Als volwassene kunt u uw achternaam niet uitsluitend op eigen verzoek in iedere gewenste naam veranderen. Voor een officiële wijziging moet een passende wettelijke grond bestaan. Justis onderscheidt verschillende routes, bijvoorbeeld voor de naam van een ouder of verzorger, het terugdraaien van een eerdere wijziging en ernstige psychische hinder. De aanvraaggrond bepaalt welke stukken nodig zijn en welke kosten gelden. Begin daarom met de herkomst van uw huidige naam en uw concrete reden voor wijziging. Een zorgvuldig gekozen route voorkomt een afwijzing die met meer algemene uitleg niet kan worden opgelost.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat personen- en familierecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor personen- en familierecht en strafrecht. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Achternaam veranderen is iets anders dan naamgebruik
U kunt in het dagelijks leven een naam gebruiken zonder dat uw officiële geslachtsnaam daardoor verandert. Ook naamgebruik na huwelijk of geregistreerd partnerschap is niet hetzelfde als een juridische naamswijziging. Op officiële documenten blijft de wettelijk vastgelegde naam van belang. Een wijziging van de aanspreeknaam bij een organisatie past de geboorteakte niet aan.
Vraag daarom eerst wat u nodig heeft. Gaat het om correspondentie, een onjuiste registratie, een buitenlandse naam of werkelijk een nieuwe officiële achternaam? Voor die situaties kunnen verschillende routes gelden. Wilt u juist uw voornaam wijzigen, dan loopt de gebruikelijke procedure via de rechtbank en een advocaat. Daarover leest u meer bij voornaam wijzigen. De twee procedures mogen niet als één aanvraag worden behandeld.
Welke route past bij uw reden?
Justis beschrijft meerdere categorieën met eigen voorwaarden. Voor volwassenen zijn onder meer de routes B1, B2 en B3 relevant. Daarnaast bestaan bijzondere gronden, waaronder psychische hinder, bepaalde misdrijven en terugkeer naar een oorspronkelijke naam bij adoptie. De exacte categorie moet aansluiten bij uw geschiedenis en de gewenste nieuwe naam.
Maak daarom een overzicht van uw geboortegegevens, eerdere naamkeuzes, eventuele naamswijzigingen en de gezinssituatie waarin u bent opgegroeid. Noteer wie u verzorgde en wanneer ouders uit elkaar gingen. Een aanvraag wordt sterker door bewijs dat een concrete voorwaarde vervult, niet door een lange tekst die alleen herhaalt dat de naam niet meer goed voelt. Als meerdere routes denkbaar lijken, laat dan beoordelen welke juridisch het beste past en welke bewijsstukken daarvoor beschikbaar zijn.
De naam van een ouder of verzorger aannemen: B1
De B1-route kan onder voorwaarden relevant zijn wanneer uw ouders tijdens uw minderjarigheid uit elkaar gingen en u daarna bent verzorgd en opgevoed door de persoon van wie u de naam wilt dragen. De feitelijke en officiële voorgeschiedenis is belangrijk. Het gaat niet om een onbeperkte keuze tussen alle namen binnen de familie.
Justis vermeldt dat deze route niet op dezelfde manier beschikbaar is wanneer ouders pas na uw achttiende verjaardag uit elkaar zijn gegaan. De datum van de scheiding en de verzorgingssituatie verdienen daarom controle. Verzamel officiële gegevens en licht toe welke naam u vraagt. Binnen bepaalde routes kan een gecombineerde naam mogelijk zijn, maar ook dan blijven de voorwaarden gelden. Laat vóór indiening controleren of de gewenste naam aansluit bij de betreffende categorie.
Een eerdere wijziging terugdraaien: B2
Bent u als minderjarige van achternaam veranderd, dan kan onder voorwaarden een route bestaan om die wijziging als volwassene terug te draaien. Justis maakt daarbij onderscheid naar de juridische manier waarop de eerdere naamswijziging tot stand kwam. De B2-route is niet automatisch geschikt voor iedere naam die tijdens de jeugd veranderde.
Een wijziging door erkenning of gerechtelijke vaststelling van ouderschap kan bijvoorbeeld een andere achtergrond hebben dan een wijziging op grond van het Besluit geslachtsnaamswijziging. Vraag daarom het eerdere besluit en de volledige geboorteakte met latere vermeldingen op. Alleen herinneren dat de naam ‘vroeger anders was’ is onvoldoende om de juiste route vast te stellen. Een advocaat kan helpen de stukken te lezen en te bepalen of herstel via B2 of een andere weg moet worden onderzocht.
Herziening van een ouderlijke naamkeuze: B3
Voor bepaalde jongvolwassenen bestaat een mogelijkheid om een eerdere naamkeuze van de ouders te herzien. Justis beschrijft de B3-route voor personen van achttien, negentien of twintig jaar, onder de daarbij genoemde voorwaarden over de oorspronkelijke naamkeuze. Het gaat dus om een leeftijdsgebonden mogelijkheid en geen algemene route die op ieder moment openblijft.
Als u deze leeftijd nadert of bijna eenentwintig wordt, laat de termijn en indieningsvoorwaarden tijdig beoordelen. Wacht niet totdat alle niet-essentiële stukken perfect zijn verzameld voordat u vraagt welk moment juridisch telt. Let ook op verouderde berichten over tijdelijke verruimingen. Een bijzondere overgangsmogelijkheid voor een specifieke groep uit 2024 liep tot 1 juli 2025 en is geen algemene actuele uitzondering in 2026. Gebruik de huidige Justis-informatie en uw eigen geboortedatum als uitgangspunt.
Achternaam wijzigen vanwege psychische hinder: C1
Wie ernstige psychische hinder van de huidige achternaam ondervindt, kan laten onderzoeken of de C1-route past. Deze route vraagt meer dan alleen de voorkeur voor een andere naam. Justis verlangt een deskundige beoordeling volgens de daarvoor beschreven eisen. De relatie tussen de huidige naam, de hinder en het verwachte effect van wijziging moet voldoende duidelijk worden gemaakt.
Justis noemt daarvoor deskundigen met de passende registratie en diagnostische bevoegdheid, bijvoorbeeld binnen BIG, NIP of NVO. De deskundige mag onder de voorwaarden de eigen behandelaar of een onafhankelijke deskundige zijn, maar niet een familielid. Controleer ook de vereiste actualiteit van de verklaring; de beschreven verklaring mag bij indiening niet ouder zijn dan zes maanden. Een willekeurige korte brief van iemand zonder de vereiste kwalificatie kan onvoldoende zijn.
Hoe onderbouwt u psychische hinder zorgvuldig?
Beschrijf concrete situaties waarin de naam tot problemen leidt en welke gevolgen u ervaart. Maak duidelijk hoe lang dit speelt en welke ondersteuning u eventueel heeft gezocht. De deskundige moet een eigen beoordeling kunnen maken. Het is niet de bedoeling een vooraf gewenste conclusie te laten ondertekenen.
Deel medische informatie alleen voor zover die relevant is voor de aanvraag. Bewaar de volledige verklaring en gebruik de veilige aanleverroute van de behandelende instantie. Een advocaat kan toetsen of de verklaring de juiste juridische vraag raakt, maar vervangt de deskundige beoordeling niet. Vraag ook of de gewenste nieuwe naam binnen de route toelaatbaar is. Een goed onderbouwde hinderklacht geeft geen onbeperkte vrijheid om iedere willekeurige nieuwe familienaam te kiezen.
Een misdrijf door de ouder van wie u de naam draagt: C2
Justis kent een specifieke route voor bepaalde misdrijven gepleegd door de ouder van wie u de achternaam draagt. Deze route kan kosteloos zijn wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan. De regeling heeft concrete eisen aan het soort feiten en het bewijs. Een algemene verwijzing naar een moeilijke jeugd is niet automatisch hetzelfde als voldoen aan deze categorie.
Volgens Justis kan het bewijs onder meer bestaan uit een onherroepelijke veroordeling of uit de specifiek beschreven combinatie van een beslissing van het Schadefonds Geweldsmisdrijven, informatie over het misdrijf en een deskundigenverklaring. Het is daarom te algemeen om te zeggen dat altijd alleen een strafrechtelijke veroordeling telt. Laat de actuele bewijsroute zorgvuldig controleren. De aanvraag moet aansluiten bij de officiële vereisten, zonder u onnodig meer gevoelige informatie te laten delen dan nodig is.
Terug naar een oorspronkelijke naam na adoptie: C3
Voor geadopteerde personen kan een route bestaan om de oorspronkelijke achternaam terug te krijgen. De voorgeschiedenis en bewijsstukken zijn daarbij essentieel. Verzamel de oorspronkelijke geboortegegevens, adoptiebeslissing en documenten waaruit de naam vóór en na adoptie blijkt. Bij buitenlandse adoptie kunnen vertaling, legalisatie en verschillen in schrijfwijze aandacht vragen.
Een verzoek om naamswijziging is niet hetzelfde als het aantasten van de adoptie zelf. De juridische familiebanden blijven een afzonderlijk onderwerp. Bespreek daarom welke verandering u precies wilt en welke gevolgen u verwacht. Soms is ook onderzoek naar onvolledige of afwijkende geboortegegevens nodig. Een advocaat kan helpen de naamvraag af te bakenen en te voorkomen dat verschillende procedures onbedoeld door elkaar lopen.
Buitenlandse achternaam en dubbele nationaliteit
Een naam die in een ander land officieel is vastgesteld, kan een internationale erkenningsvraag opleveren. Boek 10 BW bevat regels over het toepasselijke naamrecht en de erkenning van buitenlandse naamvaststellingen. Dat is niet automatisch dezelfde route als een gewone Nederlandse aanvraag bij Justis. Nationaliteiten, de buitenlandse akte en de omstandigheden van de naamwijziging zijn relevant.
Laat onderzoeken of het probleem gaat om erkenning van een al bestaande buitenlandse naam, correctie van registratie of een nieuwe Nederlandse wijziging. Vraag de volledige buitenlandse akte op en controleer of zij door een bevoegde instantie is opgemaakt. Een buitenlands paspoort kan bewijs leveren, maar geeft niet in iedere situatie het volledige juridische verhaal. Bij kinderen spelen weer andere routes; zie achternaam van een kind wijzigen.
Mag u zelf een geheel nieuwe achternaam bedenken?
Niet zonder meer. De toegestane nieuwe naam hangt af van de wettelijke aanvraaggrond en de daarbij geldende regels. Sommige routes sluiten aan bij de naam van een ouder, verzorger of oorspronkelijke familie. Andere situaties kunnen specifieke mogelijkheden bieden, maar dat maakt de procedure geen vrije naamkeuzedienst.
Bespreek daarom niet alleen waarom u van uw huidige naam af wilt, maar ook waarom de gevraagde nieuwe naam binnen de route past. Controleer schrijfwijze, voorvoegsels en eventuele gecombineerde naam zorgvuldig. Een fout in de gewenste naam kan later veel herstelwerk veroorzaken. Laat de definitieve aanvraag vóór ondertekening rustig nalezen. Uw officiële naam verschijnt vervolgens in meerdere registers en documenten; consistentie is daarom belangrijker dan een snelle keuze tijdens het invullen van een formulier.
Welke stukken horen bij de aanvraag?
De lijst verschilt per categorie. Vaak zijn identiteitsgegevens, een recent volledig afschrift van de geboorteakte en stukken over de relevante gezinssituatie nodig. Bij een eerdere wijziging hoort het oude besluit in het dossier. Bij psychische hinder of een misdrijf zijn de specifiek voorgeschreven bewijsstukken van belang.
Werk met een documentlijst waarop staat wat ieder stuk bewijst. Controleer de actualiteit en of een vertaling of legalisatie nodig is. Bewaar kopieën van de ingediende aanvraag en het betalingsbewijs. Als Justis aanvullende informatie vraagt, reageer dan binnen de genoemde termijn en leg uit wanneer een stuk nog moet worden opgevraagd. Een tijdige, concrete reactie helpt meer dan opnieuw het hele levensverhaal sturen zonder de gestelde vraag te beantwoorden.
Wat kost een achternaamswijziging?
Volgens de op 17 september 2026 gecontroleerde informatie van Justis bedraagt het gewone tarief voor een meerderjarige €835. Voor specifieke categorieën kunnen uitzonderingen gelden, waaronder de beschreven kosteloze route bij bepaalde misdrijven. Controleer dus eerst uw aanvraaggrond en het bijbehorende tarief voordat u betaalt.
Daarnaast kunnen kosten ontstaan voor uittreksels, vertalingen, deskundigenonderzoek en juridische bijstand. Een advocaat is niet voor iedere gewone Justis-aanvraag verplicht, maar kan nuttig zijn bij een onduidelijke grondslag of een afwijzing. Vraag een afzonderlijke begroting voor advies of bezwaar. Na een definitieve naamswijziging kunnen ook nieuwe identiteitsdocumenten nodig zijn. Houd die vervolgkosten apart van het aanvraagtarief, zodat duidelijk is wat de hele wijziging praktisch vraagt.
Hoelang duurt de procedure?
Justis beschrijft verschillende stappen, waaronder onderzoek, besluitvorming en verdere afwikkeling. De gepubliceerde termijnen en gemiddelde doorlooptijd zijn indicaties; de actuele werkvoorraad en de volledigheid van uw aanvraag kunnen invloed hebben. Een aanvraag met buitenlandse stukken of nadere bewijsvragen kan meer tijd kosten.
Plan daarom geen onomkeerbare reis- of administratieve handelingen op basis van een verwachte datum alleen. Vraag bij een lopend dossier welke stap nog openstaat. Een positieve eerste beoordeling is niet in alle gevallen hetzelfde als de definitieve naamswijziging. Ook de mogelijkheid van bezwaar en de uiteindelijke formele verwerking spelen een rol. Gebruik de nieuwe naam op officiële documenten pas wanneer de wijziging volgens de procedure rechtsgeldig is geworden.
Afwijzing: bezwaar maken met een gerichte onderbouwing
Een afwijzing moet worden gelezen vanuit de reden die Justis geeft. Is de verkeerde categorie gebruikt, ontbreekt een bewijsstuk of is een inhoudelijke voorwaarde niet vervuld? Een bezwaar moet daarop reageren. Het herhalen van de oorspronkelijke wens zonder de motivering te bestrijden maakt de aanvraag niet vanzelf sterker.
Volgens de toepasselijke bestuursrechtelijke regels geldt voor bezwaar doorgaans een termijn van zes weken. Controleer de rechtsmiddelenclausule en de datum van het besluit. Laat bij tijdsdruk direct beoordelen hoe de termijn wordt veiliggesteld. Na de beslissing op bezwaar kan onder voorwaarden beroep bij de bestuursrechter openstaan. Een advocaat kan uitleggen welke procedure past en of aanvullende onderbouwing werkelijk verschil kan maken. Een nieuwe aanvraag is niet automatisch de beste reactie op een ongunstig besluit.
Wat verandert er na goedkeuring?
De definitieve naamswijziging wordt formeel verwerkt en doorgegeven aan de relevante registers. Controleer uw geboorteakte en BRP-gegevens. Nieuwe identiteitsdocumenten moet u waar nodig zelf aanvragen; die worden niet vanzelf allemaal aan huis bezorgd. Denk ook aan bank, werkgever, verzekeraar en andere organisaties die uw officiële naam gebruiken.
Een naamswijziging verbreekt op zichzelf geen juridisch ouderschap en wist geen schulden of eerdere rechtshandelingen uit. Bij minderjarige kinderen die uw naam dragen kunnen onder voorwaarden gevolgen meespelen die vooraf moeten worden onderzocht. Bewaar daarom het besluit en bewijs van de oude en nieuwe naam. Daarmee kunt u later aantonen dat diploma’s, eigendomsstukken of eerdere documenten betrekking hebben op dezelfde persoon.
Praktijkvoorbeeld: de juiste categorie bepaalt het dossier
Dit voorbeeld is fictief. Een negentienjarige wil de naam van de andere ouder dragen. De eerste gedachte is een aanvraag wegens psychische hinder. Uit de geboorteakte en eerdere naamkeuze blijkt echter dat eerst de leeftijdsgebonden B3-route moet worden onderzocht. Daardoor worden andere voorwaarden en bewijsstukken relevant.
Een tweede persoon heeft een vergelijkbare wens, maar is aanzienlijk ouder en heeft een andere jeugdgeschiedenis. Voor die persoon is dezelfde route niet vanzelf beschikbaar. Het voorbeeld laat zien waarom één algemene voorbeeldbrief voor iedereen tekortschiet. De reden voor de wens kan vergelijkbaar zijn, terwijl de juridische aanvraaggrond verschilt. Een korte analyse vooraf kan een onnodig kostbare of verkeerd onderbouwde aanvraag voorkomen.
Uw aanvraag voorbereiden
Noteer uw huidige naam, gewenste naam, geboortedatum en de reden voor wijziging. Verzamel de geboorteakte en eventuele eerdere besluiten. Vermeld buitenlandse nationaliteiten en komende leeftijds- of bezwaartermijnen. Via familierecht bij Arslan kunt u laten bespreken welke route en onderbouwing passen. De uiteindelijke beslissing ligt bij de bevoegde instantie en hangt af van de wettelijke voorwaarden en uw dossier.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn achternaam veranderen omdat ik hem niet mooi vind?
Een persoonlijke voorkeur is niet automatisch voldoende. Er moet een wettelijke aanvraaggrond bestaan en de gewenste naam moet binnen die route passen. Justis beoordeelt de bijbehorende voorwaarden en bewijsstukken.
Heb ik een advocaat nodig voor een gewone Justis-aanvraag?
Niet voor iedere aanvraag. Juridische hulp kan wel nuttig zijn bij onduidelijkheid over de juiste categorie, bijzondere bewijsproblemen of een afwijzing. Voor een voornaamswijziging bij de rechtbank geldt een andere procedure.
Is een achternaamswijziging altijd €835?
Dat is het gecontroleerde gewone tarief voor een meerderjarige, maar er bestaan uitzonderingen. Bij bepaalde misdrijven kan een kosteloze route gelden. Controleer de actuele categorie en bijkomende kosten vóór indiening.
Kan ik na mijn twintigste nog de B3-route gebruiken?
De beschreven B3-route is leeftijdsgebonden voor achttien-, negentien- en twintigjarigen. Verouderde tijdelijke regelingen bieden geen algemene verlenging in 2026. Laat tijdig beoordelen welke route op uw geboortedatum en geschiedenis past.
Verbreek ik door een nieuwe naam de band met mijn ouder?
Een naamswijziging beëindigt op zichzelf geen juridisch ouderschap. Familiebanden, onderhoud en erfrecht hebben eigen regels. Als u ook daarover vragen heeft, moeten die afzonderlijk worden beoordeeld.
Wat doe ik als Justis mijn aanvraag afwijst?
Lees de motivering en rechtsmiddelenclausule direct. Bezwaar kent doorgaans een termijn van zes weken. De reactie moet gericht zijn op de afwijzingsgrond en zo nodig worden aangevuld met passend bewijs of een juridische toelichting.
Lees ook
- Achternaam van uw kind wijzigen
- Voornaamswijziging
- Dubbele achternaam en buitenlandse nationaliteit
- Alle informatie over familierecht
Bronnen en juridische basis
Bronnen en genoemde tarieven gecontroleerd op 17 september 2026; controleer actuele voorwaarden vóór aanvraag.
- Justis: achternaam van een meerderjarige wijzigen.
- Justis: psychische hinder, misdrijven en adoptie.
- Justis: proces en kosten.
- Boek 1 Burgerlijk Wetboek, geslachtsnaam.
- Boek 10 Burgerlijk Wetboek, internationaal naamrecht.
- Justis: bezwaar en beroep bij naamswijziging.
