Een verzoekschrift is een verzoek aan de rechtbank om een beslissing te nemen. Bij het afschrift zit een brief met de termijn waarbinnen u kunt reageren – vaak enkele weken. Reageert u niet, dan beslist de rechter op basis van het verzoek van de ander; er is geen verstek, maar uw kant van het verhaal ontbreekt dan wel. Let op twee misverstanden: bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht, ook niet in arbeidszaken, en een verzoekschrift betekent niet altijd dat er een procedure tégen u loopt – u kunt ook als belanghebbende zijn opgeroepen.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.
Wat is een verzoekschrift?
Met een verzoekschrift vraagt iemand de rechter een beslissing te nemen. Anders dan bij een dagvaarding wordt u niet door een deurwaarder opgeroepen: de rechtbank stuurt u een afschrift met een begeleidende brief. Die brief is het belangrijkste stuk – daarin staat wat er van u wordt verwacht, binnen welke termijn en of er al een zittingsdatum is.
Verzoekschriftprocedures komen onder meer voor bij:
| Rechtsgebied | Voorbeelden | Bij welke rechter | Advocaat verplicht? |
|---|---|---|---|
| Arbeidsrecht | Ontbinding van de arbeidsovereenkomst, verzoek om transitievergoeding, billijke vergoeding of vernietiging van een ontslag op staande voet. | Kantonrechter | Nee. U mag zelf procederen of een gemachtigde inschakelen (artikel 79 Rv). |
| Familierecht | Echtscheiding, gezag, omgang, alimentatie, erkenning. | Rechtbank, familiekamer | Ja. |
| Bewind, mentorschap en curatele | Onderbewindstelling, benoeming of ontslag van een bewindvoerder. | Kantonrechter | Nee. |
| Schuldsanering | Toelating tot de WSNP, dwangakkoord, moratorium. | Rechtbank | In de regel via de gemeentelijke schuldhulpverlening; een advocaat is niet steeds vereist. |
| Huur en burengeschillen | Let op: een burenconflict over bijvoorbeeld overlast of erfgrenzen loopt doorgaans via een dagvaarding, niet via een verzoekschrift. Alleen specifieke onderwerpen, zoals een verzoek tot het gedogen van werkzaamheden, kennen een verzoekschriftprocedure. | Kantonrechter of rechtbank | Bij de kantonrechter niet. |
Bent u verweerder of belanghebbende?
Dit onderscheid bepaalt wat er van u wordt verwacht.
- Verweerder: het verzoek is tegen u gericht – bijvoorbeeld een ontbindingsverzoek van uw werkgever of een alimentatieverzoek van uw ex-partner. U kunt een verweerschrift indienen en eventueel een zelfstandig tegenverzoek doen.
- Belanghebbende: u bent opgeroepen omdat de beslissing u raakt, zonder dat er iets van u wordt gevorderd. Denk aan een familielid bij een bewindzaak of een ouder bij een verzoek over omgang. Ook dan mag u een standpunt geven en op de zitting verschijnen – verstandig als de uitkomst gevolgen voor u heeft.
Staat er in de brief niet duidelijk in welke hoedanigheid u bent opgeroepen, bel dan de griffie van de rechtbank en vraag het na. Dat kost vijf minuten en voorkomt een verkeerde reactie.
Hoe reageert u?
- Lees de brief van de rechtbank en noteer de reactietermijn en een eventuele zittingsdatum.
- Bevestig de griffie dat u verweer voert. Dat kan al voordat uw stuk klaar is.
- Dien een verweerschrift in binnen de gestelde termijn, met uw standpunt en de bewijsstukken als bijlage. Verstuur het volgens de instructie in de brief – per post, per e-mail of digitaal.
- Overweeg een tegenverzoek. In arbeidszaken is dat vaak het belangrijkste onderdeel: vraagt uw werkgever ontbinding, dan kunt u in hetzelfde stuk de transitievergoeding, een billijke vergoeding of een vergoeding wegens onregelmatige opzegging verzoeken. Doet u dat niet, dan is die kans in beginsel voorbij.
- Bereid de mondelinge behandeling voor. De rechter stelt zelf vragen; de zitting is vaak beslissend.
- Vraag tijdig uitstel als u de termijn niet haalt – schriftelijk, met reden, bij voorkeur vóór het verstrijken ervan.
Moet verweer altijd schriftelijk?
Nee, dat is te absoluut gesteld. De hoofdregel is dat u schriftelijk verweer voert, en dat is ook verreweg het sterkst: het legt uw standpunt en uw stukken vast. Maar in verzoekschriftprocedures kan mondeling verweer op de zitting mogelijk zijn, afhankelijk van de procedure en het toepasselijke procesreglement; bij de kantonrechter gebeurt dat regelmatig. Ook kunt u vaak nog stukken overleggen tot kort voor de zitting – binnen de termijnen die het procesreglement daarvoor stelt, meestal enkele dagen vooraf.
Wat u in geen geval moet doen, is niets doen en aannemen dat u het op de zitting wel uitlegt: er is niet altijd een zitting, en zonder aankondiging kunt u worden geacht geen verweer te voeren.
Wat gebeurt er als u niet reageert?
- Er wordt geen verstek verleend zoals bij een dagvaarding. De rechter beoordeelt het verzoek inhoudelijk en toetst of het op de wet is gebaseerd.
- Maar hij hoort alleen de verzoeker. Feiten die u had kunnen weerspreken, blijven onweersproken, en een tegenverzoek kunt u niet meer doen.
- De beschikking bindt u wel. Daartegen staat in de regel hoger beroep open – meestal binnen drie maanden, maar in arbeidszaken vaak korter. De termijn staat in de beschikking; controleer die meteen.
Wat een verweerschrift sterk maakt
- Feiten met stukken. Arbeidszaken: het personeelsdossier, functioneringsverslagen, verzuimdossier, correspondentie. Familiezaken: financiële stukken, verslagen, afspraken over de kinderen.
- Een duidelijk eigen verzoek. Wat wilt u dat de rechter beslist? Formuleer dat expliciet in een petitum.
- Beknoptheid. Een rechter leest tientallen dossiers; een gestructureerd stuk met kopjes en verwijzingen naar producties werkt beter dan een lang betoog.
- Realisme. Erken wat niet te weerspreken valt en concentreer u op wat het verschil maakt.
Veelgemaakte fouten
- Het verzoekschrift laten liggen omdat er “geen deurwaarder aan de deur stond”.
- Denken dat u een advocaat moet hebben en daarom niets doen – bij de kantonrechter kunt u zelf procederen.
- Alleen verweer voeren en vergeten een tegenverzoek te doen.
- Bewijsstukken pas op de zitting overleggen, buiten de termijnen van het procesreglement.
- De beroepstermijn in de beschikking niet controleren.
Veelgestelde vragen
Heb ik een advocaat nodig bij een verzoekschrift?
Dat hangt af van de rechter. Bij de kantonrechter niet: u kunt zelf procederen of een gemachtigde inschakelen, ook in arbeidszaken zoals een ontbindingsverzoek of een verzoek om de transitievergoeding. Bij de rechtbank buiten de kantonsector – onder meer in familiezaken zoals echtscheiding, gezag en alimentatie – is een advocaat wel verplicht. Verstandig is bijstand vrijwel altijd, verplicht lang niet altijd.
Moet ik altijd schriftelijk verweer voeren?
Schriftelijk verweer is de hoofdregel en verreweg het sterkst, maar niet in alle gevallen verplicht. Afhankelijk van de procedure en het procesreglement kunt u uw standpunt ook mondeling op de zitting toelichten; bij de kantonrechter gebeurt dat regelmatig. Meld in ieder geval tijdig aan de griffie dat u verweer voert, zodat u niet wordt geacht geen verweer te hebben gevoerd.
Is een verzoekschrift altijd tegen mij gericht?
Nee. U kunt ook als belanghebbende zijn opgeroepen omdat de beslissing u raakt – bijvoorbeeld bij bewind, mentorschap of een omgangsregeling. Staat er niet duidelijk in de brief in welke hoedanigheid u bent opgeroepen, vraag dat dan na bij de griffie. Ook als belanghebbende mag u een standpunt geven en op de zitting verschijnen.
Wat gebeurt er als ik niet reageer?
Er is geen verstek zoals bij een dagvaarding: de rechter beoordeelt het verzoek hoe dan ook inhoudelijk. Maar hij hoort dan alleen de verzoeker, en u kunt geen tegenverzoek meer doen. De beschikking bindt u wel; daartegen staat in de regel hoger beroep open, meestal binnen drie maanden en in arbeidszaken vaak korter. Controleer de termijn in de beschikking.
Loopt een burenruzie via een verzoekschrift?
Meestal niet. Geschillen over overlast, erfgrenzen, bomen of erfdienstbaarheden lopen doorgaans via een dagvaarding bij de kantonrechter of de rechtbank. Alleen bij specifieke onderwerpen bestaat een verzoekschriftprocedure. Kijk dus goed welk stuk u heeft ontvangen: dat bepaalt hoe u moet reageren.
Kan ik in hetzelfde stuk zelf iets vragen?
Ja, met een zelfstandig tegenverzoek. In arbeidszaken is dat vaak het belangrijkste onderdeel: vraagt uw werkgever ontbinding, dan kunt u daarin de transitievergoeding, een billijke vergoeding bij ernstig verwijtbaar handelen of een vergoeding wegens onregelmatige opzegging verzoeken. Doet u dat niet in deze procedure, dan is die mogelijkheid in beginsel voorbij.
