Meslek Hastalığı: İşveren Ne Zaman Sorumludur?

Meslek hastalığı nedir?

Meslek hastalığı, iş sırasında ya da işin niteliği nedeniyle zararlı etkenlere maruz kalmaktan kaynaklanan hastalıktır. Ani bir iş kazasının aksine, meslek hastalığı genellikle tehlikeli maddelere, fiziksel aşırı yüke veya psikolojik baskıya uzun süreli maruz kalma ile kademeli olarak gelişir. Örneğin, RSI (Tekrarlayan Zorlama Yaralanması), tükenmişlik, asbeste maruz kalmaya bağlı asbestoz veya toksik maddelerden kaynaklanan akciğer sorunları bu kategoridedir.

Bir iş kazası ile meslek hastalığı arasındaki fark hukuki açıdan önemlidir çünkü sorumluluk ve delil unsurları farklı şekilde ele alınabilir. Meslek hastalığında zarar tek bir anda değil, uzun bir süre içinde ortaya çıktığından işverenin sorumluluğunu ispatlamak genellikle daha zordur.

İşverenin artikel 7:658 BW kapsamında özen yükümlülüğü

artikel 7:658 BW uyarınca işveren, güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlamak için özen göstermekle yükümlüdür. Bu, çalışanların işlerinden dolayı hastalanmasını önlemek için makul tüm tedbirlerin alınması gerektiği anlamına gelir. Bu hem kazaların hem de meslek hastalıklarının önlenmesini kapsar.

İşverenin yapması gerekenler şunlardır:

• Sağlık risklerini belirlemek için risk envanteri ve değerlendirmesi (RI&E) yapmak.
• Kimyasallara maruz kalma gibi zararlı durumlarda solunum maskesi gibi kişisel koruyucu donanım sağlamak.
• Çalışanlara güvenli çalışma hakkında iyi talimat ve eğitim vermek.
• Güvenlik kurallarına uyulmasını denetlemek.
• Tükenmişlik ve stresi önlemek için psikososyal iş yükünü (PSA) takip etmek ve yönetmek.

İşveren bu özen yükümlülüğünü yerine getirmez ve çalışan meslek hastalığına yakalanırsa, uğradığınız zararlar için sorumlu tutulabilir.

İşveren meslek hastalığı için ne zaman sorumludur?

İşverenin meslek hastalığı durumundaki sorumluluğu artikel 7:658 BW ’den kaynaklanır. İşveren, özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini kanıtlamak zorundadır. Yani siz bir meslek hastalığı geliştirdiğinizde ispat yükü işverendedir; hastalığın önlenmesi için makul tüm önlemlerin alındığını göstermelidir.

Uygulamada bu, işvereninizin aşağıdakileri gösterebilmesi anlamına gelmektedir:

• İyi bir RI&E gerçekleştirmiş olması.
• Asbest, kimyasal maddeler veya toz gibi zararlı maddelere maruz kalmayı önleyici etkili tedbirler alması.
• RSI gibi fiziksel aşırı yük ve tükenmişlik gibi psikolojik yüklemelere karşı iyi önleyici tedbirler alması.
• Size yeterli talimat ve yardımcı malzemeler sağlaması.
• Çalışma koşullarını düzenli olarak denetlemesi.

İşveren bu hususları kanıtlayamazsa, meslek hastalığınızın sonuçları için hukuken sorumlu olur ve tazminat talep edebilirsiniz.

Meslek hastalıkları örnekleri ve işveren sorumluluğu

Sıkça karşılaşılan ve işverenlerin sorumlu olabileceği çeşitli meslek hastalıkları şunlardır:

Asbestoz ve diğer asbest kaynaklı hastalıklar

Uzun süre asbest liflerine maruz kalmak, asbestoz, mezotelyoma ve akciğer kanseri gibi ciddi akciğer hastalıklarına neden olabilir. İnşaat, sanayi ve gemi yapımı sektöründeki çalışanlar geçmişte asbestin her zaman güvenli şekilde kaldırılmaması nedeniyle risk altındaydı. Günümüzde sıkı kurallar olmakla beraber geçmişteki zarar olayları hala görülmektedir.

İşveren asbeste maruziyeti önlemek için yeterli önlem almamışsa, mesela koruyucu donanım sağlamamış veya işyerini uygun şekilde temizlememişse sorumlu olabilir. Sağlık zararları ve hayat boyu süren etkiler sebebiyle tazminatlar yüksek olabilir.

RSI (Tekrarlayan Zorlama Yaralanması)

RSI, çoğunlukla ofis ortamlarında tekrar eden hareketler ve uzun süreli aşırı yük nedeniyle kas, tendon ve sinir problemlerini kapsar. Çok yazma veya fare kullanımıyla birlikte yeterince ara verilmemesi ya da ergonomik iş yeri bulunmaması buna örnektir.

Yasa gereği işveren, ergonomik bir çalışma alanı sağlamak ve ara vermenin, doğru duruşun önemini çalışana bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük ihmal edilirse işveren sorumlu tutulabilir.

Tükenmişlik ve psikososyal iş yükü

Tükenmişlik genellikle uzun süreli iş stresi, ağır iş yükü, işyerindeki çatışmalar veya destek eksikliğinden kaynaklanır. İşveren, Arbowet ve artikel 7:658 BW gereği güvenli bir psikolojik çalışma ortamı sağlamak zorundadır. Bu, aşırı yüklenme belirtilerini tanıyıp müdahale etmek anlamına gelir.

İşveren ihmali ile tükenmişlik yaşarsanız, örneğin şikayetlerin gözardı edilmesi veya iş yükü azaltılmaması gibi durumlarda, gelir kaybı ve manevi tazminat talepleriyle sorumlu tutulabilir. Son dönemlerde tükenmişlik durumları için €5.000 ile €20.000 arasında manevi tazminat ödemeleri yapılmaktadır, durumun ciddiyeti ve süresine bağlı olarak.

Toksikolojik meslek hastalıkları

Kimyasal çözücüler, ağır metaller veya tehlikeli buharlar gibi toksik maddelere maruz kalmak, kanser ve nörolojik hastalıklar dahil kronik sağlık sorunlarına yol açabilir. İşverenin yeterli havalandırma, güvenli prosedürler ve koruyucu donanım sağlaması gereklidir.

Yeterli önlem alınmazsa sorumluluk doğabilir. Burada da maruziyetin ve iş ile nedensel bağlantının kanıtlanması önemlidir.

Meslek hastalığında hangi zararları talep edebilirsiniz?

İşverenin ihmali nedeniyle meslek hastalığına yakalanmışsanız aşağıdaki zararlar için tazminat talebinde bulunabilirsiniz:

• Tıbbi masraflar: tedavi, hastanede yatış, ilaç, fizyoterapi ve diğer tıbbi bakım giderleri.
• Gelir kaybı: hastalık veya iş göremezlik sırasında normal maaşınız ile aldığınız tutar arasındaki fark.
• Gelecekteki gelir kaybı: kalıcı kısıtlamalar nedeniyle daha az çalışma ya da daha düşük ücretli başka bir işte çalışma zorunluluğu.
• Ev içi yardım: kendiniz yapamadığınız ev işlerine yardım için harcamalar.
• Seyahat masrafları: tedavi ve uzmanlara seyahat giderleri.
• Manevi tazminat: acı, üzüntü, yaşam keyfi kaybı ve günlük yaşam kısıtlamaları gibi maddi olmayan zararlar için tazminat.

İşveren genellikle bu zararları karşılayan bir sorumluluk sigortasına sahiptir. Onaylanan sorumluluk durumunda bir tazminat avukatının giderleri de artikel 6:96 BW uyarınca sigorta tarafından karşılanır.

Meslek hastalığını nasıl bildirir ve haklarınızı nasıl korursunuz?

Meslek hastalığınız olduğundan şüpheleniyorsanız şu adımları izleyin:

• Şikayetlerinizi hemen işvereninize bildirin ve risk dosyası ya da kayıt talep edin.
• Aile hekiminize veya işyeri hekimine gidin ve meslek hastalığı tanısının kayda geçirilmesini sağlayın.
• İşyeri hekiminden, hastalığınızın işinizle bağlantılı olduğunu doğrulayan bir rapor isteyin.
• Tüm tıbbi belgeleri, yazışmaları ve kanıtları (fotoğraflar, çalışma koşulları, tanık ifadeleri) muhafaza edin.
• Meslek Hastalıkları Hollanda Merkezi’ne (NCvB) hastalığı kaydettirin, bu hastalığın tanınmasına yardımcı olur.
• Meslek hastalıkları ve işveren sorumluluğu konusunda deneyimli bir tazminat avukatıyla iletişime geçin.

Meslek hastalığı ve işveren sorumluluğu ile ilgili sık sorulan sorular

1. İşverenim meslek hastalığım için ne zaman sorumludur?

İşvereniniz, artikel 7:658 BW’de belirtilen özen yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve bu nedenle hastalanmışsanız sorumludur. Yani sağlığınızı korumak için yeterli önlem alınmamış demektir.

2. Tazminat talebi için ne kadar sürem var?

Tazminat talebi için zaman aşımı süresi, zararın ve işveren sorumluluğunun farkına vardığınız tarihten itibaren beş yıldır. Haklarınızı korumak için en kısa sürede hukuki destek almanız önerilir.

3. Tükenmişlik veya asbestoz gibi meslek hastalıklarında manevi tazminat alabilir miyim?

Evet, acı, üzüntü ve yaşam keyfi kaybı gibi maddi olmayan zararlar için manevi tazminat verilir. Tükenmişlikte bu miktar örneğin €5.000 ile €20.000 arasında değişmekte, asbestoz veya mezotelyoma gibi ağır hastalıklarda ise hayatı tehdit eden boyut nedeniyle daha yüksek olabilir.

4. İşverenim sorumluluğu reddederse ne yapmalıyım?

Davayı araştıracak ve delil toplayacak meslek hastalıkları konusunda uzman bir tazminat avukatı tutun. Avukatınız, sigorta şirketi ile müzakere edebilir veya gerekirse hakkınızı savunmak için dava açabilir.

Ayrıca okuyun

• İş kazasından sonra tazminat
• İş yerinde tehlikeli maddeler ve kimyasal yanıklar
• İş kazasından sonra iş göremezlik: WIA ve yeniden entegrasyon

Arslan & Arslan Avukatlık Bürosu ile iletişime geçin

Meslek hastalığı geçirdiyseniz ve işvereninizin sorumlu olduğunu düşünüyorsanız, lütfen Arslan & Arslan Avukatlık Bürosu ile ücretsiz iletişime geçin. Uzman tazminat avukatlarımız davanızı detaylıca inceleyip adil tazminat talebinizde ücretsiz destek olacaktır. Hak ettiğiniz tazminatı almanızı sağlıyoruz.

İlgili Hukuki Hizmetler

• Hakkında daha fazla bilgi Kişisel Yaralanma
• Hakkında daha fazla bilgi İş Hukuku
• Hakkında daha fazla bilgi Sigorta Hukuku