Reageer altijd – maar niet reageren betekent niet automatisch verliezen. Bij een dagvaarding waarin u niet verschijnt, verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering toe tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (artikel 139 Rv). Bij een verzoekschrift ligt het anders: daar beoordeelt de rechter het verzoek hoe dan ook inhoudelijk, ook zonder verweerschrift, en wordt u doorgaans opgeroepen voor een mondelinge behandeling. In beide gevallen geldt: zonder uw verhaal blijven uw verweren buiten beeld.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.
Een blauwe envelop van de deurwaarder of een brief van de rechtbank is schrikken. Hieronder staat per processtuk wat er van u wordt verwacht, binnen welke termijn, en of u daarvoor een advocaat nodig heeft.
Dagvaarding of verzoekschrift: wat heeft u gekregen?
| Dagvaarding | Verzoekschrift | |
|---|---|---|
| Wie stuurt het | Een gerechtsdeurwaarder, namens de eiser. | De rechtbank stuurt u een afschrift van het verzoek. |
| Typische zaken | Geldvordering, huurachterstand en ontruiming, schadevergoeding, nakoming. | Ontbinding van de arbeidsovereenkomst, echtscheiding, alimentatie, omgang, bewind en curatele, WSNP. |
| Eerste actie | U moet verschijnen op de rolzitting die in de dagvaarding staat. Dat is nog geen inhoudelijk verweer: het is een aanmelding. Bij de kantonrechter kan dat schriftelijk of mondeling. Daarna krijgt u een termijn voor uw conclusie van antwoord. | U dient binnen de door de rechtbank gestelde termijn een verweerschrift in. Vaak volgt daarna een mondelinge behandeling. |
| Als u niets doet | De rechter verleent verstek. Hij wijst de vordering toe tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt – een marginale toets op wat de eiser aanvoert. Uw eigen verweren (betaling, verjaring, te hoge kosten) blijven buiten beschouwing. | Er is geen verstek. De rechter beoordeelt het verzoek inhoudelijk, ook zonder verweerschrift, en kan u nog op de zitting horen. Zonder verweer mist u wel de kans om tegenbewijs te leveren of een tegenverzoek te doen. |
| Advocaat verplicht? | Bij de kantonrechter niet (artikel 79 Rv): arbeidszaken, huurzaken, consumentenzaken en vorderingen tot EUR 25.000. Bij de rechtbank, sector civiel, wel. | Bij de kantonrechter niet, dus ook niet in arbeidszaken zoals een ontbindingsverzoek. Bij familiezaken en andere verzoeken bij de rechtbank wel. |
| Mondeling verweer | Mogelijk bij de kantonrechter: u kunt op de rolzitting mondeling antwoorden. | Mogelijk, afhankelijk van de procedure en het procesreglement; in arbeidszaken kunt u op de mondelinge behandeling uw standpunt toelichten. Schriftelijk verweer is wel sterker en voorkomt misverstanden. |
| Uitstel vragen | Op de rolzitting kunt u om uitstel vragen voor uw conclusie van antwoord; bij de kantonrechter wordt daar in de regel soepel mee omgegaan. | Schriftelijk aan de rechtbank, met opgave van reden en bij voorkeur vóór het verstrijken van de termijn. Bij spoedeisende verzoeken is de ruimte kleiner. |
Stappenplan
- Noteer de datum van ontvangst of betekening en de genoemde zittings- of reactiedatum. Bewaar de envelop.
- Lees wie wat vordert en waarop dat is gebaseerd. Bij een geldvordering: klopt het bedrag, is er al betaald, is de vordering verjaard, zijn de incassokosten juist berekend?
- Meld u aan voor de procedure. Bij een dagvaarding: verschijn op de rol. Bij een verzoekschrift: bevestig de rechtbank dat u verweer voert.
- Verzamel bewijs: contracten, betaalbewijzen, correspondentie, verklaringen, loonstroken of het personeelsdossier.
- Stel uw verweer op – een conclusie van antwoord of verweerschrift – en overweeg of u zelf een tegenvordering of tegenverzoek wilt instellen. In arbeidszaken is dat vaak juist de plek waar een vergoeding wordt gevraagd.
- Bereid de zitting voor: de rechter stelt vrijwel altijd zelf vragen, en de uitkomst hangt regelmatig af van hoe die worden beantwoord.
- Overweeg een schikking. Op of vlak voor de zitting wordt vaak geschikt; dat kan gunstiger zijn dan een vonnis, zeker als het risico op proceskosten meeweegt.
Wat gebeurt er als u niet reageert?
- Bij een dagvaarding: verstek, met een vonnis dat in de regel uitvoerbaar bij voorraad is – de deurwaarder kan er direct mee aan de slag. U kunt daartegen in verzet, in beginsel binnen vier weken na betekening in persoon, na een daad van bekendheid of na de aanvang van de tenuitvoerlegging. Acht weken geldt alleen bij een bekende woonplaats buiten Nederland.
- Bij een verzoekschrift: geen verstek, maar wel een beschikking op basis van alleen het verhaal van de verzoeker. Daartegen staat in de regel hoger beroep open, meestal binnen drie maanden – in arbeidszaken vaak korter, dus controleer de beschikking.
- Proceskosten. De verliezende partij wordt doorgaans veroordeeld in de proceskosten van de ander. Die worden berekend met vaste tarieven en dekken zelden de werkelijke kosten – maar ze lopen wel op, zeker bij een deurwaarder en griffierecht.
Wat een goed verweer sterk maakt
- Feiten met stukken. Een betoog zonder bewijsstukken haalt het zelden; een betaalbewijs of e-mail vaak wel.
- Het juiste verweer op de juiste plaats. Verjaring, betaling, opschorting, verrekening, een gebrek in de prestatie, of de vraag of de vordering wel aan deze eiser toekomt.
- Een tegenvordering of tegenverzoek waar dat kan: bij ontbinding van de arbeidsovereenkomst bijvoorbeeld een verzoek om de transitievergoeding, een billijke vergoeding of een vergoeding wegens onregelmatige opzegging.
- Realisme over de uitkomst. Een advocaat die u vooraf de zwakke punten benoemt, is nuttiger dan een die alleen de sterke noemt.
Drie situaties, ter illustratie
De onderstaande situaties zijn illustratief en laten zien waar een verweer doorgaans op aankomt. Zij zijn geen weergave van concrete zaken en er kunnen geen verwachtingen aan worden ontleend.
- Dagvaarding wegens huurachterstand met ontruiming. Het verweer draait om de hoogte van de achterstand en om de vraag of die ernstig genoeg is om ontbinding en ontruiming te rechtvaardigen. Betaalbewijzen en een aanbod tot een betalingsregeling zijn hier vaak bepalend.
- Verzoekschrift tot ontbinding wegens disfunctioneren. Het verweer richt zich op het dossier: is er een verbetertraject geweest, zijn er functioneringsgesprekken vastgelegd, is herplaatsing onderzocht? Bij een onvoldragen grond kan het verzoek worden afgewezen; wordt toch ontbonden, dan kan in het tegenverzoek een beëindigingsvergoeding worden gevraagd – dat is de verzamelnaam voor wat u in zo’n procedure kunt krijgen: de wettelijke transitievergoeding, eventueel een billijke vergoeding bij ernstig verwijtbaar handelen, en bij ontbinding op de i-grond een extra vergoeding van maximaal 50% van de transitievergoeding.
- Dagvaarding tot betaling van facturen. Het verweer draait om de vraag of de prestatie deugde, of er tijdig is geklaagd en of de gefactureerde bedragen aansluiten op de opdracht. Vaak leidt dat tot een lagere toewijzing in plaats van een volledige afwijzing.
Veelgemaakte fouten
- Het stuk laten liggen in de hoop dat het overwaait. Termijnen lopen door.
- Alleen bellen met de tegenpartij en niet verschijnen in de procedure.
- Een verweer indienen zonder bewijsstukken.
- Vergeten een tegenvordering of tegenverzoek in te stellen, terwijl dat later niet meer kan.
- Aannemen dat u een advocaat nodig heeft en daarom niets doen – bij de kantonrechter kunt u zelf procederen.
Veelgestelde vragen
Verlies ik automatisch als ik niet reageer?
Niet automatisch, maar meestal wel. Bij een dagvaarding verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering toe tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt – een marginale toets op wat de eiser aanvoert. Uw eigen verweren blijven dan buiten beschouwing. Bij een verzoekschrift is er geen verstek: de rechter beoordeelt het verzoek inhoudelijk, ook zonder verweerschrift, maar u mist wel de kans om tegenbewijs te leveren of een tegenverzoek te doen.
Moet ik een advocaat inschakelen?
Bij de kantonrechter niet: daar kunt u zelf procederen of een gemachtigde inschakelen. Dat geldt voor arbeidszaken, huurzaken, consumentenzaken en vorderingen tot EUR 25.000, en ook voor verzoekschriften bij de kantonrechter zoals een ontbindingsverzoek. Bij de rechtbank buiten de kantonsector en in de meeste familiezaken is een advocaat wel verplicht. Verstandig is het vrijwel altijd – maar verplicht lang niet altijd.
Hoeveel tijd heb ik om te reageren?
Bij een dagvaarding moet u zich melden op de rolzitting die erin staat; daarna krijgt u een termijn voor uw inhoudelijke antwoord, meestal enkele weken. Bij een verzoekschrift staat de termijn in de brief van de rechtbank, vaak twee tot vier weken. Kunt u die niet halen, vraag dan tijdig en schriftelijk uitstel.
Kan ik mondeling verweer voeren?
Bij de kantonrechter kunt u op de rolzitting mondeling antwoorden, en in verzoekschriftprocedures kunt u uw standpunt op de mondelinge behandeling toelichten. Of dat volstaat, hangt af van de procedure en het procesreglement. Schriftelijk verweer is sterker: het legt uw standpunt en uw bewijsstukken vast en voorkomt dat de rechter uw argumenten anders begrijpt.
Ik ben alleen als belanghebbende opgeroepen. Moet ik iets doen?
Een verzoekschrift betekent niet altijd een procedure tegen u. U kunt ook als belanghebbende zijn opgeroepen, bijvoorbeeld bij bewind, curatele of een omgangsregeling. Ook dan is het verstandig te reageren als de uitkomst u raakt: verschijnen op de zitting kost weinig en geeft u de kans uw standpunt te geven.
Wat kost verweer voeren?
Er is griffierecht verschuldigd; de hoogte hangt af van de aard van de zaak en uw inkomen. Daarnaast zijn er de kosten van rechtsbijstand. Controleer eerst uw rechtsbijstandverzekering en of u in aanmerking komt voor gefinancierde rechtsbijstand. Wordt u in het gelijk gesteld, dan kan de tegenpartij in de proceskosten worden veroordeeld, maar die vergoeding is gebaseerd op vaste tarieven en dekt zelden de werkelijke kosten.
