Heeft uw partner vlak voor of tijdens de scheiding geld van een rekening gehaald, grote bedragen uitgegeven of spaargeld naar familie overgemaakt? Geld onttrekken aan de gemeenschap kan gevolgen hebben voor de verdeling en soms leiden tot een schadevergoeding. Maar een opname is niet automatisch verspilling en een overboeking maakt gemeenschappelijk geld niet vanzelf privé. Bepalend zijn de herkomst, bestemming, datum en juridische status van het geld.
Geschreven door Öznur Batur (familierecht) en Onur Arslan (vermogensrechtelijke aspecten), advocaten bij Arslan Advocaten. Inhoudelijk bijgewerkt op 29 september 2026. Deze informatie is algemeen; de beoordeling van uw zaak hangt af van de feiten en het toepasselijke recht.
De eerste stap is daarom een reconstructie: welk bedrag ontbreekt, waar is het gebleven en wanneer is het echtscheidingsverzoek ingediend? Daarmee kan worden bepaald of het geld nog moet worden verdeeld, een vergoeding aan de gemeenschap verschuldigd is of sprake kan zijn van opzettelijk verzwegen vermogen.
Wat betekent geld onttrekken aan de gemeenschap?
In het dagelijks taalgebruik gaat het om geld dat één partner buiten het bereik van de ander brengt. Juridisch kunnen daar verschillende situaties achter zitten. De overboeking naar een eigen spaarrekening kan alleen een verplaatsing zijn. Een betaling aan een casino kan een definitieve uitgave zijn. Een bedrag bij een familielid kan een schenking, een lening of geld in bewaring betreffen.
Het onderscheid bepaalt wat u moet vragen. Nog aanwezig gemeenschappelijk vermogen kan in de verdeling worden betrokken. Een lening aan een derde kan betekenen dat de gemeenschap een vordering heeft. Bij daadwerkelijk verlies moet worden onderzocht of daarvoor een vergoedingsplicht bestaat. Wie uitsluitend het oude banksaldo wil verdelen, kan de verkeerde post opvoeren als het geld inmiddels een andere vorm heeft gekregen.
| Wat is er gebeurd? | Eerste juridische vraag | Mogelijke vervolgstap |
|---|---|---|
| Geld staat op een andere rekening van uw partner | Behoort het saldo nog tot de gemeenschap? | Rekening en saldo in de afwikkeling betrekken |
| Geld is aan een familielid uitgeleend | Bestaat een reële terugbetalingsvordering? | Vordering vaststellen en waarderen |
| Geld is uitgegeven of vergokt | Is sprake van bewezen verspilling en benadeling? | Vergoeding aan de gemeenschap onderzoeken |
| Een rekening wordt bewust verborgen gehouden | Zijn gemeenschap en opzet aantoonbaar? | Verdeling en eventueel de sanctie bij verzwijging onderzoeken |
| Een bedrag is geschonken | Was toestemming nodig en gegeven? | Vernietiging en eventuele vergoeding beoordelen |
Deze routes kunnen samenhangen, maar mogen niet tot dubbele vergoeding van dezelfde schade leiden.
Van wie is het geld eigenlijk?
De naam op de bankrekening geeft niet steeds het antwoord. Geld op een rekening op één naam kan tot een huwelijksgemeenschap behoren. Omgekeerd maakt storting van aantoonbaar privégeld op een gezamenlijke rekening niet zonder meer iedere mogelijke privéaanspraak ongedaan. De geldstroom en het toepasselijke stelsel moeten worden onderzocht.
Bij een Nederlands huwelijk zonder huwelijkse voorwaarden is onder meer van belang of het huwelijk vóór of vanaf 1 januari 2018 is gesloten. Het wettelijke stelsel vanaf die datum is een beperkte gemeenschap. Voorhuwelijks privévermogen, erfenissen en giften kunnen daardoor anders worden behandeld dan bij een ouder huwelijk. Ook bij het oudere stelsel bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld door een uitsluitingsclausule.
Zijn er huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding, dan kan de discussie over verrekening gaan in plaats van over eigendom van gemeenschapsvermogen. Bij een buitenlandse huwelijksband moet eerst worden vastgesteld welk recht geldt. De enkele omstandigheid dat u nu in Nederland woont, is daarvoor niet genoeg.
Waarom is de datum van de betaling zo belangrijk?
Bij echtscheiding wordt een Nederlandse huwelijksgemeenschap in beginsel ontbonden door indiening van het verzoekschrift bij de rechtbank. Uit elkaar gaan, apart gaan wonen of een mediator inschakelen heeft op zichzelf niet hetzelfde gevolg. De datum waarop het huwelijk door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking eindigt, is weer een ander moment.
De ontbinding bepaalt in beginsel de omvang en samenstelling van de gemeenschap. De datum waarop een goed wordt gewaardeerd, hoeft daarmee niet samen te vallen. Ook betalingen na ontbinding moeten worden gevolgd: van welke middelen zijn bijvoorbeeld hypotheeklasten voldaan en voor wiens rekening behoren die uiteindelijk te komen?
Een rekening die op de ontbindingsdatum leeg is, sluit onderzoek naar eerdere overboekingen dus niet uit. Het geld kan elders nog aanwezig zijn, een vordering hebben opgeleverd of aanleiding geven tot een afzonderlijke aanspraak. Noteer zowel de transactiedata als de datum van indiening en inschrijving van de scheiding.
Wanneer geldt artikel 1:164 BW bij benadeling van de gemeenschap?
Artikel 1:164 BW biedt een specifieke regeling wanneer een echtgenoot de gemeenschap benadeelt door lichtvaardig schulden te maken, gemeenschapsgoederen te verspillen of bepaalde rechtshandelingen zonder de vereiste toestemming te verrichten. De bepaling ziet op gedragingen na aanvang van het echtscheidingsgeding of binnen zes maanden daarvoor.
Daarvoor moet méér blijken dan een lager banksaldo. Welke gedraging heeft de gemeenschap benadeeld? Waarom valt die onder de wettelijke regeling? En hoeveel schade is daardoor ontstaan? De verplichting is gericht op vergoeding aan de gemeenschap; het uiteindelijke voordeel voor de andere echtgenoot hangt af van de afwikkeling.
De zesmaandsperiode is geen algemene toestemming om eerder vermogen weg te maken. Wel kan een beroep op juist deze bepaling buiten haar tijdvak stranden. Laat dan onderzoeken of het vermogen nog aanwezig is of een andere grondslag bestaat. Dat vergt een zelfstandige onderbouwing.
De Hoge Raad heeft bevestigd dat een verzoek op deze grond onder voorwaarden als nevenvoorziening in het echtscheidingsgeding kan worden behandeld. Onnodige vertraging kan daaraan in de concrete zaak in de weg staan. Er hoeft dus niet altijd eerst een geheel afzonderlijke procedure te worden gestart.
Zijn gokken, contante opnamen of dure aankopen automatisch verspilling?
Nee. Een transactie moet in haar context worden beoordeeld. Gewone kosten van levensonderhoud, aantoonbare gezinsuitgaven en betaling van een bestaande schuld zijn niet zonder meer verspilling. Een contante opname bewijst in de eerste plaats dat geld is opgenomen; zij bewijst nog niet waaraan het is besteed.
Bij omvangrijke gokverliezen kunnen onder meer de bedragen, financiële draagkracht, frequentie en periode van belang zijn. Verzamel ook uitbetalingen en terugstortingen. Alleen alle stortingen bij een aanbieder optellen kan een onjuist beeld geven als bedragen tussentijds terugkwamen.
Ook een luxe aankoop vraagt nuance. Als de partner voor € 15.000 een voorwerp koopt dat nog aanwezig is, kan dat voorwerp in de vermogensafwikkeling moeten worden betrokken. Het volledige aankoopbedrag als verdwenen geld behandelen én daarnaast de waarde van het voorwerp verdelen, leidt tot een onjuiste dubbeltelling.
Bij een gestelde aflossing aan ouders moet duidelijk worden of er werkelijk een schuld bestond. Een omschrijving op het bankafschrift helpt, maar is niet beslissend. Zoek naar de oorspronkelijke ontvangst, leenafspraken, eerdere aflossingen en berichten uit de periode vóór het conflict. Lees ook over schenkingen aan familie vlak voor een scheiding.
Wat is het verschil met vermogen verzwijgen?
Benadeling gaat over aantasting van de gemeenschap. Verzwijging gaat over het bewust buiten beeld houden van een vermogensbestanddeel. Voor een ontbonden huwelijksgemeenschap kan artikel 3:194 lid 2 BW een zware sanctie verbinden aan opzettelijk verzwijgen, zoekmaken of verborgen houden: verlies van het aandeel in het betrokken goed.
Dat is geen automatische straf voor elke onduidelijke betaling en betekent evenmin dat iemand zijn aandeel in het gehele vermogen verliest. De voorwaarden en het bewijs van opzet vragen afzonderlijke beoordeling. Voor verrekenbedingen bestaat bovendien een eigen regeling. In het artikel over een geheime rekening en verzwegen vermogen bij scheiding werken wij dit onderscheid uit.
Welk bewijs heeft u nodig?
Maak per betwiste betaling een dossierregel met datum, bedrag, bronrekening, bestemming en toelichting. Vermeld ook welk stuk de betaling of verklaring onderbouwt. Een overzicht met tien goed gedocumenteerde transacties is bruikbaarder dan honderden screenshots zonder volgorde.
Verzamel, voor zover u daartoe rechtmatig toegang heeft:
- volledige bankafschriften en jaaroverzichten, inclusief de rekening waarnaar is overgeboekt;
- belastingaangiften en financiële overzichten die iets zeggen over het vermogen;
- huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden, schenkingsakten en relevante leningafspraken;
- correspondentie over de bestemming van de bedragen;
- stukken over indiening van het echtscheidingsverzoek en inschrijving van de beschikking;
- facturen, aflossingsbewijzen of andere stukken waarmee een uitgave wordt verklaard.
Bewaar de originele bestanden. Een ontbrekende toelichting rechtvaardigt vragen, maar bewijst niet automatisch opzet. De rechter beoordeelt stellingen, betwisting en bewijs in onderlinge samenhang. Ook het niet geven van relevante informatie kan in een procedure gevolgen hebben; een algemene automatische omkering van de bewijslast bestaat hier niet.
Wat kunt u doen als meer geld dreigt te verdwijnen?
Een advocaat kan beoordelen of een concrete informatievraag, tijdelijke afspraken, een depotregeling of een rechterlijke maatregel nodig is. Onder omstandigheden kan conservatoir of maritaal beslag passend zijn. Daarvoor gelden voorwaarden, is rechterlijk verlof nodig en moet de maatregel aansluiten bij het betrokken vermogen en de aanspraak. Beslag levert nog geen definitief recht op betaling op.
Dreigt ook een tekort voor huur, hypotheek of de kinderen, beoordeel dan afzonderlijk een tijdelijke financiële regeling. Voorlopige voorzieningen bij echtscheiding hebben een eigen functie en verdelen niet automatisch het vermogen. Zorg dat acute uitgaven en het vermogensgeschil niet door elkaar raken.
Is de gezamenlijke rekening al leeg? Ons stappenplan bij een leeggehaalde bankrekening behandelt de eerste praktische acties. Zelf als tegenreactie ander vermogen weghalen kan de financiële afwikkeling ingewikkelder maken.
Hoeveel kunt u terugkrijgen? Een rekenvoorbeeld
Stel dat € 20.000 aan gemeenschapsvermogen aantoonbaar is verspild en vergoeding van dat bedrag aan de gemeenschap verschuldigd is. Bij gelijke gerechtigdheid vertegenwoordigt het aandeel van de andere echtgenoot daarin in beginsel € 10.000. De concrete verwerking hangt af van de overige posten en de wijze van verdeling.
Dat verschilt van een geslaagd beroep op de sanctie bij opzettelijke verzwijging van een gemeenschappelijk goed. Daarom kan niet bij ieder verdwenen bedrag simpelweg de helft of juist het gehele bedrag worden geclaimd. Eerst komt de juridische grondslag, daarna de berekening. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld, geen voorspelling van een rechterlijke uitkomst.
Welke termijn geldt voor een vordering wegens benadeling?
Een rechtsvordering op grond van artikel 1:164 BW moet uiterlijk binnen drie jaar na inschrijving van de echtscheidingsbeschikking worden ingesteld. Het gaat om een vervaltermijn. Vertrouw daarom niet op een gewone stuitingsbrief alsof daarmee deze termijn wordt verlengd.
Andere aanspraken, zoals vernietiging van een gift, een betalingsvordering of het alsnog verdelen van een overgeslagen goed, kennen hun eigen regels. De termijnen mogen niet met elkaar worden verwisseld. Laat bij een oudere scheiding zowel de gekozen grondslag als de exacte proceshandeling tijdig beoordelen.
Veelgestelde vragen
Mag mijn partner geld naar een eigen rekening overmaken?
De bevoegdheid tegenover de bank en de onderlinge vermogensrechten zijn verschillende zaken. Een overboeking maakt gemeenschappelijk geld niet vanzelf privé. Beoordeel de bestuursregels, gemaakte afspraken, datum en bestemming.
Is alleen een lager saldo voldoende om geld terug te eisen?
Nee. U moet aangeven welke aanspraak u heeft en waarop die berust. Geld kan zijn verplaatst, aan normale uitgaven zijn besteed of nog als ander vermogensbestanddeel aanwezig zijn.
Kan ik ook geld van vóór de scheiding onderzoeken?
Ja. Eerdere transacties kunnen de herkomst en bestemming zichtbaar maken. Voor artikel 1:164 BW geldt wel het specifieke tijdvak van die bepaling; oudere transacties vragen zo nodig een andere juridische route.
Wat als het geld via een bedrijf is verdwenen?
Dan moeten het vermogen van de onderneming, de positie van de aandeelhouder en de aanspraken tussen echtgenoten uit elkaar worden gehouden. Lees de uitleg over geld uit een bv onttrekken bij scheiding.
Kan ik iets doen als ik nog niet alle afschriften heb?
Vaak kan al met een gericht verzoek om ontbrekende gegevens worden begonnen. Benoem de rekening, periode en relevante transacties zo precies mogelijk. Bij spoed hoeft het verzamelen van een compleet dossier geen reden te zijn om advies uit te stellen.
Laat de geldstromen en uw aanspraak beoordelen
Arslan Advocaten combineert de familierechtelijke beoordeling van uw scheiding met onderzoek naar de vermogensrechtelijke kant van de betalingen. Neem bij uw eerste bericht het betwiste bedrag, de belangrijkste transactiedata en eventuele procesdata op. Voeg de beschikbare afschriften en voorwaarden toe via ons contactformulier. Daarmee kan gericht worden beoordeeld welke informatie, berekening en vervolgstap nodig zijn.
Lees ook
Juridische bronnen
- Burgerlijk Wetboek: artikelen 1:94, 1:99 en 1:164, te raadplegen via Boek 1.
- Hoge Raad 8 juli 2016, vergoeding aan de gemeenschap en behandeling als nevenvoorziening.
- Rechtspraak: conservatoir beslag.
