Heeft u een civiel vonnis ontvangen, controleer dan eerst het dictum, de datum van de uitspraak, de betekening door de deurwaarder en of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Deze gegevens bepalen of uitvoering kan beginnen en welke termijn voor verzet of hoger beroep relevant kan zijn.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.
Onderneem niet automatisch dezelfde stap bij ieder vonnis. Een verstekvonnis, kortgedingvonnis, tussenvonnis en eindvonnis kennen verschillende aandachtspunten. Hieronder vindt u een praktisch beslisschema met officiële wetsbronnen.
Wat is een vonnis?
Een vonnis is een beslissing van een rechtbank in een procedure die met een dagvaarding is begonnen. Het dictum bevat de concrete beslissing, bijvoorbeeld betaling, ontruiming, nakoming, afwijzing van een vordering of een proceskostenveroordeling.
Dat een vonnis bindende gevolgen heeft, betekent niet dat ieder vonnis direct ondanks een rechtsmiddel kan worden uitgevoerd. Controleer daarom altijd het dictum, een eventuele uitvoerbaarverklaring bij voorraad en de toepasselijke rechtsmiddeltermijn.
Wanneer doet de rechtbank uitspraak?
De rechtbank deelt tijdens of na de behandeling mee wanneer uitspraak wordt verwacht. De datum kan worden aangehouden. Controleer daarom het bericht van de rechtbank of uw advocaat in plaats van uit te gaan van een vaste termijn na de zitting.
Welke soorten vonnissen bestaan er?
-
Een eindvonnis beslist het geding of een zelfstandig deel daarvan definitief.
-
Een tussenvonnis bevat een tussenbeslissing, bijvoorbeeld een bewijsopdracht of deskundigenonderzoek.
-
Een kortgedingvonnis geeft een voorlopige voorziening in een spoedeisende zaak.
-
Een verstekvonnis wordt gewezen wanneer een partij niet op de voorgeschreven wijze in de procedure verschijnt.
Het soort vonnis beïnvloedt welk rechtsmiddel mogelijk is en welke termijn geldt.
Verschil tussen vonnis op tegenspraak en verstekvonnis
Bij een vonnis op tegenspraak hebben beide partijen in de procedure verweer kunnen voeren. Bij een verstekvonnis is de veroordeelde partij niet verschenen. Tegen een verstekvonnis kan verzet openstaan; tegen een vonnis op tegenspraak kan, wanneer de wet dat toestaat, hoger beroep openstaan.
Lees voor de specifieke verzetroute ook de uitleg over een verstekvonnis en verzet.
Wat is een afwijzend vonnis?
Bij een afwijzend vonnis wijst de rechter een vordering geheel of gedeeltelijk af. Een niet-ontvankelijkverklaring is iets anders: dan komt de rechter door een procedurele of wettelijke belemmering niet toe aan een inhoudelijke beoordeling van die vordering.
Wat is een toewijzend vonnis?
Bij een toewijzend vonnis krijgt de eisende partij geheel of gedeeltelijk gelijk. Lees nauwkeurig in het dictum welke verplichting is opgelegd, vanaf wanneer deze geldt, of een dwangsom is verbonden en wie de proceskosten moet betalen.
Wat staat er precies in een uitspraak van de rechtbank?
Controleer in ieder geval de namen van de partijen, het procesverloop, de feiten, de beoordeling en vooral het dictum. Noteer daarnaast de uitspraakdatum, de datum en wijze van betekening, een eventuele uitvoerbaarverklaring bij voorraad, de proceskosten en aanwijzingen over een rechtsmiddel.
Wat kunt u doen als u het niet eens bent met het vonnis?
Welk rechtsmiddel openstaat, hangt af van het soort vonnis. De termijnen en startmomenten staan in het beslisschema hierna; hieronder waar het bij elk middel inhoudelijk om gaat.
Verzet tegen een verstekvonnis
Verzet brengt de zaak terug bij dezelfde rechter, die de zaak alsnog inhoudelijk behandelt met u erbij. Het is dus geen hoger beroep. Het startmoment van de termijn is het lastigste punt: die begint niet zonder meer bij de uitspraak, maar bij betekening in persoon of bij een daad waaruit blijkt dat u noodzakelijk bekend was met het vonnis of de executie. Laat dat moment beoordelen voordat u aanneemt dat u te laat bent.
Hoger beroep
Het gerechtshof beoordeelt de zaak opnieuw, feitelijk en juridisch. U kunt niet in hoger beroep tegen een verstekvonnis waartegen verzet openstaat; dan is verzet de aangewezen weg. Bent u het maar met een deel van het vonnis oneens, dan bepaalt u zelf welke onderdelen u ter beoordeling voorlegt — maar houd er rekening mee dat de wederpartij incidenteel appel kan instellen, waardoor ook de voor u gunstige onderdelen weer ter discussie komen.
Cassatie
De Hoge Raad beoordeelt geen feiten opnieuw. Cassatie gaat uitsluitend over de vraag of het recht juist is toegepast en of de procedure correct is verlopen. Cassatieberoep kan alleen worden ingesteld door een advocaat bij de Hoge Raad.
Wanneer kan een vonnis worden uitgevoerd?
Een grosse van een vonnis kan volgens artikel 430 Rv pas ten uitvoer worden gelegd nadat deze aan de wederpartij is betekend. Is het vonnis op grond van artikel 233 Rv uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan kan uitvoering ondanks een ingesteld rechtsmiddel mogelijk zijn. Zonder zo’n verklaring kan een rechtsmiddel gevolgen hebben voor de uitvoerbaarheid.
Bij dreigende executie kunnen betaling, overleg, een rechtsmiddel of in uitzonderlijke situaties een executiegeschil aan de orde zijn. De juiste route hangt af van het dictum, de betekening en de procespositie.
Beslisschema: welk vonnis, welke route, welke termijn?
Dit is het schema waarnaar in de inleiding wordt verwezen. Bepaal eerst wat voor vonnis u heeft; dat bepaalt de rest.
| Soort vonnis | Rechtsmiddel | Termijn | Vanaf welk moment | Grondslag |
|---|---|---|---|---|
| Verstekvonnis (u bent niet verschenen) | Verzet, bij dezelfde rechter | 4 weken | Betekening in persoon, of een daad waaruit noodzakelijke bekendheid met het vonnis of de executie volgt; buiten die gevallen bij de aanvang van de tenuitvoerlegging | Artikel 143 Rv |
| Verstekvonnis, gedaagde met woonplaats of verblijf buiten Nederland | Verzet | 8 weken | Alleen in de specifieke situatie van artikel 143 lid 2 Rv | Artikel 143 lid 2 Rv |
| Vonnis op tegenspraak (u was wel verschenen) | Hoger beroep bij het gerechtshof | 3 maanden | De dag van de uitspraak | Artikel 339 lid 1 Rv |
| Kortgedingvonnis | Hoger beroep | 4 weken | De dag van de uitspraak | Artikel 339 lid 2 Rv |
| Tussenvonnis | Hoger beroep, in beginsel pas tegelijk met het eindvonnis, tenzij de rechter tussentijds appel toestaat | 3 maanden vanaf het eindvonnis, of vanaf het tussenvonnis als tussentijds appel is opengesteld | De betreffende uitspraak | Artikel 337 Rv |
| Arrest van het gerechtshof | Cassatie bij de Hoge Raad, alleen over juridische en procedurele fouten | 3 maanden | De dag van de uitspraak | Artikel 402 Rv |
Let op twee dingen die los staan van uw rechtsmiddel. Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan mag de wederpartij het laten uitvoeren, ook terwijl uw verzet of hoger beroep loopt. Wilt u dat tegenhouden, dan is een aparte stap nodig: een incidentele vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging in de appelprocedure, of een executiegeschil in kort geding. En een rechtsmiddel instellen schorst de betalingsverplichting niet automatisch; wachten met betalen zonder zo’n voorziening levert executiekosten op.
Checklist na ontvangst van een vonnis
-
Lees het dictum en noteer iedere verplichting en termijn.
-
Controleer of het een verstek-, tussen-, eind- of kortgedingvonnis is.
-
Noteer de uitspraakdatum en de datum en wijze van betekening.
-
Controleer of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard.
-
Laat direct beoordelen of verzet, hoger beroep, betaling, overleg of een executiemaatregel passend is.
-
Bewaar het vonnis, deurwaardersexploot en alle correspondentie.
Veelgestelde vragen over uitspraken van de rechtbank
Wat moet ik als eerste controleren na ontvangst van een vonnis?
Lees het dictum, noteer de uitspraakdatum en betekening en controleer of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Deze punten bepalen de mogelijke vervolgstappen en termijnen.
Hoe lang is de termijn voor verzet tegen een verstekvonnis?
Artikel 143 Rv kent meestal vier weken, maar het startmoment hangt af van betekening in persoon, een daad van bekendheid of tenuitvoerlegging. De termijn van acht weken geldt alleen in een specifieke buitenlandse woonplaats- of verblijfsituatie.
Hoe lang is de termijn voor hoger beroep?
Bij een gewoon civiel vonnis is de termijn volgens artikel 339 Rv in beginsel drie maanden vanaf de uitspraak. Bij een kortgedingvonnis is dat vier weken.
Kan een deurwaarder direct beslag leggen na een vonnis?
Tenuitvoerlegging vereist eerst betekening van de executoriale titel. Controleer daarnaast of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is en welke rechtsmiddelen of executieverweren mogelijk zijn.
Is een advocaat altijd verplicht?
Dat hangt af van de procedure en instantie. Bij civiel hoger beroep en cassatie is procesvertegenwoordiging door een advocaat in beginsel vereist; in sommige kantonzaken in eerste aanleg niet.
Wanneer juridische beoordeling zinvol is
Bij de beoordeling van een vonnis zijn snelheid en precisie belangrijk. Een advocaat kan het dictum, de betekening, uitvoerbaarheid en rechtsmiddeltermijnen in samenhang beoordelen en de passende vervolgstap bepalen.
Conclusie
Een vonnis ontvangen betekent niet automatisch dat iedere vervolgstap hetzelfde is. Controleer direct het soort vonnis, het dictum, de betekening, uitvoerbaarheid bij voorraad en de toepasselijke termijn. Zo voorkomt u dat een mogelijkheid tot verzet of hoger beroep verloren gaat en kunt u verantwoord reageren op executiemaatregelen.
Officiële wettelijke bronnen
- Artikel 143 Rv: verzet tegen een verstekvonnis
- Artikel 339 Rv: termijn hoger beroep
- Artikel 233 Rv: uitvoerbaar bij voorraad
- Artikel 430 Rv: executoriale titel en betekening
Lees ook na een vonnis
- Verstekvonnis ontvangen: verzet en termijnen
- Hoger beroep na een vonnis
- Bankbeslag na een executoriale titel
