Eigen risico klinkt eenvoudig: u betaalt het eerste deel zelf. In de praktijk lopen drie dingen door elkaar — het verplichte eigen risico van de zorgverzekering, een vrijwillig eigen risico, en de eigen bijdrage, die iets heel anders is. Daar komt bij dat de regels bij een zorgverzekering fundamenteel verschillen van die bij een auto- of woonverzekering, en dat u met een geschil over uw zorgverzekering niet bij Kifid maar bij de SKGZ moet zijn.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.
Eigen risico, vrijwillig eigen risico en eigen bijdrage
| Begrip | Wat het is |
|---|---|
| Verplicht eigen risico | Wettelijk vastgesteld bedrag dat iedere verzekerde van 18 jaar en ouder zelf betaalt voor zorg uit de basisverzekering. In 2026: € 385 per kalenderjaar. Kinderen onder de 18 betalen niets. |
| Vrijwillig eigen risico | Een bedrag dat u zelf bovenop het verplichte deel kiest: € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500, in ruil voor premiekorting. Maximaal dus € 885 in totaal. Een contractuele keuze, die geldt voor het hele verzekeringsjaar. |
| Eigen bijdrage | Iets anders. Een wettelijk vastgesteld deel dat u zelf betaalt voor bepaalde zorg of hulpmiddelen — bijvoorbeeld kraamzorg, een hoortoestel of medicijnen. U betaalt die naast het eigen risico, ook als uw eigen risico al vol is. Voor geneesmiddelen geldt een wettelijk maximum van € 250 per persoon per jaar. |
| Eigen risico bij schadeverzekering | Een contractueel bedrag dat per gebeurtenis op de uitkering in mindering wordt gebracht. Geen wettelijke regeling; alles staat in de polis. |
Dat onderscheid is geen woordenspel. Discussies over “ik had mijn eigen risico toch al betaald?” blijken in de praktijk vaak te gaan over een eigen bijdrage, waarvoor dat argument niet opgaat.
Zorgverzekering
Per kalenderjaar, en welk jaar telt
Het eigen risico geldt per kalenderjaar. Bepalend is het jaar waarin de zorg is geleverd, niet het jaar waarin u de rekening of de afrekening ontvangt. Bij ziekenhuiszorg wordt met zorgtrajecten gewerkt die in deeltrajecten worden geknipt; loopt uw behandeling door over de jaargrens, dan kunt u dus in twee opeenvolgende jaren eigen risico betalen. Controleer daarom bij een afrekening altijd de zorgdatum, niet de factuurdatum.
Wat buiten het eigen risico valt
- Bezoek aan de huisarts.
- Verloskundige zorg en kraamzorg.
- Wijkverpleging.
- Ketenzorg voor bepaalde chronische aandoeningen, zoals diabetes type 2, COPD en verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
- De gecombineerde leefstijlinterventie.
- Zorg in verband met orgaandonatie.
- Zorg voor verzekerden onder de 18 jaar.
Let op de veelgemaakte denkfout bij de huisarts: het consult valt erbuiten, maar wat de huisarts aanvraagt valt er wél onder. Bloedonderzoek in het laboratorium, een röntgenfoto of een verwijzing naar de specialist gaan gewoon van uw eigen risico af. Daarnaast mag uw zorgverzekeraar bepaalde aanbieders, programma’s, geneesmiddelen of hulpmiddelen zelf van het eigen risico uitzonderen; dat verschilt per polis.
“Daarna krijgt u alles vergoed” — niet helemaal
Is uw eigen risico op, dan vergoedt de zorgverzekeraar de kosten van zorg die onder de basisverzekering valt. Drie dingen blijven daarbuiten staan:
- Eigen bijdragen blijven verschuldigd, ook als uw eigen risico vol is.
- Niet-gecontracteerde zorg. Bij een naturapolis vergoedt de verzekeraar zorg bij een niet-gecontracteerde aanbieder vaak maar gedeeltelijk. Bij een restitutiepolis ligt dat anders. Controleer dit vóór de behandeling.
- Zorg buiten het basispakket valt onder uw aanvullende verzekering of komt geheel voor eigen rekening; daarvoor geldt geen eigen risico, maar ook geen basisdekking.
Betalingsregeling
U kunt met uw zorgverzekeraar afspreken het eigen risico gespreid te betalen, vooraf in maandelijkse termijnen of achteraf in een regeling. Vraag dat aan vóórdat er een achterstand ontstaat; wanbetaling bij een zorgverzekering heeft eigen, vervelende gevolgen.
Geschil? Naar de SKGZ, niet naar Kifid
Dit wordt vaak verkeerd geadviseerd. Voor klachten en geschillen over uw zorgverzekering of ziektekostenverzekering is de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) bevoegd, met de Ombudsman Zorgverzekeringen en de Geschillencommissie Zorgverzekeringen. Kifid behandelt deze klachten niet. Ook het Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen wijst voor zorgverzekeringsgeschillen uitdrukkelijk naar de SKGZ.
De route: eerst een klacht bij uw zorgverzekeraar, daarna de SKGZ, en zo nodig de rechter.
Motorrijtuigenverzekering
Hier gelden andere regels, en ze staan volledig in uw polis.
- Per gebeurtenis, niet per jaar. Drie schades in één jaar betekent drie keer eigen risico.
- Alleen bij casco. Het eigen risico geldt voor de cascodekking (beperkt casco of allrisk), niet voor de verplichte WA-verzekering. De benadeelde derde krijgt zijn schade zonder eigen risico vergoed; die aanspraak volgt uit de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen.
- Verhoogd eigen risico komt voor bij jonge of onervaren bestuurders, of bij een schuifdak- of ruitschadeclausule. Controleer of dat op uw polisblad staat.
- Sturing naar een hersteller. Veel polissen kennen een verlaagd of nul eigen risico bij herstel via een aangesloten schadeherstelbedrijf. Ga na of uw polis dat als voorwaarde stelt of als voordeel aanbiedt; dat verschil bepaalt of u vrij bent in uw keuze.
Woon- en overige schadeverzekeringen
Ook hier geldt het eigen risico per gebeurtenis en volgens de polis. De discussie gaat hier meestal niet over het bedrag, maar over de vraag hoeveel gebeurtenissen er zijn geweest. Raakt uw woning beschadigd tijdens een storm en ontstaat de dag erna lekkageschade door diezelfde storm, dan is de vraag of dat één gebeurtenis is of twee — en dus of u één keer of twee keer eigen risico betaalt.
Doorslaggevend is de omschrijving in de polisvoorwaarden: sommige polissen hanteren een tijdsspanne (“alle schade uit één oorzaak binnen 72 uur geldt als één gebeurtenis”), andere een oorzaakcriterium. Vraag die bepaling op voordat u het eens wordt over het aantal eigen risico’s.
Als u het niet eens bent met de toepassing
- Vraag de bepaling op. Niet de brochure, maar de polisvoorwaarden die golden op de datum van de zorg of het schadegeval, met het artikelnummer.
- Controleer de rekenwijze. Bij zorg: klopt het zorgjaar, en gaat het om eigen risico of om een eigen bijdrage? Bij schade: hoeveel gebeurtenissen zijn er geteld, en volgens welk criterium?
- Beroep u op onduidelijkheid. Is een beding voor meer dan één uitleg vatbaar, dan wordt het bij consumenten uitgelegd in het voordeel van de wederpartij van de opsteller. Een beding dat onredelijk bezwarend is, kan bovendien worden vernietigd.
- Dien een onderbouwde klacht in bij de verzekeraar, met de bepaling en uw eigen berekening erbij.
- Kies de juiste instantie. Zorgverzekering: de SKGZ. Alle andere verzekeringen: Kifid, voor consumenten kosteloos. Daarna eventueel de rechter.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog is het eigen risico in 2026?
Het verplichte eigen risico voor de basisverzekering bedraagt in 2026 € 385 per kalenderjaar voor verzekerden van 18 jaar en ouder. U kunt dat vrijwillig verhogen met € 100 tot € 500, tot maximaal € 885 in totaal, in ruil voor premiekorting.
Wat is het verschil tussen eigen risico en eigen bijdrage?
Het eigen risico is het bedrag dat u per kalenderjaar zelf betaalt voordat de basisverzekering vergoedt. Een eigen bijdrage is een wettelijk vastgesteld deel van bepaalde zorg of hulpmiddelen dat u zelf betaalt — ook als uw eigen risico al vol is. Voor geneesmiddelen is die eigen bijdrage gemaximeerd op € 250 per persoon per jaar.
Krijg ik alles vergoed zodra mijn eigen risico op is?
Niet zonder meer. Vergoed wordt de zorg die onder de basisverzekering valt. Eigen bijdragen blijven verschuldigd, niet-gecontracteerde zorg wordt bij een naturapolis vaak maar gedeeltelijk vergoed, en zorg buiten het basispakket valt onder uw aanvullende verzekering of komt voor eigen rekening.
Geldt het eigen risico ook voor de WA-verzekering van mijn auto?
Nee. Het eigen risico hoort bij de cascodekking. De schade die u met uw voertuig aan een ander toebrengt, wordt onder de WA-dekking vergoed zonder dat de benadeelde een eigen risico draagt.
Bij wie klaag ik over mijn zorgverzekeraar?
Eerst bij de zorgverzekeraar zelf. Komt u er niet uit, dan is de SKGZ bevoegd — de Ombudsman Zorgverzekeringen en de Geschillencommissie Zorgverzekeringen. Kifid behandelt klachten over zorgverzekeringen niet.
Kan ik mijn eigen risico in termijnen betalen?
Ja, vrijwel alle zorgverzekeraars bieden een gespreide betaling aan, vooraf of achteraf. Vraag dat aan voordat er een achterstand ontstaat.
Lees ook
- Wanneer mag een verzekeraar uitkeren weigeren?
- Bezwaar tegen verzekeraar: wat kunt u doen bij een afwijzing?
- Klacht indienen bij uw verzekeraar
- De Kifid-procedure uitgelegd
Hulp nodig?
Twijfelt u of het eigen risico juist is toegepast, of wordt een beding op een voor u ongunstige manier uitgelegd? Onze verzekeringsrechtadvocaten beoordelen de polisvoorwaarden en de berekening. Neem contact op.
