Een dierbare verloren door een ongeval?
Affectieschade is een vergoeding voor het verdriet van bepaalde naasten bij overlijden of ernstig en blijvend letsel van een dierbare, als een ander daarvoor aansprakelijk is. Overlijdensschade betreft andere schade, zoals uitvaartkosten en weggevallen levensonderhoud.
- Overlijdensschade ziet op gederfd levensonderhoud en uitvaartkosten.
- Affectieschade is een vast bedrag voor een beperkte kring naasten.
- Wij gaan zorgvuldig en op uw tempo te werk.
Het eerste gesprek is kosteloos en vertrouwelijk. Zes vestigingen in Nederland. Wij spreken ook Turks, Pools en Engels.
Overlijdensschade en affectieschade: rechten van nabestaanden
Het verlies van een dierbare is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. Wanneer dit verlies wordt veroorzaakt door het toedoen van een ander, bijvoorbeeld door een verkeersongeval, een bedrijfsongeval of een medische fout, komt er naast het immense verdriet ook een stroom aan praktische en financiële zorgen op u af. In deze uiterst moeilijke periode is het van groot belang dat u weet wat uw rechten zijn als nabestaande. De Nederlandse wetgeving biedt specifieke mogelijkheden voor compensatie, waaronder de vergoeding van overlijdensschade en affectieschade.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 12 november 2026.
Als ervaren letselschade advocaten bij Arslan Advocaten begrijpen wij dat geen enkele financiële vergoeding het verlies van uw naaste kan goedmaken. Toch kan een rechtvaardige schadevergoeding helpen om de financiële rust te herstellen, zodat u zich kunt richten op het rouwproces. In deze uitgebreide gids leggen wij u gedetailleerd uit wat overlijdensschade en affectieschade inhouden, welke kosten voor vergoeding in aanmerking komen en hoe wij u hierbij kosteloos kunnen bijstaan.
Wat is overlijdensschade?
Overlijdensschade is de juridische term voor de financiële schade die nabestaanden lijden als gevolg van het overlijden van een naaste door toedoen van een aansprakelijke derde. De wetgever heeft in artikel 6:108 van het Burgerlijk Wetboek (BW) strikt vastgelegd welke schadeposten voor vergoeding in aanmerking komen en wie daar recht op heeft. Het is belangrijk om te benadrukken dat het Nederlandse rechtssysteem terughoudend is als het gaat om overlijdensschade; niet alle denkbare kosten worden vergoed.
De vergoeding van overlijdensschade valt grofweg uiteen in twee hoofdcategorieën:
- De kosten van lijkbezorging (begrafenis- of crematiekosten).
- Het gederfd levensonderhoud (het wegvallen van financiële of praktische bijdragen).
Hieronder lichten wij deze twee categorieën uitgebreid toe.
Vergoeding van begrafeniskosten en crematiekosten
Wanneer een dierbare overlijdt, moeten er op korte termijn veel zaken geregeld worden voor de uitvaart. De kosten die hiermee gepaard gaan, kunnen aanzienlijk zijn. De wet bepaalt dat de persoon die de kosten van de lijkbezorging heeft gemaakt, deze kan verhalen op de aansprakelijke partij. Dit hoeft niet per se een familielid te zijn; degene die de facturen betaalt, heeft het vorderingsrecht.
Het uitgangspunt hierbij is dat de kosten in overeenstemming moeten zijn met de omstandigheden van de overledene. Dit betekent dat de uitvaart passend moet zijn bij de levensstandaard en de cultuur van de overledene. Kosten die doorgaans voor vergoeding in aanmerking komen, zijn onder meer:
- De kosten voor de kist of lijkwade.
- De kosten voor de begraafplaats of het crematorium.
- De kosten voor de uitvaartondernemer.
- Rouwkaarten, advertenties en bedankkaartjes.
- Bloemstukken en rouwkransen.
- De kosten voor de condoleance of koffietafel.
- Een grafmonument of urn (tot een redelijk bedrag).
- Andere kosten die voldoende verband houden met de lijkbezorging en passen bij de omstandigheden van de overledene. Reiskosten van nabestaanden worden niet automatisch vergoed; daarvoor is een afzonderlijke beoordeling nodig.
Bewaar ook de polis en uitkeringsbeslissing van een uitvaart- of overlijdensrisicoverzekering. Of en hoe een uitkering wordt verrekend, hangt af van het type verzekering, de betreffende schadepost en de omstandigheden. Een kapitaaluitkering wordt niet zonder meer volledig van iedere schadepost afgetrokken.
Gederfd levensonderhoud: compensatie voor weggevallen inkomsten
Een van de meest ingrijpende financiële gevolgen van het overlijden van een partner of ouder is het wegvallen van diens inkomen. Dit wordt in juridische termen ‘gederfd levensonderhoud’ genoemd. De wetgever heeft bepaald dat bepaalde nabestaanden recht hebben op een vergoeding voor dit verlies, zodat zij hun levensstandaard zoveel mogelijk kunnen behouden.
Niet iedereen heeft recht op een vergoeding voor gederfd levensonderhoud. De wet noemt specifiek:
- De niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot of geregistreerd partner.
- De minderjarige kinderen van de overledene.
- Andere bloed- of aanverwanten, onder wie meerderjarige kinderen, mits de overledene ten tijde van het overlijden al geheel of gedeeltelijk in hun levensonderhoud voorzag of daartoe krachtens een rechterlijke uitspraak verplicht was (artikel 6:108 lid 1 onder b BW).
- Personen die al vóór de schadeveroorzakende gebeurtenis met de overledene in gezinsverband samenwoonden en geheel of voor een groot deel door de overledene werden onderhouden. Vereist is dat aannemelijk is dat dit zou zijn voortgezet en dat zij redelijkerwijs niet voldoende zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien (onder c).
- Degene die met de overledene in gezinsverband samenwoonde en voor wie diens bijdrage aan de gemeenschappelijke huishouding wegvalt, voor zover daardoor vervangende voorzieningen nodig zijn en schade ontstaat (onder d).
De berekening van gederfd levensonderhoud is een complexe en specialistische taak. Er wordt gekeken naar het netto gezinsinkomen vóór het overlijden en het inkomen dat resteert na het overlijden. Hierbij wordt rekening gehouden met vaste lasten, besparingen doordat de overledene geen kosten meer maakt (het zogenaamde ‘vrijvallend deel’), en eventuele uitkeringen zoals de Algemene Nabestaandenwet (Anw) of een nabestaandenpensioen.
Daarnaast omvat gederfd levensonderhoud niet alleen het wegvallen van salaris. Ook de waarde van huishoudelijke taken, klussen in en rondom het huis, en de verzorging en opvoeding van kinderen die de overledene voor zijn of haar rekening nam, kunnen in geld worden uitgedrukt en als schade worden gevorderd. Dit wordt vaak berekend aan de hand van de kosten voor het inschakelen van professionele hulp.
Wat is affectieschade en wie kan deze vergoeding vragen?
Tot 1 januari 2019 was het in Nederland niet mogelijk om als nabestaande een vergoeding te claimen voor het verdriet en de pijn veroorzaakt door het overlijden van een naaste. Een afzonderlijke vergoeding voor affectieschade ontbrak. Wel kon ook vóór 2019 vergoeding voor eigen geestelijk letsel door een schok aan de orde zijn. Dit werd door veel nabestaanden als onrechtvaardig en kil ervaren. Gelukkig is hier met de invoering van de Wet vergoeding affectieschade verandering in gekomen.
Affectieschade is een vorm van smartengeld voor naasten en nabestaanden. Het is een financiële tegemoetkoming voor het leed dat wordt veroorzaakt doordat een dierbare ernstig en blijvend letsel oploopt of overlijdt door de schuld van een ander. Hoewel geld het verdriet niet kan wegnemen, biedt de vergoeding van affectieschade wel een belangrijke vorm van erkenning en genoegdoening.
Welk bedrag aan affectieschade hoort bij uw relatie?
Het Besluit vergoeding affectieschade onderscheidt de relatie tot het slachtoffer, ernstig en blijvend letsel of overlijden, en of de schade door een misdrijf is veroorzaakt. Onderstaande bedragen zijn de bedragen uit het besluit; een voorstel om bedragen te verhogen is op zichzelf geen geldend recht.
| Relatie volgens het besluit | Ernstig blijvend letsel | Overlijden | Letsel door misdrijf | Overlijden door misdrijf |
|---|---|---|---|---|
| Partner; minderjarig kind en ouders; meerderjarig thuiswonend kind en ouders; pleeg- en gezinszorgrelaties die onder de betreffende categorie vallen | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Meerderjarig niet-thuiswonend kind en ouders; overige nauwe persoonlijke relaties die aan de wettelijke voorwaarden voldoen | € 12.500 | € 15.000 | € 15.000 | € 17.500 |
Niet elke verwantschap geeft automatisch recht. Laat de wettelijke categorie en eventuele eigen schuld beoordelen. Zie het Besluit vergoeding affectieschade en de actuele overheidsuitleg over affectieschade.
Voorwaarden voor het claimen van affectieschade
Om in aanmerking te komen voor een vergoeding van affectieschade, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan:
- De schadeveroorzakende gebeurtenis moet hebben plaatsgevonden op of na 1 januari 2019. Een overlijden of diagnose na die datum maakt een eerdere gebeurtenis niet alsnog vergoedbaar onder de regeling voor affectieschade. Zie de uitleg van de Rijksoverheid over affectieschade.
- Er moet sprake zijn van een aansprakelijke partij. Dit betekent dat iemand anders juridisch verantwoordelijk is voor het ongeval of de fout die tot het overlijden heeft geleid.
- U moet behoren tot de wettelijk afgebakende kring van gerechtigden (zoals hierboven genoemd).
Shockschade: een aparte categorie
Naast overlijdensschade en affectieschade kan schokschade aan de orde zijn. Een confrontatie met een onrechtmatige daad of de gevolgen daarvan kan een hevige emotionele schok veroorzaken, met ernstig en voldoende objectiveerbaar geestelijk letsel. De rechter weegt onder meer de aard en gevolgen van de gebeurtenis, de wijze van confrontatie en de relatie met het slachtoffer in samenhang. Een confrontatie hoeft niet steeds direct, onverhoeds of onvermijdbaar te zijn; zie Hoge Raad 28 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:958.
Denk hierbij aan een moeder die ziet hoe haar kind wordt aangereden, of een partner die kort na het ongeval in het ziekenhuis wordt geconfronteerd met de zware verminkingen van de overledene. Het geestelijk letsel moet naar objectieve maatstaven kunnen worden vastgesteld. Een rapportage van een ter zake bevoegde en bekwame deskundige kan daarvoor dienen. Een formele diagnose van een psychiatrisch erkend ziektebeeld is niet steeds vereist. Schokschade kan zowel materiële schade, zoals behandelkosten en inkomensverlies, als smartengeld omvatten. Schokschade en affectieschade kunnen naast elkaar bestaan, waarbij dezelfde schade niet dubbel wordt vergoed.
Waarom Arslan bij overlijdensschade
Het afwikkelen van overlijdensschade en het claimen van affectieschade is een complex en emotioneel belastend proces. De berekening van gederfd levensonderhoud vereist specialistische financiële en juridische kennis. Bovendien krijgt u te maken met verzekeringsmaatschappijen die vaak proberen de schadevergoeding zo laag mogelijk te houden. In deze kwetsbare periode is het essentieel dat u wordt bijgestaan door een ervaren en empathische letselschade advocaat die uw belangen vooropstelt.
Bij Arslan Advocaten hebben wij jarenlange ervaring in het bijstaan van nabestaanden. Wij nemen u de juridische en financiële zorgen uit handen, zodat u zich kunt concentreren op uw rouwproces en uw familie. Wij zorgen voor een nauwkeurige berekening van het gederfd levensonderhoud, verzamelen de benodigde bewijsstukken voor de begrafeniskosten en claimen de wettelijke affectieschade waar u recht op heeft.
Kosten en verhaal van rechtsbijstand op grond van artikel 6:96 BW
Veel mensen aarzelen om een advocaat in te schakelen uit angst voor hoge kosten. De eerste beoordeling bij ons is gratis en vrijblijvend. Of verdere kosten op de aansprakelijke partij kunnen worden verhaald, hangt af van de aanspraak en de redelijkheid van de werkzaamheden en het bedrag. De Nederlandse wetgever heeft in artikel 6:96 van het Burgerlijk Wetboek (BW) bepaald dat de redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid, waaronder de kosten van juridische bijstand, onderdeel zijn van de totale schade.
Uw eerste beoordeling is gratis en vrijblijvend. Wij verhalen de redelijke kosten van rechtsbijstand op de aansprakelijke partij of diens verzekeraar. Kan dat niet, dan bekijken wij eerst of u voor een toevoeging in aanmerking komt en anders of een no-cure-no-payafspraak binnen de geldende regels mogelijk is. Eventuele kosten voor u bespreken wij vooraf. U krijgt nooit kosten in rekening zonder voorafgaand overleg en uw goedkeuring.
Heeft u een dierbare verloren door toedoen van een ander en wilt u weten wat uw rechten zijn? Neem dan vrijblijvend contact op met de gespecialiseerde letselschade advocaten van Arslan Advocaten. Wij luisteren naar uw verhaal, beoordelen uw situatie en adviseren u over de te nemen stappen. U staat er niet alleen voor.
Meer informatie over overlijdensschade en affectieschade
Bekijk ook onze pagina over letselschade dienstverlening of lees over letselschade bedragen en smartengeld. Wilt u weten wanneer u juridische hulp nodig heeft? Lees dan wanneer u een letselschade advocaat moet inschakelen.
Voor de wettelijke basis van affectieschade verwijzen wij naar Burgerlijk Wetboek Boek 6 op Overheid.nl.
Heeft u vragen over uw rechten als nabestaande? Neem contact op met Arslan Advocaten voor kosteloze bijstand bij het claimen van overlijdensschade en affectieschade. Wij begeleiden u met zorg en expertise.
Gebruik voor het bedrag de tabel hierboven: ernstig blijvend letsel, overlijden en de misdrijfvariant zijn afzonderlijke categorieën.
Veelgestelde vragen over overlijdensschade en affectieschade
Wat is het verschil tussen overlijdensschade en affectieschade?
Overlijdensschade vergoedt gemist levensonderhoud en uitvaartkosten. Affectieschade is een vast bedrag als tegemoetkoming voor het verdriet van een beperkte kring naasten.
Wie kan affectieschade vorderen?
De wet noemt een afgebakende kring: partner, kinderen, ouders en in bepaalde gevallen degene die in gezinsverband duurzaam voor de overledene zorgde.
Hoe wordt gederfd levensonderhoud berekend?
Door te kijken wat de overledene bijdroeg aan het huishouden en wat er nu overblijft, rekening houdend met uitkeringen en de situatie van de nabestaanden.
Worden uitvaartkosten vergoed?
De kosten van lijkbezorging kunnen op grond van artikel 6:108 lid 2 BW worden vergoed, voor zover zij passen bij de omstandigheden van de overledene. Of een verzekeringsuitkering daarop in mindering komt, hangt af van het type verzekering, de schadepost en de omstandigheden.
Hoe lang heb ik de tijd om een vordering in te stellen?
Voor de vordering tegen de aansprakelijke persoon geldt in beginsel vijf jaar vanaf de dag na bekendheid met de schade en die persoon. Voor het eigen recht tegen een WAM-verzekeraar geldt een afzonderlijke regeling met in beginsel drie jaar. Minderjarigheid, overgangsrecht, onderhandelingen en stuiting kunnen van belang zijn. Laat de termijn per aangesproken partij beoordelen en wacht niet met het veiligstellen van bewijs en rechten.
Inhoudelijk gecontroleerd door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten.



