Uluslararası satışta ayıplı mal teslimi, delillerin hızla korunmasını ve somut ayıbın açıkça bildirilmesini gerektirir. Sözleşmeyi, uygulanacak hukuku ve Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması’nın (CISG; Viyana Satım Sözleşmesi) uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin. Malları iade etmeden, ödemeyi durdurmadan veya tazminat istemeden önce ne kararlaştırıldığını ve teslimata hangi hukuki ve pratik çözümün uygun olduğunu inceleyin.
Ayıplı mallar, alıcıya göre kararlaştırılan şartlara uygun olmayan mallardır. Sorun; miktar, teknik özellik, ambalaj veya kararlaştırılmış kullanım amacıyla ilgili olabilir. Ticari sonucun beklentiyi karşılamaması, tek başına teslimatın ayıplı olduğunu kanıtlamaz. Bir önlem seçmeden önce teslim edilen malları gerçekten kararlaştırılmış şartlarla karşılaştırın ve uygunsuzluğu açıklayın.
Ürün ayıbı, taşıma hasarı, hatalı kurulum ve uygunsuz depolamayı birbirinden ayırın. Farklı taraflar ve yükümlülükler söz konusu olabilir. Faturayı düzenleyen satıcı, kendiliğinden üretici veya taşıyıcı değildir. Hollandalı bir temsilci de yabancı üreticinin sorumluluğunu otomatik olarak üstlenmez. Önce sözleşmenin tarafını ve teslimattaki rolünü belirleyin.
Uluslararası satışta uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve varsa tahkim şartı ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Uluslararası satışa CISG uygulanabilir. Hollanda hukukunun seçilmiş olması, bu antlaşmayı mutlaka dışlamaz. Bu nedenle uluslararası uyuşmazlığa ülke içi bir satış kuralını çözüm olarak uygulamadan önce sözleşmeyi ve şartları okuyun.
UNCITRAL’in CISG açıklaması (İngilizce), antlaşmanın uluslararası mal satışındaki rolünü anlatır. Uygulanabilirlik, işlemin ve ilgili şartların değerlendirilmesini gerektirir. Mallarla birlikte kapsamlı hizmetlerin sunulduğu karma sözleşmelerde ayrıca dikkat gerekir. Bütün uluslararası tedarik sözleşmelerini aynı hukuki rejime tabi kabul etmek yanlıştır.
Roma I Tüzüğü (İngilizce), sözleşmeden doğan borçlara uygulanacak hukukla ilgilidir. Brüksel I bis Tüzüğü (İngilizce) ise diğer konuların yanında mahkemelerin yetkisini düzenler. Bu soruları birbirinden ayırın. Türk bir işletmenin işleme dahil olması, davalının Hollanda’da yerleşik olduğu bir uyuşmazlıkta Avrupa yetki kurallarını kendiliğinden devre dışı bırakmaz.
Malların durumunu, teslimat belgelerini ve inceleme ile bildirimlerin sırasını kaydedin. Hangi ürünleri kimin, hangi yöntemle incelediğini ve hangi sonuca ulaştığını yazın. Onarım, işleme veya imhadan sonra değerlendirme zorlaşabilir. Güvenlik riski yaratmadan ve gerekli koruyucu önlemleri ihmal etmeden, mümkünse temsil niteliğindeki numuneleri saklayın.
Bir talebi desteklemek amacıyla güvenli olmayabilecek ürünleri kullanmaya devam etmeyin. Gerekirse teknik bir uzmana güvenli işlem yöntemini sorun. İnceleme, onarım veya elden çıkarma gerekiyorsa nedenini kaydedin. Önemli deliller kaybolmadan karşı tarafın sorunu nasıl inceleyebileceğini görüşün.
Etkili bir bildirim siparişi tanımlar ve mevcut bilgilerle somut uygunsuzluğu açıklar. Neyin, ne zaman tespit edildiğini ve hangi ürünlerin etkilendiğini kaydedin. Gönderim ve alındı delillerini saklayın. Yalnızca sevkiyatın uygun olmadığını söylemek, satıcıya hangi belirli ayıbı ileri sürdüğünüzü belirsiz bırakabilir.
İnceleme yükümlülüğü ve zamanında bildirim şartı hemen ele alınmalıdır. UNCITRAL’in CISG içtihat özeti (İngilizce) bu konuları ele alır. Hukuki durumu değerlendirmeden bütün zararın hesaplanmasını beklemeyin. Ayıp bildirim süresi ile zamanaşımı farklı konulardır; bunların yerine kendi seçtiğiniz tek bir standart süre koyamazsınız.
Uluslararası satışa uygunluğunu kontrol etmeden ülke içi işlemler için hazırlanmış bir temerrüt ihtarı örneğini kullanmayın. Sabit bir gün sayısının her durumda yeterli olduğunu da varsaymayın. İçerik, muhatap ve zamanlama sözleşmeye ve olgulara bağlıdır. Yanıtları, inceleme önerilerini ve sunulan çözümleri aynı kronolojide saklayın.
Olası ticari çözümler onarım, değiştirme, fiyat uyarlaması, anlaşmalı iade veya zarar tazminidir. Belirli bir çözümü hukuken talep edip edemeyeceğiniz uygulanacak kurallara ve koşullara bağlıdır. İstenen sonucu; faaliyet kesintisi, deliller ve masraflarla birlikte değerlendirin. İşe yarar bir çözüm taşıma, erişim, takvim ve etkilenen stokla ne yapılacağını da düzenler.
| Olası çözüm | Pratik soru |
|---|---|
| Onarım veya değiştirme | Kim, nerede ve hangi kontrol ölçütlerine göre yapacak? |
| Fiyat uyarlaması | Hangi ürünler ve ayıplar bu anlaşmayla sonuçlandırılıyor? |
| İade ve bedelin geri ödenmesi | Taşıma ve depolamayı kim düzenleyecek? |
| Tazminat | Hangi zararlar delille destekleniyor ve ayıpla bağlantılı? |
| Yeni şartlarla ilişkiye devam | Kontroller ve sonraki teslimatlar nasıl düzenlenecek? |
Ayıbı ve mali sonuçlarını dosyanın ayrı bölümlerinde kaydedin. Ürünle ilgili bir sorunun ispatı, zarar tutarını kendiliğinden kanıtlamaz. Her gider kalemi için tutarı, dayanak belgeyi ve teslimatla bağlantısını belirtin. Daha fazla zararı sınırlamak için aldığınız önlemleri ve değerlendirdiğiniz alternatifleri kaydedin.
Açıklayıcı bir örnek: alıcıya, kararlaştırılan testi geçemeyen parçalar teslim edilir. Alıcı ilgili partiyi ayırır, test yöntemini kaydeder ve somut bir giderim önerisi ister. Sonraki adımda değiştirme, gecikme ve ispatlanabilir masraflar karşılaştırılır. Bu örnek yaklaşımı açıklar; ofisin yürüttüğü gerçek bir dosya değildir.
Bir süre yaklaşıyorsa, deliller kaybolabilecekse veya düşündüğünüz önlem sözleşmedeki konumunuzu değiştirecekse durumu hızla değerlendirtin. Değerlendirme uluslararası bağlantıları ve olası davayı da kapsamalıdır. Dosyada yabancı bir avukat zaten çalışıyorsa hangi soruyu kimin ele alacağını ve gizli belgelerin nasıl aktarılacağını kararlaştırın.
Girişimciler için ticaret hukuku sayfası (Hollandaca) daha geniş bir başlangıç noktası sunar. Ödeme tartışmalarında ticari alacak tahsili (Hollandaca sayfa) ilgili olabilir. Esas sorun hiç yapılmayan veya geciken teslimatsa teslimat yapmayan ya da geç yapan tedarikçi hakkındaki açıklamayı (Hollandaca) inceleyin.
Pek çok sorun, delillerin kaybolmasından veya ödeme ve sözleşmenin sona erdirilmesi hakkında çok hızlı karar verilmesinden kaynaklanır. Ürünleri tanınabilir durumda tutun, gerçek ayıbı açıklayın ve işlemden önce sonuçlarını değerlendirin. Kendi yükümlülükleriniz de önemlidir. İşe yarar bir yaklaşım, sözleşmenin tamamını ve karşı tarafın yanıtını dikkate alır.
Bu; yetki kurallarına, sözleşme hükümlerine ve uyuşmazlığa bağlıdır. Davalının Hollanda’da yerleşik olması Hollanda mahkemesiyle önemli bir bağlantı sağlayabilir, ancak tek bağlantı noktası değildir. Dava yolunu seçmeden önce mahkeme seçimi veya tahkim şartını kontrol edin. Yalnızca alıcının yerleşim yeri tam bir yanıt vermez.
Malları veya durumlarını güvenilir biçimde gösteren delilleri, pratik ve güvenli olduğu ölçüde koruyun. Depolama, bozulma veya güvenlik nedeniyle işlem yapılması gerekebilir. İmha, onarım veya iade gerekçesini kaydedin ve inceleme imkânlarını görüşün. Sınırsız bir saklama yükümlülüğü olduğunu varsaymayın; ancak delilsiz elden çıkarmanın risksiz olduğunu da düşünmeyin.
CISG’nin dışlandığı sonucuna kendiliğinden varmak için yeterli değildir. Hukuk seçimi ile satım antlaşmasının dışlanması ayrı sorulardır. Sözleşme, işlem türü ve uygulanacak kurallar birlikte incelenmelidir. Gelecekteki sözleşmelerde hangi rejimi istediğinizi açıkça belirtin; böylece genel bir hukuk seçimi, uygulanacak satış hukuku hakkında istenmeyen bir beklenti yaratmaz.
İnceleme talebi, şikâyetin ve olası çözümün değerlendirilmesi açısından önemli olabilir. Anlaşma yapmadan önce erişimi, teknik koşulları ve delillerin korunmasını görüşün. Neyin ve kim tarafından inceleneceğini kaydedin. İzin vermenin veya reddetmenin sonuçları sözleşmeye, kurallara ve somut koşullara bağlıdır.
Bunu varsaymayın. Görüşmeler, teknik inceleme ve giderim önerileri devam ederken bildirim, sözleşme ve usul süreleri de işlemeye devam edebilir. Bu süreleri ayrı ayrı belirleyin ve varsa geçerli bir uzatma anlaşmasını açıkça yazılı hale getirin. Zaman baskısı altında, sonraki görüşmeyi veya tam zarar hesabını beklemeden önce hangi işlemlerin gerektiğini değerlendirtin.
Arslan Advocaten’ın Rotterdam dahil farklı yerlerde ofisleri vardır ve ticari uyuşmazlıklarla ilgilenir. Delil ve ödeme riski varsa ihtiyati haciz açıklaması (Hollandaca) da ilgili olabilir. Tarafların adlarını ve en yakın süreyi belirterek uluslararası tedarik uyuşmazlığınızı iletin.
CISG — Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisi, 1–6, 38–39, 45–50 ve 74–77. maddeler (İngilizce)
