Kişisel yaralanma: davanız var mı ve size neye mal olur?

Bir başkasının kusuru ya da sorumluluğu yüzünden yaralandıysanız, Hollanda hukuku size zararınızın tamamının karşılanmasını isteme hakkı verir: tedavi masrafları ve gelir kaybından ev işlerine yardım ve manevi tazminata kadar. Arslan Advocaten’in kişisel yaralanma avukatları ve NIVRE kayıtlı zarar uzmanları bu dosyaları birlikte yürütür — gerektiğinde Türkçe.

Bu sayfa Hollanda’daki kişisel yaralanma hukukunun ana hatlarını anlatır: ne zaman tazminat hakkınız doğar, hangi zarar kalemlerini talep edebilirsiniz, dosya nasıl ilerler, avukatın masrafını kim öder ve ne kadar süreniz vardır. Kaza türüne göre ayrıntılı sayfalarımıza bağlantı veriyoruz.

Kişisel yaralanma (letselschade) tam olarak nedir?

Kişisel yaralanma, bir başkasının davranışı sonucu bedensel ya da ruhsal zarar görmeniz nedeniyle uğradığınız her türlü zarardır. İki ayrı şeyi birden kapsar: maddi zararınız ve kişisel acınız.

Maddi zarar parayla ölçülebilen ve belgeyle kanıtlanabilen her şeydir: sağlık sigortasının karşılamadığı tutarlar, fizyoterapi, yol masrafları, ev işleri için yardım saatleri, kaybettiğiniz ücret ve meslek hayatınızın kalanında artık kazanamayacağınız gelir. Manevi zarar (Hollandaca “smartengeld”) acının, korkunun, üzüntünün ve artık eskisi gibi yapamadığınız şeylerin karşılığıdır.

İnsanların en çok yanıldığı nokta bu ikisinin oranıdır. Ağır yaralanmalarda manevi tazminat çoğu kez talebin en küçük kalemidir: bütün bir meslek hayatı boyunca kaybedilen kazanma gücü, ömür boyu bakım ve konut uyarlaması bunu kural olarak fazlasıyla aşar. Yalnızca manevi tazminat üzerinden pazarlık eden kişi, zararının en büyük bölümünü masada bırakır.

Kanun da aynı ayrımı yapar. Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:95. maddesi tazmin edilecek zararın mal varlığı zararı ile diğer zararlardan oluştuğunu, 6:106. maddesi ise bedensel zarar görenin hakkaniyete göre belirlenecek bir manevi tazminat isteyebileceğini öngörür.

Kaynak: Hollanda Medeni Kanunu 6. Kitap, 6:95 ve 6:106. maddeler, wetten.overheid.nl.

Ne zaman tazminat hakkınız doğar?

Üç koşul bir arada bulunmalıdır: bir başkasının sorumluluğu, bir yaralanma ve ikisi arasında nedensellik bağı. Biri eksikse, kaza ne kadar ağır olursa olsun tazminata hak kazanamazsınız.

Sorumluluk iki yoldan doğabilir. Kusur sorumluluğunda karşı tarafın yanlış bir şey yapmış olması gerekir: kırmızı ışıkta geçmek, güvenlik talimatı vermemek, yanlış teşhis koymak. Kusursuz (riziko) sorumluluğunda buna gerek yoktur; kanun sorumluluğu riski yaratan ya da ondan yararlanan kişiye yükler. Örneğin bir hayvanın sahibi, kendisine hiçbir kusur yüklenemese de hayvanın verdiği zarardan sorumludur (6:179. md.).

Nedensellik bağı uygulamada sorumluluktan daha sık tartışılır. 6:98. madde yalnızca olaya yeterince bağlı olan, yani olayın sonucu sayılabilecek zararın tazmin edileceğini söyler. Pratikte bu şu anlama gelir: sigortacı, bel şikâyetlerinizin gerçekten kazadan mı yoksa yıllardır taşıdığınız belden mi geldiğini soracaktır. Şikâyetleriniz ne kadar erken ve eksiksiz tıbbi kayda geçerse, bu savunma o kadar zayıflar.

Gerekli olmayan şeyler hakkında çok yanlış bilgi dolaşır: şikâyetçi olmuş olmanız gerekmez, karşı tarafın ceza mahkemesinde mahkûm olması gerekmez (takipsizlik, hukuk davasında alacak olmadığı anlamına gelmez), görüntülemede görünür bir bulgu olması şart değildir ve tamamen kusursuz olmanız da gerekmez — kısmi kendi kusurunuzda bile kural olarak bir talep kalır.

Hangi zararları talep edebilirsiniz?

Kazaya makul biçimde bağlanabilen her zararı. Liste çoğu kişinin kendi başına akıl edeceğinden geniştir ve ileri sürülmeyen kalem kural olarak ödenmez.

Zarar kalemi	Neleri kapsar
Kazanma gücü kaybı	bugünkü ve gelecekteki gelir kaybı, kaçan terfi, düşen emeklilik birikimi, fazla mesai ve primler
Sağlık masrafları	katılım payları, tedaviler, ilaçlar, yardımcı araçlar, karşılanmayan bakım
Ev işlerinde yardım	artık kendiniz yapamadıklarınız — aile ücretsiz üstlense bile
Bakım ve hemşirelik	yakın bakımı, evde bakım, refakat, gözetim
Kendi işini kendin yapma yeteneğinin kaybı	eskiden kendiniz yaptığınız tamirat, bahçe ve tadilat işleri
Uyarlamalar	konut, araba, bisiklet, çalışma yeri
Yol masrafları	hekimlere, hastaneye, bilirkişi muayenelerine ve avukatınıza
Öğrenim gecikmesi	öğrencilerde, iş hayatına geç başlamanın etkisi dâhil
Eşya zararı	bisiklet, kask, gözlük, telefon, kıyafet
Manevi tazminat	acının kendisinin karşılığı
Yasal faiz	zararın doğduğu andan itibaren
Hukuki yardım masrafları	avukat, tıbbi danışman, aktüer, iş gücü uzmanı

En sık unutulan iki kalem: kendi işini kendin yapma yeteneğinin kaybı ve yakınların yardımı. Çiti artık kendiniz çakamıyorsanız bu bir zarardır; eşinizin, annenizin ya da komşunuzun sizin için harcadığı saatler fatura edilmedi diye karşılıksız kalmak zorunda değildir. Birinci günden itibaren kimin ne zaman kaç saat yardım ettiğini bir deftere yazın — o defter sonradan çoğu hukuki savdan daha ikna edici olur.

Manevi tazminat hakkaniyete göre belirlenir: yaralanmanın türü ve ağırlığı, iyileşme süresi, kalıcı kısıtlar, yaşınız ve işe, aileye, sosyal hayata etkisi. Yaralanma türü başına tarife ya da hesap makinesi yoktur. Ayrıntısı manevi tazminat sayfamızda ve uygulamadan örneklerle anlatılıyor.

Hangi kazalarda talepte bulunabilirsiniz?

Bir başkasının sorumlu olduğu hemen her kazada: trafikte, işte, sağlık hizmetinde, bir hayvan yüzünden, ayıplı bir şey ya da yapı yüzünden veya bir şiddet suçu nedeniyle. Zararın ölçüsü hep aynıdır; değişen, sorumluluğa giden yoldur.

Kaza türü	Kural olarak kim sorumludur	Dayanak
Trafik kazası	motorlu aracın maliki/zilyedi ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı	WVW 1994 185. md.
İş kazası	işveren ya da işçiyi ödünç alan	7:658. md., özen borcu ve ispat yükü
Tıbbi hata	sağlık hizmeti sunucusu, çoğu kez hastane	norm ihlali + nedensellik, bilirkişi raporuyla
Hayvan kaynaklı kaza	hayvanın zilyedi	6:179. md., kusursuz sorumluluk
Ayıplı eşya veya yapı	zilyet ya da işleten	6:173 ve 6:174. md.
Şiddet suçu	fail; ayrıca Şiddet Suçları Tazminat Fonu	ceza davası ve hukuk davası birlikte yürür

Trafik kazası uygulamanın en büyük bölümüdür. WVW 1994’ün 185. maddesi, motorlu araç maliki için, mücbir sebep bulunmadıkça, araçla taşınmayan kişilerin zararını karşılama yükümlülüğü getirir — bisikletliyi ve yayayı korumak için konulmuş bir kusursuz sorumluluktur. Bisikletliler ve yayalar lehine bilinen %50 ve %100 kuralları kanunda değil, Yargıtay içtihadındadır: 185. madde ve %50 kuralı, araba çarpan çocukta %100 kuralı. Arkadan çarpmalarda en sık görülen yaralanma için whiplash sayfamıza bakın.

İş kazasında konumunuz kanunen güçlüdür: 7:658. maddenin 2. fıkrası, işvereni, özen borcunu yerine getirdiğini ya da zararın işçinin kastı veya bilinçli pervasızlığından kaynaklandığını kanıtlamadıkça sorumlu tutar. İspat yükü işverendedir. 4. fıkra bu korumayı, aralarında iş sözleşmesi bulunmayan kişilere iş yaptıranlara da genişletir — ödünç işçiler ve kiralanan serbest çalışanlar buna girer (geçici işçide sorumluluk, serbest çalışanda).

Bir kişisel yaralanma dosyası nasıl ilerler?

1. Bildirme ve kayda geçirme. Trafikte polis, iş kazasında işveren ve gerekiyorsa Çalışma Denetimi; fotoğraf, tanık, ve hemen hekime.
2. Sorumluluk bildirimi. Karşı tarafa yazılı bildirim; aynı mektup zamanaşımını da keser. Bu mektubun ifadesi çoğu kez tartışmanın bütün seyrini belirler.
3. Yanıt. Sigortacı sorumluluğu kabul eder, reddeder ya da inceleme ister (reddedilirse ne yapabilirsiniz).
4. Tıbbi süreç. Tıbbi danışmanınız durumu değerlendirir; görüş ayrılığında bağımsız bilirkişi incelemesi yapılır. Soru listesini siz de şekillendirmeden imzalamayın: sonucu o belirler.
5. Avans. Sorumluluk kabul edilmişse avans olağandır. Kendiliğinden gelmez — isteyin.
6. Zarar hesabı ve pazarlık. Gelir kaybı için gerektiğinde aktüeryal rapor alınır (gelir kaybı nasıl hesaplanır).
7. Ara uyuşmazlık (deelgeschil). Tek bir noktada tıkanırsa mahkeme bütün dosyayı görmeden o noktayı karara bağlayabilir (ara uyuşmazlık usulü).
8. Esas dava ve sulh. Anlaşma sağlanırsa kural olarak ibra ile kapanır — ve o anda bilmediğiniz zararlar için de kapanır.

Ne kadar sürer? Bu, hukuki taraftan çok tıbbi seyre bağlıdır: zarar kural olarak ancak tıbbi son duruma ulaşıldığında kesin olarak hesaplanır. Hafif ve tam iyileşen yaralanmalarda birkaç ay, kalıcı yaralanmada yıllar sürebilir — ve bu çoğu kez sizin lehinizedir (neden uzun sürer).

Avukatın masrafını kim öder?

Karşı tarafın sorumluluğu sabitse, hukuki yardım için yaptığınız makul masraflar kural olarak sorumlu tarafa aittir — tazminatınızdan düşülen değil, üzerine eklenen bağımsız bir zarar kalemi olarak. Dayanağı 6:96. maddenin 2. fıkrasıdır: zararın ve sorumluluğun belirlenmesi ile mahkeme dışı tahsil için yapılan makul masraflar da tazmin edilir.

Dürüst olmak gerekirse çekinceler de var: sorumluluk henüz kabul edilmediyse ödeyen bir taraf yoktur ve bu aşama için avukatınızla önceden anlaşmanız gerekir; sorumluluk kesin olarak reddedilmişse masrafı üstlenecek kimse yoktur; kendi kusur payınız varsa bu oran kural olarak masraf tazminatına da yansır.

“No cure no pay” ile farkı şudur: yüzde esaslı modelde ödeme sizin tazminatınızdan yapılır, kanuni yolda ise sorumlu taraf öder ve tazminatınızdan bir şey eksilmez. Avukatlar için sonuca bağlı ücret, Avukatlık Yönetmeliği’nin 7.7. maddesiyle kural olarak yasaktır. Sorulacak tek soru şudur: bu ücret benim tazminatımdan mı düşülecek, yoksa onun üstüne mi gelecek?

Hukuki koruma sigortanız varsa, sigortacının kendi hukukçusuyla yetinmek zorunda değilsiniz: bir yargılama söz konusu olduğunda avukatınızı kendiniz seçme hakkınız vardır (Wft 4:67. md.; ABAD 7 Kasım 2013, C-442/12, Sneller/DAS).

Sigortacının ilk teklifi neden nadiren son tekliftir?

Sigortacı, sigortalısının ve kendi zarar yükünün çıkarını gözetir; ilk teklif uygulamada bir açılış teklifidir. Bu bir suçlama değil, sistemdeki rolüdür. Sorun, mağdurun zarar eksperini kendi tarafında sanmasıyla başlar.

Karşılaştığınız şey	Arkasındaki mantık
Kazadan kısa süre sonra hızlı teklif	yaralanmanız henüz netleşmedi; erken kapatmak daha ucuzdur
“Her şey dâhil” teklif	maddi ve manevi zarar karıştırılır, neyin karşılığı olduğu görünmez olur
Kendi kusurunuzun öne çıkarılması	zararın bir bölümü düşülür; bu oran pazarlığa açıktır
Geniş tıbbi yetki belgesi istenmesi	bütün geçmişinize erişip alternatif bir açıklama bulmak için
İbra (finale kwijting) istenmesi	seyir belli olmadan dosyayı kapatmak için

Buna karşı yapılacaklar sanıldığından basittir: tıbbi durumunuz değişmeye devam ederken hiçbir şey imzalamayın; her teklifin zarar kalemi bazında ayrıştırılmasını isteyin — ayrıştırılmamış bir teklif değerlendirilemez; ve sınırsız tıbbi yetki vermeyin (tıbbi yetki belgesi).

Ne kadar süreniz var?

Yaralanma ya da ölüm zararında tek bir süre geçerlidir: hem zararı hem de sorumlu kişiyi öğrendiğiniz günü izleyen günden itibaren beş yıl. Diğer zarar taleplerinde geçerli olan yirmi yıllık mutlak sınır, yaralanma ve ölüm zararında uygulanmaz (3:310. md. 5. fıkra).

Durum	Sürenin kural olarak başladığı an
Karşı tarafı bilinen trafik kazası	kaza anında
Sonradan ortaya çıkan yaralanma	hem zararın hem sorumlunun öğrenilmesiyle
Küçük (reşit olmayan) mağdur	beş yıllık süre ancak reşit olunan günü izleyen günden işlemeye başlar (3:310. md. 5. fıkra)
Suçtan doğan yaralanma	faile karşı talep, ceza davası açma hakkı düşmedikçe zamanaşımına uğramaz (3:310. md. 4. fıkra)
Zorunlu trafik sigortacısına doğrudan talep	WAM 6. md. size kendi hakkınızı verir; 10. md. bu talep için üç yıllık süre öngörür

Zamanaşımını kesmek basittir: hakkınızı açıkça saklı tuttuğunuz yazılı bir bildirim kural olarak yeni bir süre başlatır. İadeli taahhütlü gönderin ve kanıtını saklayın. Süreniz konusunda tereddüt varsa, başka bir adım atmadan önce inceletin: zamanaşımına uğramış bir talep, esası ne kadar güçlü olursa olsun kurtarılamaz.

Kendi kusurunuz varsa ne olur?

Kendi kusurunuz talebinizi kural olarak ortadan kaldırmaz, zararı paylaştırır — ve bu paylaştırma hakkaniyetle düzeltilebilir. 6:101. madde önce nedensel payı böler, ardından kusurların ağırlığındaki fark ya da olayın diğer koşulları gerektiriyorsa hakkaniyet düzeltmesi yapılmasını öngörür. Yaralanmanın ağırlığı, karşı tarafın sigortalı olması ve korunmaya değer trafik kullanıcılarının özel konumu, kendi hatası olan bir mağdurun yine de zararının büyük bölümünü ya da tamamını almasıyla sonuçlanabilir.

Kazadan sonra kendiniz ne yapmalısınız?

• Hafif bile olsa hemen hekime gidin; ilk gün yapılan kayıt sonradan altın değerindedir.
• Resmî kaydı sağlayın: tutanak, Avrupa kaza formu, işverene iş kazası bildirimi.
• Tanıkların adını ve telefonunu alın, olay yerinin ve yaralanmanızın fotoğrafını çekin.
• Hasarlı kıyafeti, kaskı, bisikleti atmayın — onlar delildir.
• Bütün şikâyetlerinizi eksiksiz anlatın; “idare ediyorum” ifadesi dosyaya girer ve yıllar sonra aleyhinize kullanılır.
• Şikâyet, kısıt ve yardım saatlerini bir günlüğe yazın; fişleri tek bir klasörde toplayın.
• Sosyal medyada ölçülü olun: tatil ve kutlama fotoğrafları, ileri sürülen kısıtlara karşı delil olarak kullanılır.
• Tıbbi durumunuz değişirken imza atmayın ve ibra içeren sulh metnini imzalamadan önce inceletin.

Sık sorulan sorular

Avukat tutmaya gücüm yetmezse?

Sorumluluk kabul edilmişse makul hukuki yardım masrafları kural olarak sorumlu tarafa aittir (6:96. md. 2. fıkra). Durumunuzu ücretsiz değerlendirir ve hangi aşamada kimin ne ödeyeceğini önceden açıkça anlatırız.

Kaza birkaç yıl önce oldu, geç mi kaldım?

Süre kaza gününden değil, hem zararı hem sorumluyu öğrendiğiniz günden işler ve beş yıldır. Küçükler için reşit olunana kadar başlamaz. Emin değilseniz inceletin.

Görüntülemede bir şey çıkmıyor, yine de talepte bulunabilir miyim?

Evet. Whiplash, beyin yaralanması ve psikolojik yaralanmada nesnel bir bulgu her zaman bulunmaz; belirleyici olan şikâyetlerin tutarlı, sürekli ve kayıtlı olmasıdır.

Kazada kendi payım da vardı, hakkım tamamen düşer mi?

Kural olarak hayır. Zarar paylaştırılır ve hakkaniyet düzeltmesi bu paylaştırmayı sizin lehinize değiştirebilir.

Bir kişisel yaralanma bürosu ile avukat arasındaki fark nedir?

Yalnızca avukat sizi mahkemede temsil edebilir, disiplin denetimine ve zorunlu mesleki sorumluluk sigortasına tabidir. “Hukukçu” ve “büro” unvanları korunmuş değildir. Sorumluluk tartışmalıysa, kalıcı yaralanma varsa ya da dosya tıkandıysa bu fark belirleyici olur.

Doğrudan iletişim

Kazadan sonra ilk haftalar dosyanın en belirleyici dönemidir. Ücretsiz ve bağlayıcı olmayan bir ilk değerlendirme için bize ulaşın:

• Amsterdam — 020 747 00 55
• Den Haag — 070 4500 300
• Rotterdam — 010 311 5500
• Utrecht — 030 747 0038
• Eindhoven — 040 711 3099

Bu sayfa Onur Arslan‘ın, Arslan Advocaten kişisel yaralanma avukatının sorumluluğunda hazırlanmıştır. Hollanda Barosu hukuk alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma alanlarında kayıtlıdır. Son güncelleme: 13 Eylül 2026. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel hukuki tavsiyenin yerini tutmaz.