een vuistregel, geen regel. Wat werkelijk geldt:

De wettelijke loonaanspraak kent een bovengrens; cao of arbeidsovereenkomst kunnen ruimere afspraken bevatten. Bij een loonsanctie kan UWV de loondoorbetalingsperiode met maximaal 52 weken verlengen. Bereken daarom het werkelijk ontvangen loon per periode. Zie de uitleg van de Rijksoverheid over loon bij ziekte en de UWV-uitleg over de toetsing van re-integratie. Een WIA-besluit heeft daarnaast een eigen doel; lees hoe WIA en letselschadevergoeding samenhangen.

Hoe wordt het berekend?

Werknemers in loondienst

De rekenkundige zet twee scenario’s naast elkaar en berekent het verschil per jaar, tot aan uw pensioendatum. Meegenomen worden onder meer:

• het salaris voor het ongeval, inclusief vakantiebijslag, dertiende maand, ploegentoeslag en structurele overuren;
• de loonontwikkeling die u zonder ongeval had kunnen verwachten: periodieken, functiegroei, cao-indexatie;
• de loondoorbetaling in de eerste twee ziektejaren volgens uw eigen cao;
• een eventuele beeindiging van het dienstverband na twee jaar;
• de WIA-uitkering en de vastgestelde arbeidsongeschiktheidsklasse;
• uw resterende verdiencapaciteit: wat u nog wel kunt verdienen, en of dat realistisch is gezien de arbeidsmarkt;
• pensioenschade: minder opbouw leidt tot een lager pensioen, en die schade loopt door na uw pensioendatum;
• de fiscale gevolgen en het effect op toeslagen.

Zelfstandigen: omzet is niet hetzelfde als inkomen

Dit is een veelgemaakte fout. Bij een ondernemer gaat het niet om omzetverlies maar om gederfde winst: het inkomen dat overblijft na aftrek van de kosten die u toch zou hebben gemaakt. Valt de omzet weg, dan vallen vaak ook inkoopkosten, brandstof, materiaal of personeelsinzet weg; die besparing wordt verrekend. Omgekeerd kunnen doorlopende kosten – huur, leasetermijnen, verzekeringen, een vervanger die moest worden ingehuurd – juist wel als schade meetellen.

De berekening kijkt daarnaast naar de jaarcijfers en aangiften van doorgaans drie jaar voor het ongeval, naar de ontwikkeling in uw branche, naar verloren opdrachten en klantrelaties, en naar de fiscale gevolgen (ondernemersaftrek, MKB-winstvrijstelling). Voor zzp’ers geldt bovendien dat er vaak geen loondoorbetaling of WIA is, waardoor de schade direct vanaf dag een loopt.

Welke bewijsstukken onderbouwen uw arbeidsvermogen?

Maak twee kolommen: wat zou zonder ongeval waarschijnlijk zijn gebeurd, en wat gebeurt er feitelijk? Koppel iedere aanname aan een document en een periode. Een promotie is bijvoorbeeld sterker onderbouwd met een schriftelijk ontwikkelplan dan alleen met een verwachting achteraf. Voor toekomstige inkomsten worden redelijke verwachtingen en goede en kwade kansen afgewogen; zie Hoge Raad 12 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:568.

Voorkom dubbeltelling bij ondernemers. Als doorlopende huur of de kosten van een vervanger al in het berekende winstverschil zitten, mogen diezelfde bedragen niet nogmaals als losse schade worden opgeteld. Vergelijk ook dezelfde perioden: een zwakke seizoensmaand tegenover een sterke jaarmaand geeft een onjuist beeld. Een startende onderneming vraagt andere aanknopingspunten dan een bedrijf met tien jaar stabiele resultaten.

Leg onzekerheden vast vóór u een eindbedrag afspreekt

Vraag om een basisscenario en, waar de onzekerheid relevant is, een alternatief scenario. Denk aan wel of geen contractverlenging, gedeeltelijk herstel, een concrete opleiding of een latere pensioenleeftijd. Noteer welke stukken nog ontbreken en wie die aanlevert. Een rekenkundige kan nauwkeurig rekenen, maar kan een onbewezen loopbaanveronderstelling daarmee niet zeker maken.

Controleer ook de afzonderlijke pensioenschade. Minder pensioenopbouw kan een ander verloop hebben dan het huidige loonverlies. Bespreek een voorbehoud in de vaststellingsovereenkomst als een belangrijk toekomstpunt nog openstaat. Leg bij geldnood eerst de aantoonbare schade tot nu toe vast voor een onderbouwd voorschotverzoek.

Een rekenvoorbeeld – en waarom het slechts een begin is

Fictief en sterk vereenvoudigd, alleen ter illustratie. Een machineoperator verdient EUR 3.000 bruto per maand en kan na een bedrijfsongeval nog voor 50% werken, wat neerkomt op EUR 1.500 bruto.

De verleiding is groot om te rekenen: EUR 1.500 per maand maal twaalf maal tien jaar is EUR 180.000. Zo werkt het niet. Wat er nog bij komt kijken:

Een eerlijke uitkomst ligt dus zelden bij de “simpele” som. Hij kan zowel hoger als lager uitvallen – en daarom wordt deze post in de praktijk door een rekenkundige berekend, op basis van een medische en arbeidsdeskundige beoordeling.

Smartengeld staat hier los van

Naast inkomensschade kunt u recht hebben op smartengeld: een vergoeding voor pijn, verdriet en gederfde levensvreugde (art. 6:106 BW). Dat is immateriele schade en staat los van uw inkomen. De rechter begroot naar billijkheid, aan de hand van de aard en ernst van het letsel, de duur, blijvende beperkingen, leeftijd en de gevolgen voor het dagelijks leven, en met vergelijkbare uitspraken als richtsnoer. Sinds 1 januari 2026 hanteert de Rechtspraak daarbij aanbevelingen op basis van de Rotterdamse schaal; die zijn niet bindend en laten ruimte voor maatwerk.

Concrete bedragen uit andere zaken zeggen weinig over uw zaak: ze hangen samen met letsel, leeftijd en gevolgen die u niet uit een opsomming kunt afleiden. Wilt u zich orienteren, raadpleeg dan de gepubliceerde uitspraken en de aanbevelingen van de Rechtspraak, met de vindplaats en de datum erbij. Zie ook ons artikel over smartengeld berekenen.

Andere schadeposten

Naast verlies aan verdienvermogen en smartengeld kunnen onder meer meetellen: medische kosten en eigen risico, reiskosten naar behandelaars, huishoudelijke hulp en mantelzorg, aanpassingen in huis of auto, studievertraging, kosten van omscholing en wettelijke rente over de schade.

Wat u zelf kunt doen

• Leg uw inkomenssituatie voor het ongeval vast: loonstroken, jaaropgaven, arbeidsovereenkomsten, en bij ondernemers de aangiften en jaarrekeningen van drie jaar terug.
• Documenteer uw medische situatie: verslagen van behandelaars, de beperkingen die zijn vastgesteld en de prognose.
• Bewaar de communicatie met uw werkgever, de bedrijfsarts, UWV en verzekeraars, inclusief re-integratieverslagen. Daaruit blijkt wat er is geprobeerd en waarom iets niet lukte.
• Onderbouw uw loopbaanperspectief: functioneringsverslagen, een aangekondigde promotie, een opleiding die u volgde, een tweede inkomstenbron.
• Vraag voorschotten zodra de aansprakelijkheid redelijkerwijs aannemelijk is; u hoeft de periode tot de eindregeling niet zelf te financieren.
• Bewaak de termijn: vijf jaar vanaf bekendheid met schade en aansprakelijke persoon (art. 3:310 BW), en drie jaar voor een uitkering onder uw eigen verzekering (art. 7:942 BW). Beide zijn schriftelijk te stuiten.

Wat kost onze hulp?

Redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en ter verkrijging van voldoening buiten rechte zijn op grond van artikel 6:96 lid 2 BW verhaalbaar op de aansprakelijke partij. Daaraan zitten voorwaarden: er moet een grondslag voor aansprakelijkheid zijn; erkenning door de verzekeraar is niet de enige manier waarop die kan komen vast te staan, de kosten moeten de dubbele redelijkheidstoets doorstaan, en proceskosten in een gerechtelijke procedure vormen een afzonderlijk risico met het liquidatietarief als maatstaf. Wij leggen daarom vooraf schriftelijk vast welke afspraken gelden en wat er gebeurt als de aansprakelijkheid niet wordt erkend. Een “maximale vergoeding” kunnen wij niet garanderen; wat wij wel doen, is zorgen dat geen schadepost over het hoofd wordt gezien en dat de aannames in de berekening kloppen.

Conclusie

Verlies aan verdienvermogen draait om het verschil tussen twee loopbanen, niet om uw huidige loonstrook. Percentages als “70% in jaar twee” zijn vuistregels; uw cao, uw uitkering en uw resterende verdiencapaciteit bepalen de werkelijkheid. Bij ondernemers gaat het om gederfde winst, niet om omzet. Laat de berekening maken op basis van uw eigen stukken, en let op de aannames over rekenrente, loopbaanverloop en toekomstscenario’s – daar zit het verschil.

---

Lees ook

• Letselschade bij zzp’ers en ondernemers
• Pensioenschade na een ongeval
• Gevolgen voor toeslagen en uitkering
• Hoe wordt letselschade berekend?

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Letselschade
• Meer informatie over Verzekeringsrecht