De mededelingsplicht bij verzekering is een van de belangrijkste verplichtingen die u als verzekeringnemer heeft. Voor het afsluiten van een verzekering moet u de verzekeraar eerlijk en volledig informeren over alle feiten die van belang zijn voor de risicobeoordeling. Doet u dit niet of onvoldoende, dan kan dat verstrekkende gevolgen hebben. De verzekeraar kan uw claim afwijzen, uw polis beëindigen en u in het ergste geval van fraude beschuldigen. In dit artikel leest u wat de mededelingsplicht precies inhoudt, welke informatie u moet verstrekken en wat er gebeurt als u deze plicht schendt.
Wat is de mededelingsplicht bij verzekeringen?
De mededelingsplicht bij verzekering staat in artikel 7:928 van het Burgerlijk Wetboek. Op grond van dit artikel moet de verzekeringnemer vóór het sluiten van de verzekeringsovereenkomst alle feiten meedelen die hij kent of behoort te kennen. Ook feiten waarvan hij weet of behoort te weten dat de beslissing van de verzekeraar of en op welke voorwaarden hij de verzekering wil sluiten daarvan kan afhangen, moet u melden. De mededelingsplicht geldt uitsluitend voor de periode vóór het afsluiten van de verzekering. Juristen noemen dit ook de precontractuele mededelingsplicht.
Het doel van de mededelingsplicht is de verzekeraar in staat te stellen het risico correct in te schatten. Op basis van de verstrekte informatie bepaalt de verzekeraar of hij het risico wil accepteren en welke premie daarbij hoort. Zonder volledige en eerlijke informatie kan de verzekeraar dat niet goed doen. Dat gaat uiteindelijk ten koste van alle verzekerden.
Welke informatie valt onder de mededelingsplicht?
De mededelingsplicht bij verzekering ziet op alle feiten die relevant zijn voor de risicobeoordeling door de verzekeraar. In de praktijk beperkt deze plicht zich grotendeels tot de vragen die de verzekeraar stelt op het aanvraagformulier. De wetgever heeft bewust voor dit systeem gekozen om de verzekeringnemer te beschermen tegen al te ruime informatievorderingen.
Vragen op het aanvraagformulier
De verzekeraar stelt bij de aanvraag gerichte vragen over het te verzekeren risico. Een autoverzekering roept bijvoorbeeld vragen op over rijervaring, schadevrije jaren en eventuele eerdere ongevallen. Bij een woonverzekering vraagt de verzekeraar naar het type woning, de beveiliging en eerdere schadegevallen. Een levensverzekering vraagt vaak om informatie over uw gezondheid, leefstijl en familiegeschiedenis. U bent verplicht om deze vragen eerlijk en volledig te beantwoorden. Onjuiste antwoorden of het bewust weglaten van informatie kan de verzekeraar als schending van de mededelingsplicht aanmerken.
Lees de vragen nauwkeurig en neem bij twijfel contact op met de verzekeraar of een adviseur.
Spontane mededelingsplicht
Naast het beantwoorden van gestelde vragen bestaat er in beperkte mate ook een spontane mededelingsplicht. Dit betekent dat u uit eigen beweging informatie moet geven waarvan u weet of behoort te begrijpen dat deze voor de verzekeraar relevant is, ook als daarnaar niet specifiek wordt gevraagd. Deze spontane plicht heeft echter een beperkte reikwijdte. De wet bepaalt dat u niet spontaan hoeft te melden wat de verzekeraar al weet of behoort te weten, noch feiten die niet tot een ongunstiger beslissing zouden hebben geleid.
Gevolgen van schending van de mededelingsplicht
De gevolgen van het niet naleven van de mededelingsplicht bij uw verzekering hangen af van de omstandigheden.
Van doorslaggevend belang is met name de vraag of er sprake was van opzet tot misleiding.
Bij opzet tot misleiding
Als u bewust informatie heeft achtergehouden of onjuiste informatie heeft verstrekt met het doel de verzekeraar te misleiden, zijn de gevolgen het zwaarst. In dat geval mag de verzekeraar de verzekeringsovereenkomst opzeggen, elke uitkering weigeren en eventueel al gedane uitkeringen terugvorderen. Bovendien kan de verzekeraar u registreren in interne en externe registers, zoals het Extern Verwijzingsregister. Dit kan ertoe leiden dat u jarenlang moeilijk of helemaal geen verzekeringen meer kunt afsluiten.
Zonder opzet tot misleiding
Als er geen sprake was van opzet maar u toch de mededelingsplicht heeft geschonden, zijn de gevolgen minder ingrijpend maar nog steeds aanzienlijk. De verzekeraar moet dan nagaan hoe hij zou hebben gehandeld als hij over de juiste informatie had beschikt. Er zijn dan drie mogelijke scenario’s.
Zou de verzekeraar de verzekering ook met de juiste informatie hebben gesloten, maar tegen een hogere premie, dan wordt de uitkering evenredig verminderd: de verhouding tussen de betaalde premie en de premie die verschuldigd zou zijn geweest. Sluit de verzekeraar de verzekering wel maar met beperkende voorwaarden, dan geldt de uitkering alleen als de schade ook onder die beperkende voorwaarden was gedekt.
Zou de verzekeraar de verzekering bij juiste informatieverstrekking helemaal niet hebben gesloten, dan bestaat geen recht op uitkering. De verzekeraar mag de overeenkomst alleen opzeggen binnen twee maanden na ontdekking van de verzwijging.
Hoe beoordeelt de rechter een beroep op verzwijging?
De rechter beoordeelt een beroep op schending van de mededelingsplicht aan de hand van verschillende criteria.
Allereerst moet de verzekeraar aantonen dat er daadwerkelijk sprake is van het niet of onjuist verstrekken van informatie. Daarnaast moet vaststaan dat de verzwegen informatie relevant was voor de risicobeoordeling. Tot slot beoordeelt de rechter of de vragen op het aanvraagformulier voldoende duidelijk en specifiek waren.
De duidelijkheid van de gestelde vragen speelt een grote rol. Als een vraag meerdere interpretaties toelaat, legt de rechter deze doorgaans uit in het voordeel van de verzekeringnemer. Vage vragen zoals “bent u gezond?” zonder nadere specificatie kunnen onvoldoende zijn om een beroep op verzwijging te onderbouwen. Hoe specifieker en duidelijker de vraag, hoe sterker het beroep van de verzekeraar.
De kennis van de verzekeraar
Een verzekeraar kan zich niet beroepen op schending van de mededelingsplicht als hij de betreffende informatie al kende of behoorde te kennen. Als de verzekeraar bijvoorbeeld via zijn eigen systemen of via het CIS kon nagaan dat u eerder schade had geclaimd, kan hij u niet verwijten dat u dit niet heeft gemeld. Trad een tussenpersoon namens de verzekeraar op en kende die relevante feiten, dan rekent het recht die kennis aan de verzekeraar toe.
De rol van de assurantietussenpersoon
Veel verzekeringen worden afgesloten via een assurantietussenpersoon of verzekeringsadviseur. Bent u bij het invullen van het aanvraagformulier bijgestaan door een tussenpersoon, dan kan dit van invloed zijn op de beoordeling van een eventuele schending van de mededelingsplicht bij uw verzekering. Heeft de tussenpersoon u onvoldoende voorgelicht over het belang van volledige informatieverstrekking of het formulier namens u ingevuld en daarbij fouten gemaakt, dan kan de verzekeraar u dit mogelijk niet volledig aanrekenen.
Termijnen bij schending van de mededelingsplicht
De verzekeraar moet binnen twee maanden na ontdekking van de schending van de mededelingsplicht de gevolgen inroepen. Wacht de verzekeraar langer, dan verliest hij het recht om zich op de verzwijging te beroepen. Daarnaast geldt dat de verzekeraar na verloop van vijf jaar na het sluiten van de overeenkomst het recht verliest om de polis op te zeggen wegens schending van de mededelingsplicht, behalve bij opzet tot misleiding. Deze termijnen zijn van grote praktische betekenis en het loont om te controleren of de verzekeraar hieraan heeft voldaan.
Verschil met de meldingsplicht na het sluiten van de verzekering
De precontractuele mededelingsplicht moet niet worden verward met de verplichting om tijdens de looptijd van de verzekering wijzigingen door te geven. Sommige verzekeringen bevatten een clausule op grond waarvan u verplicht bent om relevante wijzigingen te melden, zoals een verbouwing bij een opstalverzekering of een verandering van beroep bij een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het niet naleven van deze verplichting kan ook gevolgen hebben voor uw dekking, maar wordt juridisch anders beoordeeld dan schending van de precontractuele mededelingsplicht.
Tips om problemen met de mededelingsplicht te voorkomen
Het voorkomen van problemen met de mededelingsplicht bij uw verzekering begint bij het zorgvuldig invullen van het aanvraagformulier. Lees alle vragen nauwkeurig en beantwoord ze eerlijk en volledig.
Bij twijfel over de relevantie van bepaalde informatie is het verstandig om deze toch te vermelden of om contact op te nemen met de verzekeraar voor verduidelijking. Bewaar altijd een kopie van het ingevulde aanvraagformulier, zodat u later kunt aantonen welke informatie u heeft verstrekt. Als u via een tussenpersoon een verzekering afsluit, controleer dan of het aanvraagformulier correct is ingevuld en lees het door voordat u ondertekent. De verantwoordelijkheid voor de juistheid van de verstrekte informatie ligt uiteindelijk bij u als verzekeringnemer, ook als een tussenpersoon het formulier heeft ingevuld.
Verzekeringen voor ondernemers en de mededelingsplicht
Voor ondernemers geldt de mededelingsplicht bij verzekering op vergelijkbare wijze als voor particulieren, maar er zijn belangrijke nuanceverschillen. Verzekeraars stellen bij zakelijke verzekeringen doorgaans uitgebreidere en meer gedetailleerde vragen. Van een ondernemer mag daarom een beter inzicht in de eigen bedrijfsvoering worden verwacht dan van een consument in diens persoonlijke omstandigheden. De drempel voor een succesvol beroep op verzwijging kan bij zakelijke verzekeringen daardoor lager liggen. Bovendien legt een rechter polisvoorwaarden bij zakelijke verzekeringen minder snel ten gunste van de verzekeringnemer uit. De rechter gaat ervan uit dat een ondernemer, zeker als hij wordt bijgestaan door een professioneel adviseur, beter in staat is om de strekking van vragen en voorwaarden te begrijpen.
Het is voor ondernemers dan ook extra belangrijk om bij het afsluiten van een bedrijfsverzekering uiterst zorgvuldig te zijn bij het beantwoorden van alle vragen.
Gesubsidieerde rechtsbijstand
Maakt u zich zorgen over de kosten van juridische hulp? Als uw inkomen beperkt is, kunt u mogelijk aanspraak maken op gesubsidieerde rechtsbijstand. Via de Raad voor Rechtsbijstand kunt u een toevoeging aanvragen, waardoor de overheid het grootste deel van de advocaatkosten betaalt. U betaalt dan slechts een beperkte eigen bijdrage. Dit maakt het ook voor mensen met een lager inkomen mogelijk om professionele juridische bijstand te krijgen.
Veelgestelde vragen over de mededelingsplicht
In de praktijk leven er veel vragen over de mededelingsplicht bij verzekering. Een veelgestelde vraag is of u ook informatie moet melden die u ongunstig acht maar waarnaar niet specifiek wordt gevraagd. Het antwoord hangt af van de omstandigheden. In beginsel hoeft u alleen vragen te beantwoorden die de verzekeraar stelt. U moet wel uit eigen beweging informatie melden waarvan u weet of behoort te begrijpen dat deze voor de verzekeraar van belang is.
Een andere veelgestelde vraag is wat er gebeurt als u per ongeluk onjuiste informatie heeft verstrekt. Als er geen opzet tot misleiding was, zijn de gevolgen doorgaans minder zwaar dan bij opzettelijke verzwijging. De verzekeraar moet dan nagaan welke dekking hij zou hebben geboden als hij de juiste informatie had gehad. De verzekeraar past de uitkering dienovereenkomstig aan. Een advocaat kan u helpen om aan te tonen dat er geen sprake was van opzet.
Juridische hulp bij geschillen over de mededelingsplicht
Geschillen over de mededelingsplicht bij verzekeringen zijn vaak complex en de uitkomst hangt af van de specifieke feiten en omstandigheden. Een gespecialiseerde advocaat kan beoordelen of de verzekeraar terecht een beroep doet op schending van de mededelingsplicht en u adviseren over de meest effectieve aanpak. Of het nu gaat om een afgewezen claim, een geroyeerde polis of een registratie in het EVR, juridische bijstand vergroot uw kansen op een gunstig resultaat aanzienlijk.
Heeft u vragen over de mededelingsplicht bij uw verzekering of is uw claim afgewezen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. Onze advocaten zijn gespecialiseerd in verzekeringsrecht en staan u graag bij. Wij beoordelen uw situatie en adviseren u over de mogelijkheden om uw recht op uitkering veilig te stellen.
Lees ook
Hulp nodig? Onze verzekeringsrecht advocaat helpt u graag verder. Neem vrijblijvend contact op voor een gratis eerste advies.
