16 Temmuz 2026’dan bu yana bir ürünü, hizmeti veya işletmenizi tüketicilere karşı ancak bu iddiayı somutlaştırabiliyor ve ispatlayabiliyorsanız “sürdürülebilir”, “yeşil” veya “iklim nötr” olarak tanımlayabilirsiniz. O tarihten itibaren bazı sürdürülebilirlik iddiaları kara listede yer almaktadır: bir tüketicinin bunlarla gerçekten yanıltılıp yanıltılmadığına bakılmaksızın her koşulda yasaktırlar.
Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: Duurzaamheidsclaims: wat mag u als ondernemer nog zeggen?
English: Read this article in English: Sustainability claims: what can you still say as a business?
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma (bedensel zarar) alanlarında kayıtlıdır. Son güncelleme: 17 Eylül 2026.
Yazar ve hukuki kontrol: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma (bedensel zarar) alanlarında kayıtlıdır. Kontrol tarihi: 17 Eylül 2026; wetten.overheid.nl üzerindeki kanun metni esas alınmıştır.
Bireysel müşterilere satış yapıyorsunuz ve ambalajınızda, web sitenizde veya Instagram hesabınızda ürününüzün “çevre dostu” olduğu ya da gönderimin “CO2 nötr” şekilde yapıldığı belirtiliyor. Şimdiye kadar böyle bir ifadenin yanıltıcı olup olmadığı koşullara bağlıydı. Bu alan daralıyor. Bu sayfa neyin değiştiğini, kimleri kapsadığını ve şimdi neleri kontrol etmeniz gerektiğini açıklamaktadır.
Bu hangi kanun ve kimler için geçerli?
Yeni kurallar, (AB) 2024/825 sayılı Direktifi Hollanda Medeni Kanunu’nun 6. Kitabına aktaran, tüketicilere yönelik daha iyi sürdürülebilirlik bilgisi direktifinin uygulanmasına ilişkin kanundan (Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten) kaynaklanmaktadır; bu kurallar işletmelerin tüketicilere yönelik ticari iletişimi için geçerlidir.
Kanun, Resmî Gazete (Staatsblad) 2026, 152’de yayımlanmış ve Staatsblad 2026, 204 uyarınca 16 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Direktifin kendisinin en geç 27 Eylül 2026’da uygulanması gerekiyordu; Hollanda bu tarihten önce davrandığı için yeni yasaklar şimdiden geçerlidir. Bu yasaklar, Hollanda Medeni Kanunu’nun 6.3.3A bölümündeki (6:193a. madde ve devamı) haksız ticari uygulamalara ilişkin mevcut düzenlemeye dayanmaktadır.
Tüketicilere ilettiğiniz her şey kapsama girer: ambalajlar, etiketler, ürün sayfaları, reklamlar, bültenler, sosyal medya paylaşımları ve satış personelinizin mağazada söyledikleri. Yalnızca kurumsal alıcılara yönelik iletişim kapsam dışındadır. Ancak orada, yanıltıcı reklamı işletmeler arasında da yasaklayan Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:194. maddesindeki genel kural geçerli olmaya devam eder.
Somut olarak neler yasak?
Her zaman yanıltıcı kabul edilen uygulamalar listesine on iki yeni ticari uygulama eklenmektedir; bunların çoğu çevresel iddialar ve etiketlerle, bir kısmı ise ürünlerin dayanıklılığı ve onarılabilirliğiyle ilgilidir.
| Yasak uygulama | Artık kesinlikle yapılamayacak olana örnek |
|---|---|
| Bir sertifikasyon sistemine dayanmayan ve kamu makamlarınca oluşturulmamış bir sürdürülebilirlik etiketi göstermek | Kendi ürünlerinizde kendi tasarladığınız yeşil bir “eco-approved” simgesi |
| Kanıtlanabilir, tanınmış üstün bir çevresel performans olmadan genel bir çevresel iddiada bulunmak | Somut bir gerekçe olmadan “çevre dostu”, “yeşil”, “doğa dostu”, “eko” |
| Yalnızca bir bölümü ilgilendirdiği hâlde ürünün tamamı veya işletmenin tamamı hakkında çevresel iddiada bulunmak | Yalnızca ambalaj geri dönüştürülmüşken “geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmiştir” |
| Emisyonların dengelenmesine (offset) dayanarak bir ürünün nötr, azaltılmış veya olumlu bir iklim etkisine sahip olduğunu iddia etmek | CO2 kredisi satın aldığınız için “iklim nötr gönderim” |
| Yasal yükümlülükleri teklifinizin ayırt edici bir özelliği gibi sunmak | Söz konusu maddeler herkes için yasakken “yasaklı madde içermez” |
| Kullanım ömrü, onarım, yazılım güncellemeleri ve sarf malzemeleri hakkında yanlış veya yanıltıcı ifadeler | Normal kullanımda ulaşılamayan bir kullanım ömrü iddia etmek; onarılabilir olmadığı hâlde bir ürünü onarılabilir diye tanıtmak |
Tablo uygulamaları özetlemektedir; tam ifadeler kanunda yer almaktadır. Önemli olan, genel bir iddia ile spesifik bir iddia arasındaki ayrımdır. “Sürdürülebilir” geneldir. “Ambalaj: %80 geri dönüştürülmüş karton” ise spesifiktir ve doğru olması ve ispatlayabilmeniz şartıyla izin verilmeye devam eder.
Peki “CO2 nötr” artık hiç kullanılamaz mı?
Emisyonları başka bir yerde dengelediğiniz için ürününüzün iklim nötr olduğu iddiası yasaktır; kendi emisyonlarınızı kanıtlanabilir şekilde ne kadar azalttığınıza ilişkin bir iddia ise mümkün olmaya devam eder.
Yasak, dengelemenin ürünle ilişkilendirilmesini hedef alır. Ürünün bu sayede kendisinin hiç veya daha az etkiye sahip olduğu izlenimini yaratmadığınız sürece, iklim projelerine yatırım yaptığınızı belirtmeye devam edebilirsiniz. Kendi azaltımlarınıza ilişkin ifadeler somut, doğru ve gerekçeli olmalıdır.
Geleceğe ilişkin vaatler
“2030’da iklim nötr” gibi gelecekteki çevresel performansa ilişkin bir iddia, bağımsız bir uzman tarafından denetlenen gerçekçi bir uygulama planında yer alan açık, kamuya açık ve doğrulanabilir hedeflerle desteklenmelidir.
Bu plan veya bu denetim yoksa iddia yanıltıcı bir ticari uygulamadır. Bu durum kara listede yer almaz, ancak yanıltıcı davranışa ilişkin genel (açık) norm çerçevesinde değerlendirilir. Uygulamada bunun anlamı şudur: denetim makamına sunabileceğiniz bir dosya olmadan geleceğe yönelik iddia olmaz.
İşler ters giderse sonuçları nelerdir?
ACM (Hollanda Tüketici ve Piyasa Otoritesi) denetim yapar ve yaptırım uygulayabilir; ayrıca tüketici sözleşmeyi iptal edebilir ve rakipler sizi sorumlu tutabilir.
- Denetim. ACM bu kurallar için denetim makamı olarak belirlenmiştir ve diğerlerinin yanı sıra para cezaları ve süreli para cezası (last onder dwangsom) uygulayabilir.
- Tüketici. Bir sözleşme haksız bir ticari uygulamanın sonucu olarak kurulmuşsa, Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:193j. maddesinin 3. fıkrası uyarınca iptal edilebilir.
- İspat yükü. Bir tüketici olgusal bir iddianın yanlış olduğunu ileri sürerse, iddianın doğru olduğunu ilke olarak sizin ispatlamanız gerekir (Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:193j. maddesinin 1. fıkrası). Dosyanız yoksa konumunuz zayıftır.
- Rakipler. Yanıltıcı ifadeleriniz nedeniyle zarara uğrayan bir rakip, haksız fiil (onrechtmatige daad) hükümlerine dayanarak sizi sorumlu tutabilir.
Açıklayıcı bir örnek. Spor giyim satan bir internet mağazası, her ürün sayfasının üstüne “bilinçli seçim” yazılı yeşil bir yaprak koyar ve ödeme sırasında, her gönderi için bir orman projesine küçük bir tutar aktardığı için paketlerin “iklim nötr” gönderildiğini belirtir. Yaprak simgesi mağazanın kendisi tarafından tasarlanmıştır. Mağaza burada aynı anda üç yasağı ihlal etmektedir: sertifikasyonu olmayan kendi etiketi, tanınmış üstün bir çevresel performans olmadan genel bir iddia ve dengelemeye dayanan bir iklim iddiası. Mağaza orman projesine yaptığı yatırımı belirtmeye devam edebilir, ancak gönderinin bir özelliği olarak değil. Bu, kuralı açıklamak için verilmiş varsayımsal bir örnektir; büromuzun yürüttüğü bir dava değildir.
Şimdi yapmanız gerekenler
- Tüm iddiaların envanterini çıkarın. Ambalajlar, etiketler, ürün metinleri, reklamlar, sosyal medya, bültenler ve satış senaryoları. Hâlâ çevrimiçi olan eski kampanyaları unutmayın.
- Genel ifadeleri silin veya somutlaştırın. “Sürdürülebilir” kelimesini somut olarak neyin söz konusu olduğuyla değiştirin veya tamamen çıkarın.
- Her etiketi kontrol edin. Bağımsız denetime tabi bir sertifikasyon sistemine mi dayanıyor, yoksa kamu makamlarınca mı oluşturulmuş? Değilse: kaldırın.
- Dengeleme iddialarını üründen ayırın. İklim projelerine yaptığınız yatırımları ürünün özelliklerinden bağımsız olarak duyurun.
- Her iddia için bir delil dosyası oluşturun. Hangi veriler, kimden, hangi tarihten ve bunları kim kontrol etti.
- Geleceğe yönelik iddiaları yalnızca bir plan ve dış denetimle kullanın. Bunlara sahip değilseniz iddiayı kullanmayın.
- Eski stokunuzu kontrol edin. Hâlihazırda piyasada bulunan ve iddia taşıyan ürünler için Avrupa tüketici otoriteleri ortak bir açıklama yayımlamıştır; ACM de buna atıf yapmaktadır. Bunun stokunuz için ne anlama geldiğini değerlendirtin.
Sıkça sorulan sorular
Bu kurallar yalnızca işletmelere satış yapıyorsam da geçerli mi?
Yeni yasaklar tüketicilere yönelik iletişimi kapsar. İşletmeler arasında yanıltıcı reklam, Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:194. maddesi uyarınca yasak olmaya devam eder; ancak yeni kara liste orada doğrudan uygulanmaz.
“Sürdürülebilir” kelimesini hâlâ kullanabilir miyim?
Ancak bunu doğrudan ve aynı mecrada somutlaştırırsanız veya iddianın tamamı için geçerli, tanınmış üstün bir çevresel performansı kanıtlayabilirseniz. Risk, kelimeyi tek başına bir satış argümanı olarak kullanmaktadır.
AB Ekoetiketi (EU Ecolabel) kullanılabilir mi?
Tanınmış bir sertifikasyon sistemine dayanan veya kamu makamlarınca oluşturulan etiketlere izin verilmeye devam edilmektedir. Hükümet, AB Ekoetiketini buna örnek olarak göstermektedir.
İddiayı ambalaja tedarikçim koyduysa ne olur?
Satıcı olarak, ürünlerinizi tüketicilere sunarken kullandığınız ticari uygulamalardan siz sorumlusunuz. Tedarikçinizle iddiaların gerekçelendirilmesi ve tazmin yükümlülüğü konusunda anlaşma yapın.
Tüketici parasını geri isteyebilir mi?
Sözleşme yanıltıcı veya yasak bir uygulamanın sonucu olarak kurulmuşsa, tüketici sözleşmeyi iptal edebilir. İptal geçmişe etkilidir ve hâlihazırda ifa edilmiş olanların iadesine yol açar.
İletişiminizin gözden geçirilmesinde destek
Arslan Advocaten mevcut iddialarınızı, etiketlerinizi ve genel şartlarınızı değerlendirir; bunların düzeltilmesi ve gerekçelendirilmesi konusunda danışmanlık verir. ACM’den veya bir rakipten yazı almanız hâlinde yanınızda oluruz.
070 450 0300 numaralı telefondan bizi arayın veya sorunuzu iletişim formu aracılığıyla gönderin.
Bunları da okuyun
- Şirketler hukuku: girişimcilerin hukuki soruları
- Serbest çalışanlar (zzp) ve KOBİ’ler için genel şartlar: ne zaman geçerlidir?
- Hata veya hile nedeniyle sözleşmenin iptali
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten (uygulama kanunu), Stb. 2026, 152.
- Yürürlük Kararnamesi, Stb. 2026, 204 (16 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükte).
- 28 Şubat 2024 tarihli (AB) 2024/825 sayılı Direktif.
- Hollanda Medeni Kanunu (BW), 6. Kitap, 6.3.3A bölümü (6:193a. madde ve devamı) ve 6:194. madde.
Kaynaklar 17 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.
Bu sayfa genel bilgi vermektedir ve kendi durumunuza ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İçerikten herhangi bir hak türetilemez.
