Ticari alacakta ihtiyati haciz: neleri güvence altına alabilirsiniz?

23 Eylül 2026

Arslan Advocaten

Hızlı yardıma mı ihtiyacınız var?

Ticari alacakta ihtiyati haciz: neleri güvence altına alabilirsiniz?

İhtiyati haciz (conservatoir beslag), ticari alacağınız hakkında henüz kesin bir karar bulunmadığı dönemde alacağınızı tahsil etme imkânlarını güvence altına alabilir. Size hemen ödeme sağlamaz ve haklı olduğunuzu kanıtlamaz. Haciz için ilke olarak acil işler hâkiminden (voorzieningenrechter) izin alınması gerekir; haczi bir icra memuru (deurwaarder) uygular.

Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: Conservatoir beslag bij een zakelijke vordering: wat kunt u veiligstellen?

English: Read this article in English: Prejudgment attachment for a business claim: what can you secure?

Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin (Nederlandse orde van advocaten) uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma alanlarında kayıtlıdır. Son güncelleme: 17 Eylül 2026.

Girişimciler için bu yol, alacağın tahsil edilebileceği varlıkların ortadan kalkacağına dair somut endişeler bulunduğunda önem taşıyabilir. Örneğin varlıkların satılması, banka hesaplarının boşaltılması veya faaliyetlerin başka bir yere taşınması tehlikesi. Ancak haciz büyük zararlara da yol açabilir. Hatalı veya gereksiz bir haciz, haczin kaldırılmasına, masraflara ve sorumluluğa neden olabilir.

Bu yazı, Hollanda’da ticari para alacakları için ihtiyati haczin ana hatlarını ele almaktadır. Teslim amaçlı haciz, delil haczi, yurt dışında haciz ve özel nitelikteki mallar üzerindeki haciz ek kurallara tabidir. Seçilen haciz konusunu ve izlenecek usulü ayrıca değerlendirtin.

İcrai hacizden (executoriaal beslag) farkı nedir?

İhtiyati haczin koruyucu bir işlevi vardır. Daha sonra elde edilecek bir mahkûmiyet kararının pratikte değersiz kalmasını önlemek istersiniz. İzin talep etmek için henüz icra edilebilir bir belge (executoriale titel) gerekmez, ancak alacağınız yeterince gerekçelendirilmelidir.

İcrai haciz ise örneğin bir mahkeme kararı gibi icra edilebilir bir belgenin yerine getirilmesine hizmet eder. Yasal kurallara göre sonunda alacağın tahsiline veya malların satışına yol açabilir. İhtiyati haciz, uygun bir icra edilebilir belge elde edildiğinde ve gerekli şekil şartları yerine getirildiğinde, belirli koşullar altında icrai hacze dönüşebilir.

Dolayısıyla haciz izni, borcun tamamının var olduğuna dair bir karar değildir. Karşı taraf esas davasında alacağa itiraz edebilir ve ayrıca haczin kaldırılmasını talep edebilir. Planlamanızda ve masraf tahmininizde bu iki süreci birbirinden ayrı tutun.

Haciz ne zaman anlamlı olabilir?

Yeterince gerekçelendirilmiş bir alacak ve tahsil imkânlarını güvence altına almada gerçek bir menfaat bulunduğunda haciz yolu araştırılabilir. Bu menfaatin somut olarak ortaya konması gerekir. Tek başına bir ödeme gecikmesi, borçlunun hangi varlıklara sahip olduğunu veya neden özellikle haczin uygun olduğunu göstermez.

Önce sözleşmenin karşı tarafını, anapara tutarını, alacağın muaccel olup olmadığını, bilinen savunmaları ve varsa teminatları araştırın. Teslim edilen bir iş hakkındaki uyuşmazlık, kabul edilmiş ancak geri ödenmeyen bir borçtan farklıdır. Mahkeme, sizin konumunuzu zayıflatan olgular da dâhil olmak üzere ilgili tüm olguları değerlendirebilmelidir.

Haczi banka teminat mektubu, depozito, ödeme planı veya alacağın kendisi hakkında hızlı bir yargılama gibi alternatiflerle karşılaştırın. Yeterli başka bir teminat varken çok ağır sonuçlar doğuran bir haczi haklı göstermek daha zor olabilir. Başvurulan yol, korumak istediğiniz menfaatle orantılı olmalıdır.

Hangi varlıklar üzerine haciz konulabilir?

Duruma göre banka hesaplarındaki bakiyeler, üçüncü kişilerdeki alacaklar, taşınır mallar, taşınmazlar veya şirket payları üzerine haciz konulabilir. Her kategorinin kendine özgü şekil şartları ve pratik sınırlamaları vardır. Her varlık serbestçe kullanılabilir durumda veya yeterli değerde değildir.

Banka haczi, uygulanacak kurallara göre ilgili anda bankanın elinde bulunan değerleri kapsar. Gelecekteki tüm gelirlerin sınırsız biçimde bloke edilmesi anlamına gelmez. Borçlunun bir müşterisindeki alacak üzerine haciz konulması ise bu ilişki ve söz konusu üçüncü kişinin konumu hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir.

Diğer alacaklıların koyduğu hacizler, rehin hakları ve ipotekler de beklenen hasılatı sınırlayabilir. Yüksek bir ipotek bulunan bir işyeri, piyasa değerinin düşündürdüğünden çok daha az tahsil imkânı sunabilir. Bu nedenle haciz konusunun ekonomik değerini araştırtın.

Haciz genellikle öncelik sağlamaz

Haciz koyan alacaklı, yalnızca haciz sayesinde diğer tüm alacaklılardan kendiliğinden öncelikli hâle gelmez. Daha önce var olan teminat hakları ve yasal rüçhan hakları önce gelebilir. Ayrıca iflas durumunda konum köklü biçimde değişir ve olağan hacizler ilke olarak iflas kurallarına göre düşer.

Bu yüzden “ilk haczi koyan ilk ödemeyi alır” güvenilir bir genel kural değildir. Haciz tahsil imkânını koruyabilir, ancak kendiliğinden bir rehin hakkı veya hasılat güvencesi yaratmaz. Birden fazla alacaklı olduğunda paylaştırma ve sıralama ayrı bir süreç oluşturabilir.

Muhtemel net hasılatı ve masrafları önceden sorun. Bir leasing şirketine ait olan pahalı bir makine üzerindeki haciz, borçlunuza karşı hiçbir tahsil imkânı sunmayabilir. Bu nedenle mülkiyet ve sınırlı ayni haklar temel ön sorulardır.

Avukatınızın hangi belgelere ihtiyacı var?

Bir haciz talebi açık ve düzenli bir dosyayla başlar. Sözleşmeyi, genel işlem koşullarını, faturaları, ifaya ilişkin kanıtları ve ilgili yazışmaları teslim edin. Ödemelerin, faizin ve masrafların denetlenebilir bir hesaplamayla gösterildiği bir döküm ekleyin.

Bilinen tüm savunmaları da bildirin. Karşı taraf ayıp bildirdi mi, takas ileri sürdü mü, bir uzlaşma teklif etti mi veya zaten bir dava başlattı mı? Bu bilgiler aleyhinize olduğu için dışarıda bırakılamaz. Doğruyu söyleme ve eksiksiz bilgi verme yükümlülüğü, karşı tarafın önceden dinlenmediği bir talepte özellikle önemlidir.

Ayrıca hangi malların veya üçüncü kişilerin haciz için gündemde olduğunu ve bu bilginin nereden geldiğini somut olarak belirtin. Yalnızca hukuka uygun biçimde elde edilmiş verileri kullanın. Birinin bir yerde hesabı olduğuna dair bir tahmin, kullanılabilir bir haciz konusu hakkındaki güvenilir bilgiden farklı bir şeydir.

Acil işler hâkiminin izni

Genellikle bir avukat, yetkili acil işler hâkimine bir dilekçe sunar. Hollanda Hukuk Usulü Kanunu’nun (Rv) 700. maddesi bunun önemli bir dayanağıdır. Talepte alacak, hukuki dayanağı, haciz konusu ve ilgili koşullar açıklanır. Hâkim ek sorular sorabilir, izni koşullara bağlayabilir veya talebi reddedebilir.

Bazı durumlarda bir talep hızla ele alınabilir, ancak her haczin birkaç saat içinde onaylanacağına dair genel bir güvence yoktur. Haczin türü, dosyanın eksiksiz olması ve usule ilişkin şartlar belirleyicidir. Ayrıca bazı haciz türleri için karşı tarafın dinlenmesine ilişkin özel kurallar vardır.

Birçok ihtiyati hacizde karşı taraf önceden dinlenmez. Bu durum, talebin eksiksiz olmasını daha da önemli kılar. Önceden bir savunma yapılmamasını, mahkemeye yalnızca kendi tarafınızı anlatmanıza imkân veren bir avantaj olarak görmeyin.

Haczi icra memuru uygular

İzin alındıktan sonra haciz, geçerli şekil şartlarına uygun olarak uygulanmalıdır. Bu işlem kendi çalışanlarınız tarafından değil, bir icra memuru tarafından yapılır. Tebliğin, tutanağa geçirmenin ve bildirimin şekli haciz türüne göre farklılık gösterir.

Uygulamayı kimin koordine edeceğini ve hangi bilgilerin hazır bulunması gerektiğini önceden kararlaştırın. Yanlış bir adres, hatalı bir tüzel unvan veya belirsiz bir tanım gecikmelere ve ek masraflara yol açabilir. İznin amaçlanan haciz için hâlâ kullanılabilir olup olmadığını da kontrol edin.

Şirketiniz kendi başına banka erişimini engelleyemez, malları alıp götüremez veya borçlunun müşterilerini size ödeme yapmaya zorlayamaz. Haciz izni, yalnızca kanuna ve izne göre usulüne uygun bir uygulama yoluyla kullanılabilecek yetkileri verir.

Esas davası zamanında açılmalıdır

Henüz bir esas davası görülmüyorsa, hâkim genellikle bu davanın açılması gereken bir süre belirler. Hollanda Hukuk Usulü Kanunu’nun 700. maddesinin 3. fıkrası, bu sürenin hacizden sonra en az sekiz gün olduğunu öngörür. Somut süre izinde yer alır ve sıkı biçimde takip edilmelidir.

Esas davasını zamanında açmayan alacaklı, haczin kendiliğinden (kanun gereği) düştüğünü görebilir. Bir ödeme hatırlatması veya süren görüşmeler, gerekli usul işleminin yerini tutmaz. Sürenin uzatılması zamanında ve uygulanacak kurallara uygun olarak talep edilmelidir.

Hangi esas davasının gerektiğini talepten önce değerlendirtin. Bir tahkim şartı, yabancı bir mahkeme veya özel bir usul bu konuyu etkileyebilir. Uygulanabilir bir devam planı olmadan haciz talep etmek gereksiz masraflara ve risklere yol açabilir.

İhtiyati haczin maliyeti nedir?

Masraflar avukatlık hizmetlerinden, mahkeme harcından, icra memuru ücretlerinden, araştırmalardan ve gerekirse muhafaza veya diğer uygulama işlemlerinden oluşabilir. Bunlara esas davasının masrafları ve haczin kaldırılması için açılabilecek bir ihtiyati tedbir davasının masrafları da eklenir. Bu nedenle her aşama için ayrı bir masraf tahmini isteyin.

Daha sonra hükmedilen bir yargılama gideri, gerçek harcamaların tamamını karşılamayabilir. Ayrıca haciz koyan taraf, haksız bir hacizden doğan zarardan sorumlu tutulabilir. Bu risk, alacaktan beklenen hasılatın yanında kararın bir parçasıdır.

Dava finansmanı veya bir sigorta bazen rol oynayabilir, ancak yalnızca kararlaştırılan koşullar çerçevesinde. Haczin veya ardından gelen yargılamanın girişimci için kendi masrafı ya da riski olmadan sonuçlanacağına dair genel bir güvence yoktur.

Haciz ne zaman kaldırılabilir?

Hollanda Hukuk Usulü Kanunu’nun 705. maddesi, diğerlerinin yanı sıra şekil eksikliklerini, alacağın dayanaksız olduğunun özet bir incelemeyle anlaşılmasını, haczin gereksizliğini ve para alacaklarında yeterli teminat gösterilmesini sayar. Bunun yanında menfaatlerin tartılması da değerlendirmede önemli bir rol oynar.

Alacağın daha önceki bir aşamada reddedilmesi önem taşıyabilir, ancak bunun haciz üzerindeki kesin sonuçları usule ilişkin duruma bağlıdır. Tek başına bir itiraz da her haczin derhâl kaldırılması gerektiği anlamına gelmez. Mahkeme alacağın inandırıcılığına ve söz konusu menfaatlere bakar.

Bir banka teminat mektubu veya depozito, haczin kaldırılması için bir gerekçe olabilir. Ancak teminatın yeterli ve uygun olması gerekir. Geçici bir çözümün daha sonra değersiz çıkmaması için tutarı, süreyi ve koşulları müzakere edin.

Hacizden kendi şirketiniz etkilenirse ne olur?

Haciz tutanağını ve izni derhâl isteyin. Hangi hesabın veya malların, hangi tutar için ve hangi alacağa dayanılarak etkilendiğini not edin. Savunmanızı ve daha önce yapılmış ödemelere, şikâyetlere veya takasa ilişkin kanıtları toplayın.

Haczin hangi ticari faaliyetleri tehdit ettiğini somut olarak ortaya koyun. Örneğin ücret ödemeleri, tedarikçiler, zorunlu bakım masrafları ve devam eden siparişler. Bu, haczin sınırlandırılmasına ilişkin görüşmelerde veya haczin kaldırılması için açılacak bir davada önem taşıyabilir. Durumun “işlemez” olduğuna dair genel bir ifade, gerekçelendirilmiş bir dökümden daha az yardımcı olur.

Tedbirden kaçmak için varlıkları kendiniz başka yere aktarmayın veya haczedilen malları elden çıkarmayın. Hangi ödemelerin, anlaşmaların veya teminatların hukuken mümkün olduğunu bir avukatla görüşün. Kontrollü bir tepki, konumunuzu baskı altında doğaçlama yapmaktan daha iyi korur.

Orantılı bir tercihe ilişkin kurgusal örnek

Bir tedarikçinin limited şirkete (bv) karşı gerekçelendirilmiş €40.000 tutarında bir alacağı vardır. Tedarikçi, şirketin bir işyerini sattığını duyar, ancak üzerinde ne kadar ipotek bulunduğunu henüz bilmez. Aynı zamanda şirket, tartışmalı anapara ve makul yan kalemler için bir banka teminat mektubu önerir.

Tedarikçi hem alacağı hem de önerilen teminat mektubunu değerlendirtir. Ek değer düşükse işyeri üzerindeki haciz az şey sağlayabilir; buna karşılık uygun bir teminat mektubu yeterli güvence sunabilir. Teminat mektubunda önemli boşluklar varsa, daha ileri görüşmeler veya yine de haciz gündeme gelebilir.

Örnek, en ağır yolun kendiliğinden en iyi tahsil imkânını sağlamadığını göstermektedir. Teminatın niteliği, masraflar ve karşı tarafın faaliyetlerinin sürekliliği birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler incelenmeden standart bir sonuçtan söz edilemez.

Kaybetme senaryosuna da hazırlanın

Alacağınız reddedilirse veya haczin haksız olduğu ortaya çıkarsa ne olacağını görüşün. Zarar finansman masraflarından, faaliyetlerin durmasından veya kanıtlanabilir başka sonuçlardan oluşabilir. Kesin sorumluluk, koşullara ve hukuki değerlendirmeye bağlıdır.

Başlangıçta verilmiş bir izin sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hâkim, talebi incelerken çoğu zaman henüz taraflar arasında tam bir tartışma yürütmemiştir. Bu durum, özellikle haciz büyük bir baskı oluşturabilecekse, önceden eleştirel bir değerlendirme yapılmasını zorunlu kılar.

Haciz konulduktan sonra ortaya çıkan yeni bilgileri de belgeleyin. Ödeme alınırsa, teminat gösterilirse veya hukuki dayanak ortadan kalkarsa tedbir yeniden değerlendirilmelidir. Haczin haklı görülebilecek olandan daha uzun süre veya daha geniş kapsamda devam etmesine izin vermeyin.

Alacağınıza hangi sonraki adım uygun?

Olağan bir ödeme gecikmesinde önce ticari alacak tahsili için adım adım plan uygun olabilir. Fatura hakkında esasa ilişkin bir uyuşmazlıkta savunmanın incelenmesi gerekir. Tahsil imkânlarının kaybedileceğine dair somut bir endişe varsa, haczin acilen değerlendirilmesi gerekebilir.

Girişimciler için şirketler hukuku hizmetimiz aracılığıyla alacağınızı, haciz konusundaki menfaatinizi ve alternatifleri değerlendirtebilirsiniz. Sözleşme belgelerinin yanında özellikle varlıklar ve aciliyet hakkında somut bilgiler gönderin. Mevcut davaları, teminatları ve bilinen savunmaları da belirtin.

Haciz için bir karar notu

Başvurudan önce alacağı, bilinen savunmaları, muhtemel haciz konusunu ve somut menfaati içeren kısa bir karar notu hazırlatın. Bir masraf tahmini ve bir alternatif ekleyin. Böylece tercih, şirket içinde diğer yöneticilere veya bir finansöre de açıklanabilir hâle gelir.

Neleri bildiğinizi ve nelerin hâlâ belirsiz olduğunu açıklayın. Örneğin borçlunun bir işyerine sahip olduğunu, ancak üzerinde ne kadar ipotek borcu bulunduğunu bilmiyor olabilirsiniz. Ya da önemli bir müşteriyi tanıyor, ancak bu müşterinin şu anda borçluya para borcu olup olmadığını bilmiyor olabilirsiniz. Bu belirsizlikler, haczin pratik değerini kısmen belirler.

Haczin hiçbir varlığa isabet etmediği bir senaryo da ekleyin. Bu durumda yapılan masraflar hâlâ makul mü ve esas davası için yeterli kaynağınız var mı? Bir haciz başvurusu yalnızca karşı taraf üzerinde yaratılması beklenen baskıya göre değerlendirilmemelidir. Amaç, tahsil imkânlarının savunulabilir biçimde korunmasıdır.

Karşı taraf teminat önerirse veya haczin kaldırılmasını isterse kimin derhâl yanıt vereceğini de kayda geçirin. Avukat, mali işler birimi ve yönetici aynı güncel rakamlara sahip olmalıdır. Bu arada alınmış bir kısmi ödeme, haczin gereksiz yere geniş kalmaması için değerlendirmede dikkate alınmalıdır.

Hacizden sonra üçüncü kişilerle iletişim

Elinde haciz konulan değer bulunan üçüncü bir kişinin, örneğin bir bankanın veya borçlunun bir müşterisinin, kendine ait yasal bir konumu vardır. Bu üçüncü kişiye haczin kapsamı dışında kalan ek taleplerle başvurmayın. Usule ilişkin soruları icra memuru veya avukat aracılığıyla iletin.

Ek baskı oluşturmak için uyuşmazlığı kamuoyuna da taşımayın. Kamuya açık suçlamalar ayrı bir çatışmaya yol açabilir ve tahsil konumunuza kendiliğinden bir katkı sağlamaz. Bilgiyi, uygulama veya karar alma için ona ihtiyaç duyan kişilerle sınırlı tutun.

Bir uzlaşmaya varılırsa haczin kaldırılması veya sınırlandırılması doğru biçimde uygulanmalı ve teyit edilmelidir. Taraflar arasındaki bir e-posta, bankanın hesabı hemen serbest bırakacağı anlamına gelmez. Şekil şartlarını, ödemeyi ve serbest bırakmayı birbiriyle özenle uyumlu hâle getirin.

Sıkça sorulan sorular

İhtiyati haciz sayesinde paramı hemen alır mıyım?

Hayır. Haciz ilke olarak tahsil imkânlarını korur. Alacağın fiilen tahsil edilmesi için genellikle icra edilebilir bir belge ve ayrıca icra işlemleri gerekir. Karşı taraf alacağa itiraz edebilir ve haczin kaldırılmasını talep edebilir.

Her zaman bir avukata ihtiyacım var mı?

İhtiyati haciz talebi için ilke olarak bir avukat gereklidir. Uygulamayı bir icra memuru yapar. Özel usuller veya haciz türleri için ek kurallar geçerli olabilir. Doğru yolu önceden belirletin.

Borçluyu önceden uyarmam gerekir mi?

Bu her haciz için zorunlu değildir ve haczin koruyucu amacını etkileyebilir. Aynı zamanda usul kuralları ve mahkemeye karşı eksiksiz bilgi verme yükümlülüğü geçerlidir. Durumunuzda hangi bildirimin veya ön adımın gerektiğini avukatınızın belirlemesine izin verin.

Diğer alacaklılara karşı öncelik kazanır mıyım?

Yalnızca haciz yoluyla kazanmazsınız. Rehin hakları, ipotekler ve yasal rüçhan hakları önce gelebilir. İflas durumunda kendine özgü bir rejim uygulanır. Bu nedenle masraf yapmadan önce gerçek tahsil değerini ve sıralamayı araştırın.

Banka teminat mektubu haczin yerini alabilir mi?

Yeterli teminat, haczin kaldırılması için gerekçe olabilir veya haczi gereksiz kılabilir. Belirleyici olan içeriktir: tutar, süre, koşullar ve tahsil edilebilirlik talebe uygun olmalıdır. Bağlayıcı olmayan bir söz aynı şey değildir.

Esas davasını geç açarsam ne olur?

Bu durumda haciz kendiliğinden (kanun gereği) düşebilir. İzinde belirtilen somut süreyi takip edin ve gerekirse sürenin uzatılmasını zamanında talep ettirin. Müzakereler veya bir ödeme hatırlatması, gerekli usul işleminin yerini tutmaz.