Başarısız bir BT projesi, tüm faturaların iadesi hakkını otomatik olarak doğurmaz. Önce tedarikçinin neyi teslim etmesi gerektiği, hangi bileşenlerin yetersiz kaldığı ve uygun bir giderme fırsatı tanınması gerekip gerekmediği tespit edilmelidir. Sözleşmeyi sona erdirmeden veya yeni bir tedarikçiye her şeyin üzerine yazdırmadan önce teknik delilleri muhafaza edin ve işletmenin sürekliliğini koruyun.
Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: IT-project mislukt: wat kunt u doen tegen uw softwareleverancier?
English: Read this article in English: Failed IT project: what can you do against your software supplier?
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma (bedensel zarar) alanlarında kayıtlıdır. Son güncelleme: 17 Eylül 2026.
KOBİ’ler için bir yazılım sorunu çoğu zaman günlük işleyişi doğrudan etkiler. Siparişler bekler, veriler iki kez girilir ya da yeni bir sistem kullanıma alınamaz. Aynı zamanda tedarikçi, spesifikasyonların değiştirildiğini, bilgilerin geç iletildiğini veya ek işlerin ödenmediğini ileri sürebilir.
Bu nedenle işe yarar bir yaklaşım, hukuki ve teknik analizi bir arada yürütür. Bu makale ticari yazılım geliştirme, uygulama (implementasyon) ve BT hizmetleriyle ilgilidir. Standart yazılım, SaaS, donanım, barındırma (hosting) veya kişisel veriler söz konusu olduğunda ek sözleşmeler ve kurallar geçerli olabilir.
Kararlaştırılan edimle başlayın
Teklifi, sözleşmeyi, fonksiyonel spesifikasyonları, proje planını, genel şartları ve sonraki değişiklikleri bir araya getirin. Sistem neleri yapabilmeliydi, ne zaman teslim edilmeliydi ve kendi kuruluşunuzdan hangi katkılar gerekiyordu?
Bir sözleşme hem özen (gayret) hem de sonuç yükümlülükleri içerebilir. Örneğin tedarikçinin somut bir entegrasyonu teslim etmesi gerekebilirken, işletmenin genel olarak iyileşmesi garanti edilmiş bir sonuç değildir. “Özen yükümlülüğü” etiketi, tedarikçiyi dikkatli çalışma yükümlülüğünden kurtarmaz.
Belgeler arasındaki öncelik sırası hükümlerine de bakın. Bir broşür beklenti yaratabilir, ancak nihai sözleşme sınırlamalar veya farklı spesifikasyonlar içerebilir. Tersine, standart bir hüküm açıkça müzakere edilmiş taahhütler karşısında her zaman tam cevap değildir.
Sorunu teknik olarak somutlaştırın
“Sistem çalışmıyor” şeklindeki bir şikâyet, düzgün bir giderme süreci için fazla geneldir. Her sorun için hangi işlemi yaptığınızı, beklenen sonucu, gerçekte ne olduğunu ve sorunun nasıl yeniden üretilebileceğini kayıt altına alın. Sürümleri, zamanları ve ilgili ekran görüntülerini ekleyin.
Hatalar, eksik işlevler, performans hızı, güvenlik sorunları ve yeni talepler arasında ayrım yapın. Hiç kararlaştırılmamış bir işlev kendiliğinden bir ayıp değildir. Aynı şekilde, kararlaştırılmış ve eksik olan temel bir işlev de açıklama yapılmadan ücretli bir ek geliştirme gibi gösterilemez.
Etkiyi sınıflandırın. Sorun kullanıma geçişi tamamen engelliyor mu, geçici bir alternatif çözüm var mı, yoksa yalnızca sınırlı bir bileşeni mi etkiliyor? Bu sınıflandırma giderme sürelerinde, önceliklerde ve olası bir ifadan kaçınma veya fesih değerlendirmesinde yardımcı olur.
Değişiklik yaptırmadan önce delilleri muhafaza edin
İlgili proje belgelerinin, destek kayıtlarının (ticket), test sonuçlarının, yazışmaların ve yapılandırma verilerinin hukuka uygun bir kopyasını edinin. Mümkün olduğunda sürümleri ve log dosyalarını bağlamlarıyla birlikte saklayın. Tarihi veya sistem sürümü olmayan tek başına bir ekran görüntüsü daha az kullanışlıdır.
Temel deliller kaybolacaksa, yeni bir tedarikçinin hazırlık yapmadan mevcut ortamı değiştirmesine izin vermeyin. Önce kayıt altına alma, erişim ve inceleme konusunda anlaşın. Kapsamlı bir uyuşmazlıkta bağımsız bir bilirkişi mevcut durumun tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Kişisel verileri, ticari sırları ve üçüncü kişilerin erişimini göz önünde bulundurun. Bilirkişiye gerekenden fazla veri vermeyin ve uygun düzenlemeler yapın. Delil muhafaza etmek, karşı tarafın hesaplarına veya sistemlerine sınırsızca girebileceğiniz anlamına gelmez.
Kabul ve kullanıma alma
Birçok BT sözleşmesi test süreleri, hata kategorileri ve kullanıma almanın sonuçlarını içeren bir kabul prosedürü öngörür. Bu prosedürün fiilen izlenip izlenmediğini kontrol edin. Resmî bir kabul bildirimi önemli bir delil olabilir, ancak kapsamı yapılan anlaşmalara ve olası çekincelere bağlıdır.
Kullanıma alma, sonradan fark edilen her ayıbın kabul edildiği anlamına otomatik olarak gelmez. Öte yandan açık şikâyetler olmadan uzun süreli kullanım konumunuzu etkileyebilir. Bu nedenle sistemi neden geçici olarak kullandığınızı ve hangi ayıpların hâlâ giderilmediğini kayıt altına alın.
Aşamalı teslimde bir bileşenin kabulü, projenin tamamının kabulünden farklı sonuçlar doğurabilir. Modül veya kilometre taşı bazında bir özet hazırlayın. Başarısız bir son entegrasyon, önceki tüm edimlerin değersiz olduğu anlamına kendiliğinden gelmez, ancak bütünün kullanılabilirliğini etkileyebilir.
Çevik (agile) çalışma ve değişen talepler
Çevik projelerde ayrıntılar çoğu zaman sprintler sırasında belirlenir. Bu, hiçbir anlaşma olmadığı anlamına gelmez. Ürün iş listesi (product backlog), sprint planlaması, demolar, öncelikler ve bütçe anlaşmaları birlikte tarafların neyi bekleyebileceğini belirleyebilir.
Değişiklikleri kimin onaylamaya yetkili olduğunu ve maliyet ile planlama üzerindeki sonuçların nasıl görüşüldüğünü kayıt altına alın. Bir çalışanın sözlü talebi, ek iş için otomatik olarak sınırsız bir sipariş değildir. Tersine, onaylandığı ispatlanabilen bir dizi değişiklik ilk teslim tarihini etkileyebilir.
Başlangıçtaki kapsam ile mevcut durum arasındaki farkları gösteren bir özet hazırlayın. Her değişiklik için talebi, onayı, fiyatı ve planlamaya etkisini not edin. Ayrı bir fiyat uyuşmazlığı için ayrıca ödenmeyen ek iş konusuna bakın.
Kendi iş birliğiniz de önemli olabilir
Bir uygulama projesi çoğu zaman iş sahibinden veri, erişim, karar alma ve test gerektirir. Kuruluşunuzun hangi yükümlülükleri olduğunu ve bunların zamanında yerine getirilip getirilmediğini kontrol edin. Tedarikçi, eksik girdiden kaynaklanan her gecikmeden sorumlu tutulamaz.
Bu durum tedarikçiyi tüm sorumluluktan kurtarmaz. Profesyonel bir hizmet sağlayıcının, örneğin kullanılamaz veriler, gerçekçi olmayan bir planlama veya yetersiz iş birliği konusunda uyarıda bulunması gerekebilir. Belirleyici olan, sözleşmedeki görev dağılımı ve fiilî yazışmalardır.
Bağımlılıkları gösteren ortak bir zaman çizelgesi hazırlayın. Böylece hangi gecikmenin hangi nedene bağlandığı görünür hâle gelir. Yalnızca karşı tarafın hatalarını içeren bir dosya, dava stratejisi için güvenilir bir temel oluşturmaz.
Ayıpları zamanında bildirin ve gerektiğinde giderme fırsatı tanıyın
Ayıplı ifada şikâyet (ihbar) yükümlülüğü önem taşıyabilir. Somut sorunları, koşulları dikkate alarak, fark ettiğiniz veya makul olarak fark etmeniz gereken anda bildirin. Bildirimlerinizin alındığını ve nasıl takip edildiğini gösteren kayıtları saklayın.
Hâlâ giderilebilir bir ifa eksikliği nedeniyle tazminat veya fesih için temerrüt (verzuim) şartı aranabilir. Bu durumda temerrüt ihtarı, hangi edimin hangi makul süre içinde talep edildiğini yeterince açık biçimde ortaya koymalıdır. Genel bir sitem e-postası her zaman yeterli değildir.
Makul bir giderme süresi soruna, önceki girişimlere ve gereken çalışmaya bağlıdır. Karmaşık bir entegrasyon için iki gün çok kısa olabilir; kritik bir arızada aylarca beklemek ise fazla olabilir. Sürenin teknik ve hukuki olarak gerekçelendirilmesini sağlayın.
Hedefe yönelik bir giderme mektubu örneği
Konu: [ad] projesindeki eksikliklerin giderilmesi
[tarih] tarihli sözleşmemiz ve [sürüm] spesifikasyonu uyarınca sistemin [somut işlev] işlevini yerine getirebilmesi gerekmektedir. [tarihler] tarihlerinde yapılan testlerde [fiilî sapma] tespit edilmiştir. Sorunu yeniden üretme adımları, sonuçlar ve ilgili dosyalar ekte sunulmuştur.
Sizden bu eksikliği en geç [makul tarih] tarihine kadar, [ölçülebilir kabul kriteri] karşılanacak şekilde gidermenizi talep eder ve gerektiği ölçüde bu konuda sizi ihtar ederiz. Gerekli erişimi ve iş birliğini [yöntem ve zamanlar] sağlayacağız. En geç [tarih] tarihine kadar somut bir giderme planı almak isteriz.
Diğer açık konular öncelik ve hedeflenen sonuçla birlikte [numara] numaralı ekte yer almaktadır. İfa talebine ilişkin haklarımızı ve koşulları oluştuğu takdirde diğer hukuki çarelere başvurma haklarımızı saklı tutarız. Bu mektup, ayrı bir anlaşma olmaksızın ücretli ek iş için onay niteliği taşımaz.
Sözleşmenizin belirli bir eskalasyon veya bildirim prosedürü öngörüp öngörmediğini kontrol edin. Mektup bu anlaşmalara ve gerçek giderme imkânına uygun olmalıdır. Genel yapı için ticari temerrüt ihtarı yazımızı okuyun.
Faturaları geçici olarak ödememeniz mümkün mü
İfadan kaçınma (ödemeyi askıya alma) belirli koşullar altında mümkün olabilir, ancak kapsamı ifa eksikliğiyle ve sözleşmeyle orantılı olmalıdır. Tek bir modüldeki arıza, tüm barındırma ve bakım faturalarının ödenmemesini otomatik olarak haklı kılmaz. Temelden kullanılamaz bir bütün ise farklı değerlendirilebilir.
Takas veya ifadan kaçınma yasağı kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını ve bu hükmün somut ilişkide geçerliliğini koruyup korumadığını kontrol edin. İtiraz edilen tutarı ve hukuki dayanağı yazılı olarak kayıt altına alın. Haksız bir ödeme durdurma, tedarikçiye tam tersine kendi talebini ileri sürme imkânı verebilir.
Tedarikçinin erişimi engellemesi şeklindeki pratik riski de inceleyin. Bu, haklarınızı daha az önemli kılmaz, ancak süreklilik ve verilerin erişilebilirliği konusunda hazırlık yapmayı gerektirir. Ayrı koşullar için işin veya ödemenin askıya alınması yazımıza bakın.
Sözleşmeyi ne zaman feshedebilirsiniz
Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:265. maddesi, bir ifa eksikliği durumunda ilke olarak fesih imkânı tanır; meğerki eksiklik, özel niteliği veya önemsizliği nedeniyle feshi ve sonuçlarını haklı kılmasın. İfa kalıcı veya geçici olarak imkânsız değilse, temerrüt önemli bir rol oynar.
Tam veya kısmi feshin uygun olup olmadığını değerlendirin. Kullanılabilir, bağımsız bir modül, bir bütün olarak amacına ulaşamayan bir projeden farklı ele alınabilir. Mali tasfiye ve daha önce ifa edilmiş edimlerin değeri de incelenmelidir.
Bir fesih (ontbinding) mektubu, olağan bir sözleşme sona erdirme bildirimi değildir. Sözleşmeyi hatalı şekilde sona erdirmek karşı talebe yol açabilir. Bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini kesin olarak beyan etmeden önce hukuki dayanağı, önceki giderme girişimlerini ve istenen sonuçları değerlendirtin.
Ödediğiniz tüm tutarları geri alır mısınız
Fesihten sonra edimlerin iadesi yükümlülükleri doğabilir, ancak hizmetlerde ve yazılım edimlerinde iade her zaman kelimenin tam anlamıyla mümkün değildir. Bu durumda ifa edilmiş edimlerin değeri ve uygulanacak yasal kurallar önem kazanabilir. Cevap, ödenen her avronun otomatik olarak geri döneceği değildir.
Lisanslar, geliştirme, uygulama, bakım ve donanım arasında ayrım yapın. Bazı bileşenler kullanılabilir kalabilir veya bağımsız bir değere sahip olabilir. Diğerleri ise tam da kararlaştırılan bütünlük eksik olduğu için değersiz olabilir.
Belirli bir iade veya tazminatı neden talep ettiğinizi gerekçelendirin. Dökümü olmayan toplam bir tutar tartışmayı zorlaştırır. Vergisel düzeltmelerin ve olası alacak dekontlarının seçilen hukuki tasfiyeyle uyumlu olmasını sağlayın.
Zarar ve sorumluluk sınırlamaları
Olası zarar kalemleri arasında makul giderme masrafları, ikame hizmetler, ek iç maliyetler veya yoksun kalınan kâr yer alır. Her kalem otomatik olarak tazmin edilebilir değildir. İfa eksikliği, kusurun borçluya yüklenebilirliği, illiyet bağı, öngörülebilirlik ve zararın azaltılması değerlendirilmelidir.
BT sözleşmeleri çoğu zaman sorumluluk üst sınırları ve belirli zarar türleri için muafiyetler içerir. Uygulanabilirliği, yorumunu ve geçerliliğini inceleyin. “Dolaylı zarar” ifadesi, sözleşmede tanımlanmadığında her sözleşmede aynı anlamı taşımaz.
Bir garanti, tazmin taahhüdü veya cezai şart risk dağılımını ayrıca etkileyebilir. Ayrıca ticari sözleşmede sorumluluğun sınırlandırılması yazımıza bakın. Zarar daha yüksek çıkar çıkmaz bir üst sınırı otomatik olarak geçersiz gibi göstermeyin.
Veriler, kaynak kodu ve tedarikçi değişikliği
İş birliğinin sona ermesi, tüm kaynak kodunun mülkiyetini otomatik olarak size vermez. Lisansları, telif haklarını, özel geliştirmeye ilişkin anlaşmaları ve olası yedieminlik (escrow) düzenlemesini inceleyin. Verilere erişim ve dışa aktarma imkânı da somut olarak düzenlenmelidir.
Veri dosyalarını, dokümantasyonu, yapılandırmaları, hesapları, alan adlarını ve bağımlılıkları içeren bir devir listesi hazırlayın. İşletmenizin hangi verileri hukuka uygun şekilde yanında götürebileceğini ve hangi üçüncü kişi haklarının bulunduğunu belirleyin. Çalışan bir dışa aktarma çoğu zaman ham tablolar içeren bir zip dosyasından fazlasını gerektirir.
Geçici destek, güvenlik ve verilerin silinmesi konularını kayıt altına alın. Kişisel veriler söz konusu olduğunda veri işleme sözleşmeleri ve yasal yükümlülükler devam edebilir. Bir ödeme uyuşmazlığı, gerekli güvenliği veya özenli bir tasfiyeyi göz ardı etmek için gerekçe değildir.
Başarısız bir uygulamaya ilişkin kurgusal örnek
Bir toptancı, stok ve sipariş sistemi kurdurur. Stok entegrasyonu güvenilir şekilde çalışmazken tedarikçi, müşterinin eksik ürün verisi sağladığını söyler. Müşteri tüm faturaların iadesini ister ve başka bir tedarikçiyi hemen işe başlatmayı düşünür.
Önce spesifikasyonlar, test sonuçları ve veri teslimleri güvence altına alınır. Teknik bir inceleme, entegrasyondaki hatalar ile kaynak verilerdeki sorunlar arasında ayrım yapar. Ardından açık sorumluluklar ve kabul kriterleri içeren bir giderme planı gelir.
Giderme gerçekleşmezse hangi hukuki çarelerin uygun olduğu değerlendirilebilir. Belki tek bir bileşenin değiştirilmesi yeterlidir; belki de sorun projenin tamamını etkilemektedir. Örnek, somut bir teknik teşhisin hukuki bir talebi neden güçlendirdiğini göstermektedir.
Uzlaşma veya dava yolunu seçmek
Bir uzlaşma, gözetim altında giderme, fiyat indirimi, yeni bir tedarikçiye devir veya mali tasfiyeyle birlikte sona erdirme şeklinde olabilir. Ölçülebilir teslim kriterlerini ve başarısızlığın sonuçlarını kayıt altına alın. Her şeyin yakında düzeleceğine dair yeni ve genel bir söz yeterli değildir.
Acil durumlarda, örneğin verilere erişim veya süreklilik konusunda geçici bir hukuki koruma gerekebilir. Kesin bir zarar değerlendirmesi için bilirkişi incelemesi gerekebilir. Uyuşmazlık çözüm hükmünü kontrol edin: bazı BT sözleşmeleri tahkime veya belirli bir kuruma atıf yapar.
girişimciler için şirketler hukuku hizmetimiz aracılığıyla hukuki durumunuzu değerlendirtebilirsiniz. Teknik dosyayı yanınızda getirin ve hangi sistemlerin işletme için kritik olduğunu belirtin. Böylece önce neyin güvence altına alınması gerektiği, ardından hangi çözümün uygulanabilir olduğu belirlenebilir.
Teknik devri denetlenebilir hâle getirin
Tedarikçi değişikliğinde, yeni tedarikçinin sorumlu bir şekilde işe başlayabilmesi için neye ihtiyaç duyduğunu önceden belirleyin. Bu genellikle kaynak kodundan fazlasını kapsar: dokümantasyon, bağımlılıklar, yapılandırma, veri tabanı açıklamaları, lisanslar ve derleme veya barındırma ortamlarına erişim. Hangi bileşenlerin eksik olduğunu ve bunları kimin sağlaması gerektiğini kayıt altına alın.
Mümkünse ayrı bir ortamda bir kopya ile test yapın. Böylece üretim ortamını hemen değiştirmeden bir dışa aktarmanın eksiksiz ve kullanılabilir olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Güvenliği ve kişisel verileri göz önünde bulundurun; tam bir kopya her durumda gerekli veya izin verilen bir şey değildir.
Tarih, dosyalar, sürümler ve kontrol sonucunu içeren bir devir tutanağı hazırlayın. Yeni tedarikçi erişimi henüz test edememişse “her şey devredildi” şeklindeki bir beyan fazla geniş olabilir. Somut kabul kriterleri kullanın ve varsa kalan eksik noktaları belirtin.
Sigorta ve gizlilikle kesişen noktalara dikkat edin
Bir olay durumunda mesleki sorumluluk, siber veya hukuki koruma sigortası söz konusu olabilir. Konuyu poliçe şartlarına uygun şekilde bildirin ve gerektiğinde kabul beyanlarını veya uzlaşmaları sigortacıyla koordine edin. Sigortaya yapılan bildirim, tedarikçiye yönelik şikâyetin veya temerrüt ihtarının yerini tutmaz.
Kişisel veriler etkilenmişse, güvenlik, inceleme ve olası bildirimlere ilişkin ayrıca bağımsız yükümlülükler bulunabilir. Bu, uygulama faturasını kimin ödeyeceği sorusundan farklı bir değerlendirmedir. Bu nedenle acil bir veri sorununu sözleşme uyuşmazlığının sonucuna kadar bekletmeyin.
Teknik giderme işlemlerinin, hukuki yazışmaların ve olası olay önlemlerinin ayrı bir özetini tutun. Böylece hangi masrafın hangi sorundan kaynaklandığı ve hangi bilginin hangi tarafla paylaşıldığı görünür kalır. Bu yapı hem tasfiyede hem de sonraki bir zarar hesabında yardımcı olur.
Sıkça sorulan sorular
Yazılım çalışmıyorsa hemen sözleşmeyi bitirebilir miyim?
Değerlendirme yapmadan hayır. Anlaşmalar, ifa eksikliğinin ağırlığı ve olası giderme ile temerrüt şartları önemlidir. Haksız bir sona erdirme kendisi sorumluluk doğurabilir. Önce delilleri muhafaza edin ve sürekliliği koruyun.
Sistemi kullanıma almam tüm hataları kabul ettiğim anlamına mı gelir?
Otomatik olarak hayır. Bunun anlamını sözleşme, kabul prosedürü ve olası çekinceler belirler. Giderilmemiş ayıpları açıkça bildirin ve sistemi neden geçici olarak kullandığınızı kayıt altına alın. Şikâyet olmadan uzun süreli kullanım konumunuzu etkileyebilir.
Tedarikçi her zaman sabit bir bitiş tarihine uymak zorunda mı?
Bu, anlaşmaya ve koşullara bağlıdır. Kesin bir teslim yükümlülüğü, gösterge niteliğindeki bir planlamadan farklıdır. Kararlaştırılan değişiklikler ve iş sahibinin gerekli iş birliği de önem taşıyabilir.
Fesih hâlinde tüm faturaları geri alır mıyım?
Bu kendiliğinden anlaşılır bir sonuç değildir. Edimlerin iadesi, ifa edilmiş edimlerin değeri ve bileşenler arasındaki bütünlük değerlendirilmelidir. Denetlenebilir bir hesaplaşma için geliştirme, lisans, bakım ve diğer kalemleri ayrı ayrı gösterin.
Parasını ödediğim kaynak kodunun sahibi ben miyim?
Yalnızca ödeme yapmış olmak, telif haklarının devri veya sınırsız bir kullanım hakkı anlamına otomatik olarak gelmez. Lisansı, devir anlaşmalarını ve olası yedieminlik (escrow) düzenlemesini kontrol edin. Kullanılan üçüncü kişi yazılımları üzerindeki haklar da rol oynayabilir.
Yeni bir tedarikçiye her şeyi hemen değiştirtebilir miyim?
Bu, delilleri ve giderme imkânlarını etkileyebilir. Önce mevcut durumu özenle kayıt altına alın ve sözleşmesel hakları ile erişim yetkilerini değerlendirin. Acil süreklilik önlemlerinde ertelemenin neden sorumlu bir seçenek olmadığı belgelenmelidir.
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Hollanda Medeni Kanunu (BW), 6. Kitap: diğerlerinin yanı sıra 74, 81–89, 98, 101, 248 ve 265–272. maddeler.
- Amsterdam İstinaf Mahkemesi, 16 Nisan 2024, bir yazılım uyuşmazlığı hakkında: sözleşme, kabul ve ifanın değerlendirilmesine bir örnek; genel bir sonuç garantisi değildir.
- Telif Hakkı Kanunu (Auteurswet): yazılım üzerindeki haklar ve devir şartları.
