Maakt uw partner vlak voor de scheiding een groot bedrag over aan ouders, kinderen of een andere naaste? Onderzoek dan eerst of het om een schenking, aflossing, lening of bewaargeving gaat. Voor een gift heeft een echtgenoot in beginsel toestemming van de andere echtgenoot nodig, behalve bij gebruikelijke, niet bovenmatige giften. Een schenking zonder vereiste toestemming kan vernietigbaar zijn.
Geschreven door Öznur Batur (familierecht) en Onur Arslan (vermogensrechtelijke aspecten), advocaten bij Arslan Advocaten. Inhoudelijk bijgewerkt op 29 september 2026. Deze informatie is algemeen; de beoordeling van uw zaak hangt af van de feiten en het toepasselijke recht.
Daarnaast kan sprake zijn van benadeling van de huwelijksgemeenschap. Dat is een afzonderlijke beoordeling, met eigen voorwaarden en termijnen. Het feit dat de ontvanger familie is, maakt een betaling niet automatisch ongeldig. Andersom bewijst de omschrijving ‘lening’ of ‘aflossing’ op een bankafschrift niet dat de betaling terecht was.
Welke soorten betalingen aan familie moet u onderscheiden?
Dezelfde overboeking kan door de betrokkenen heel verschillend worden uitgelegd. Uw partner spreekt over terugbetaling aan zijn moeder, terwijl u denkt dat het gezamenlijke spaargeld tijdelijk wordt geparkeerd. De afspraak en uitvoering moeten duidelijk maken wat er werkelijk is gebeurd.
| Verklaring voor de betaling | Wat moet worden onderzocht? | Mogelijk gevolg voor de scheiding |
|---|---|---|
| Schenking | Was er bevoordeling zonder tegenprestatie en was toestemming nodig? | Vernietiging of benadeling kan relevant zijn |
| Aflossing van een schuld | Bestond de schuld, wie was schuldenaar en was betaling verschuldigd? | Betaling verwerken volgens juiste draagplicht |
| Nieuwe lening aan familie | Bestaat een afdwingbare terugbetalingsafspraak? | De vordering kan in de afwikkeling thuishoren |
| Geld tijdelijk in bewaring | Wie bleef rechthebbende en wanneer moet het terug? | Ook elders gehouden vermogen moet worden onderzocht |
| Betaling voor een aankoop | Is daadwerkelijk een goed of recht verkregen en wat is dat waard? | Verkregen vermogensbestanddeel beoordelen |
Vraag ook naar de oorspronkelijke stukken. Een achteraf opgesteld briefje kan een eerdere afspraak beschrijven, maar de datum en onderbouwing blijven relevant. Maak van onduidelijkheid niet meteen de conclusie dat een document vals is; toets het aan de andere gegevens.
Wanneer is toestemming voor een schenking nodig?
Artikel 1:88 lid 1 onder b BW beschermt de andere echtgenoot bij giften. De uitzondering voor gebruikelijke, niet bovenmatige giften vraagt een beoordeling van de omstandigheden. Er bestaat geen algemeen bedrag waaronder iedere schenking zonder toestemming mag en waarboven zij altijd verboden is.
De financiële positie, omvang van de gift en gebruikelijke verhoudingen kunnen van belang zijn. Een normaal verjaardagscadeau is iets anders dan het weggeven van een groot deel van de beschikbare spaarbuffer. Dat het geld naar een gezamenlijk kind gaat, neemt de toestemmingsvraag niet vanzelf weg.
Deze bescherming is niet beperkt tot stellen die in gemeenschap van goederen zijn getrouwd. Ook bij huwelijkse voorwaarden kan toestemming voor een gift nodig zijn. De vraag van wie het geschonken geld was, blijft daarnaast relevant voor eventuele vergoedings- of verrekenaanspraken.
Beoordeel de volledige rechtshandeling. Een afspraak die niet ‘schenking’ heet, kan toch een gift inhouden. Het gerechtshof Amsterdam heeft bijvoorbeeld benadrukt dat de inhoud van de overeenkomst bepalend is voor die kwalificatie en dat de stelplicht en bewijslast over gift en uitzondering onderscheiden moeten worden. De uitkomst blijft afhankelijk van het concrete dossier.
Wat kunt u doen als u geen toestemming heeft gegeven?
Een rechtshandeling in strijd met het toestemmingsvereiste kan op grond van artikel 1:89 BW door de beschermde echtgenoot worden vernietigd. Dat is iets anders dan stellen dat iedere ongewenste betaling vanzelf nietig is. Een beroep op vernietiging moet correct worden gedaan en op de juiste rechtshandeling worden gericht.
Daarna moet de terugbetaling of verdere afwikkeling worden uitgewerkt. Welke partij moet worden aangesproken? Wat is precies ontvangen? Naar welk vermogen behoort herstel plaats te vinden? De verhouding met de ontvanger kan een eigen geschil opleveren naast de scheiding tussen u en uw partner.
Meld zo snel mogelijk wanneer u van de betaling en de onderliggende afspraak heeft gehoord. Bewaar de stukken waaruit die bekendheid blijkt. Voor vernietiging wegens ontbrekende toestemming geldt een eigen verjaringstoets; die loopt niet vanzelf gelijk met de datum waarop de scheiding wordt ingeschreven.
Is een schenking vlak voor de scheiding ook benadeling?
Een gift kan tevens aanleiding geven tot onderzoek naar artikel 1:164 BW. Die bepaling gaat over benadeling van de gemeenschap door bepaalde gedragingen in de periode na aanvang van het echtscheidingsgeding of binnen zes maanden daarvoor. Nodig zijn onder meer een toepasselijke gedraging, gemeenschapsnadeel en een onderbouwd schadebedrag.
De routes hebben een ander doel. Vernietiging raakt de rechtshandeling, terwijl een vergoeding wegens benadeling wordt beoordeeld in de verhouding tot de gemeenschap. Een betaling kan niet onbeperkt via beide routes dubbel worden teruggekregen. Als geld terugkomt, moet dat in de verdere berekening worden verwerkt.
Een betaling buiten het tijdvak van artikel 1:164 BW maakt deze specifieke route mogelijk onbruikbaar. Dat zegt nog niet dat de schenking onaantastbaar is of dat geen ander recht bestaat. De toestemmingsvraag, eventueel nog aanwezige vorderingen en de voorwaarden moeten apart worden onderzocht. Zie de volledige uitleg over geld onttrekken aan de gemeenschap.
Wat als uw partner zegt dat hij een familielening aflost?
Een echte aflossing is niet hetzelfde als een schenking. Vraag daarom om de leningsovereenkomst, het oorspronkelijke betaalbewijs en het verloop van de schuld. Wanneer is het geld verstrekt? Aan wie? Waarvoor? Welke terugbetalingsafspraken bestonden al voordat de scheiding speelde?
Een familieband maakt een lening niet ongeldig. Ook een mondelinge afspraak kan relevant zijn. Maar bij betwisting moet zij uit de feiten kunnen blijken. Eerdere aflossingen, berichten over terugbetaling en de financiële administratie kunnen daarbij helpen. Een nieuw opgesteld document is niet automatisch voldoende om een ontbrekende geschiedenis te vervangen.
Beoordeel ook of betaling van een schuld van één partner uit ander vermogen een vergoedingsvraag oproept. Zelfs als de familielening echt is, volgt daaruit niet zonder meer dat iedere betaling definitief ten laste van het gezamenlijke vermogen hoort te komen. Meer informatie vindt u bij familielening terugvragen: lening of schenking.
Wat als het geld alleen bij familie is ‘geparkeerd’?
Wanneer de ontvanger het geld moet teruggeven of voor de echtgenoot bewaart, is mogelijk geen definitieve vermogensvermindering opgetreden. Er kan nog een vordering of ander recht bestaan dat in de verdeling of verrekening moet worden betrokken. Het geld is dan niet buiten beeld enkel omdat het saldo op de oorspronkelijke bankrekening lager is.
Vraag naar de afspraken met de ontvanger en eventuele terugboekingen. Welke zeggenschap houdt uw partner? Is er een bericht waarin staat dat het geld na de scheiding terugkomt? Zulke gegevens kunnen de juridische kwalificatie en het bewijs sterk beïnvloeden.
Wordt die aanspraak vervolgens bewust verzwegen, dan moet ook het regime voor verborgen vermogen worden beoordeeld. Daarvoor gelden andere eisen dan voor een gewone discussie over de betekenis van een overboeking. Lees over geheime rekeningen en vermogen verzwijgen bij scheiding.
Kunnen schenkingen aan kinderen buiten discussie blijven?
Dat hangt af van de eigendom, bevoegdheden en afspraken. Geld dat werkelijk van het kind is, mag niet enkel vanwege de scheiding als vrij beschikbaar vermogen van de ouders worden behandeld. Het beheer van vermogen van een minderjarig kind heeft bovendien eigen regels.
Tegelijk maakt de vermelding ‘voor de kinderen’ een overboeking van gezamenlijk spaargeld niet automatisch tot een onbetwistbare schenking. Onderzoek of een gift is gedaan, of toestemming nodig was en wat met het bedrag is gebeurd. Gebruik de spaarrekening van een kind niet als tijdelijke route om geld buiten het zicht van de partner te brengen.
Is het kind minderjarig en ontstaat een conflict over een ontvangen gift of terugbetaling, dan kan ook de vertegenwoordiging van het kind aandacht vragen. De belangen van ouders en kind vallen in zo’n geschil niet vanzelf samen.
Hoe werken de verschillende termijnen?
| Mogelijke aanspraak | Termijnpunt dat apart moet worden bewaakt |
|---|---|
| Vernietiging wegens ontbrekende toestemming | Eigen driejarige verjaring volgens artikel 3:52 BW; aanvang beoordelen aan de hand van het beschikbaar komen van de bevoegdheid en relevante bekendheid |
| Vergoeding wegens artikel 1:164 BW | Instellen uiterlijk drie jaar na inschrijving van de echtscheidingsbeschikking; vervaltermijn |
| Nakoming van een familielening | Opeisbaarheid, afspraken en toepasselijke verjaring onderzoeken |
| Verdeling van een overgeslagen gemeenschappelijk recht | Vaststellen of het goed werkelijk onverdeeld is gebleven en welke aanvullende claims bestaan |
Gebruik voor deze routes niet dezelfde standaardbrief zonder juridische beoordeling. Een gewone stuitingsbrief verlengt de vervaltermijn van artikel 1:164 BW niet. Bij andere aanspraken moeten de juiste partij, formulering en eventueel vereiste vervolgactie worden bepaald.
Voorbeeld: dezelfde € 25.000, drie verschillende uitkomsten
Uw partner boekt kort voor het scheidingsverzoek € 25.000 naar zijn broer over. Als vaststaat dat het een opeisbare gezamenlijke schuld betreft, kan de betaling een te verwerken aflossing zijn. Als het een nieuwe lening is, kan juist een vordering op de broer zijn ontstaan. Bij een gift zonder vereiste toestemming kan vernietiging in beeld komen.
De afschrijving is in alle drie de gevallen gelijk. De juridische betekenis verschilt. Daarom begint een goede claim met de onderliggende afspraak en de geldstroom. De enkele datum vlak voor de scheiding is een aanleiding voor onderzoek, geen bewijs dat iedere overboeking onrechtmatig is.
Veelgestelde vragen
Mag mijn partner zonder overleg geld aan zijn ouders geven?
Voor een gift is in beginsel toestemming nodig, behalve bij gebruikelijke, niet bovenmatige giften. Ook moet worden vastgesteld uit welk vermogen is betaald. De familieband biedt geen algemene uitzondering.
Geldt toestemming ook bij huwelijkse voorwaarden?
Ja, het toestemmingsvereiste kan ook dan gelden. Het is een andere vraag dan of er een gemeenschap is of een verrekenbeding moet worden uitgevoerd.
Moet ik mijn partner of de ontvanger aanspreken?
Dat hangt af van de route. Vernietiging en terugbetaling kunnen de ontvanger raken, terwijl een vergoedingsvraag tegen de partner kan spelen. Soms moeten beide verhoudingen worden behandeld, zonder dubbele vergoeding.
Is een betaling na het scheidingsverzoek altijd privé?
Nee. Ook dan kan nog onverdeeld gemeenschappelijk vermogen worden gebruikt. De ontbinding van de gemeenschap is bovendien niet hetzelfde als het einde van het huwelijk.
Wat als de ontvanger in het buitenland woont?
Dan kunnen bevoegdheid, toepasselijk recht, bewijs en uitvoering extra onderzoek vragen. Dat de ontvanger buiten Nederland woont, maakt de transactie niet vanzelf onaantastbaar.
Laat de transactie beoordelen voordat vermogen verder verdwijnt
Arslan Advocaten beoordeelt de familievermogensrechtelijke en civielrechtelijke kant van de betaling. Neem contact op met het betaalbewijs, de verklaring van uw partner en eventuele afspraken met de ontvanger. Is de gezamenlijke rekening leeggehaald, vermeld dan ook welke noodzakelijke betalingen nu niet kunnen doorgaan.
Lees ook
- Boedelscheiding bij echtscheiding: bedrijf, vastgoed en schulden
- Geld onttrekken aan een bv bij scheiding
Juridische bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 1: artikelen 1:88, 1:89 en 1:164; Boek 3: artikel 3:52.
- Gerechtshof Amsterdam, ECLI:NL:GHAMS:2024:759, kwalificatie van een gift en toestemming.
- Rechtbank Rotterdam, ECLI:NL:RBROT:2014:6081, schenkingen en vernietiging door de andere echtgenoot.
