Uit de praktijk · Eigen zaak · Financieel recht en beroepsaansprakelijkheid
Een bewijs dat een aannemer is aangesloten bij een keurmerk is niet automatisch een garantie dat uw woning na een faillissement wordt afgebouwd. Dat onderscheid stond centraal in een zaak tegen Assurantiekantoor Seinen. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 19 november 2019 dat de financieel adviseur de ontvangen stukken had moeten controleren en de cliënt voor het ontbreken van de garantie had moeten waarschuwen.
De cliënt werd bijgestaan door mr. Onur Arslan. Waar de rechtbank de vordering eerder had afgewezen, kreeg de cliënt in hoger beroep alsnog gelijk over de tekortkoming van de adviseur. Seinen werd veroordeeld tot schadevergoeding, op te maken bij staat. De omvang van die schade werd dus niet in dit arrest definitief vastgesteld.
Wat ging er mis bij de financiering?
De cliënt had Seinen ingeschakeld voor begeleiding bij een hypothecaire lening voor een in eigen beheer te bouwen woning. De geldverstrekker stelde als voorwaarde dat een garantiecertificaat voor de nieuwbouwwoning werd overgelegd. Seinen vroeg dat document bij de cliënt op.
De cliënt vroeg vervolgens stukken aan de aannemer en stuurde de ontvangen informatie door aan Seinen. Die informatie werd door Seinen doorgestuurd naar de bank. Er zat echter geen garantiecertificaat tussen. Het ging om bewijs van deelname aan het keurmerk Bouwgarant en van lidmaatschap van Bouwend Nederland.
Toen de aannemer failliet ging, bleek het verschil van betekenis. De ontvangen stukken boden niet de verlangde bescherming bij een faillissement. De vraag werd of Seinen, binnen de gegeven opdracht, had moeten zien dat de juiste garantie ontbrak.
Waarom hield het hof de adviseur aansprakelijk?
Het hof keek naar de inhoud van de opdracht en wat van een redelijk bekwaam en redelijk handelend financieel adviseur mocht worden verwacht. Seinen had het certificaat zelf opgevraagd in het kader van de financiering. Daarom behoorde het ook tot haar taak te controleren of de doorgestuurde stukken het gevraagde certificaat bevatten of de beoogde garantie boden.
Het was dus niet voldoende alleen een documentenstroom tussen cliënt en bank te verzorgen. Bij de beoordeling had Seinen volgens het hof moeten constateren dat de stukken niet gelijk waren aan het gevraagde garantiecertificaat. De cliënt had vervolgens voor dat risico moeten worden gewaarschuwd.
De volledige motivering is te lezen in het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 19 november 2019. Het oordeel is gekoppeld aan de werkzaamheden die Seinen in deze opdracht op zich had genomen. Het is geen uitspraak dat iedere adviseur verantwoordelijk is voor elk document dat ergens in een bouwproject voorkomt.
De bank controleert toch ook de stukken?
Dat argument bevrijdde Seinen in deze zaak niet van haar eigen zorgplicht. Het hof maakte duidelijk dat een controle door de geldverstrekker de eigen verantwoordelijkheid van de financieel adviseur niet verving. Ook de mededeling dat de adviseur nog niet eerder een dergelijk certificaat had gezien, maakte het oordeel niet anders.
Voor de beoordeling van een vergelijkbare opdracht is dit een nuttig aandachtspunt. De vraag is niet alleen wie uiteindelijk een document heeft ontvangen, maar ook welke professional wat moest controleren of uitleggen. Een verwijzing naar een andere betrokkene vormt niet vanzelf een volledig antwoord op een eigen advies- of waarschuwingsplicht.
Die analyse begint bij de opdrachtbevestiging, de financieringsvoorwaarden en de correspondentie. Daarmee kan worden nagegaan welke taak de adviseur had, welke informatie beschikbaar was en op welk moment een waarschuwing mogelijk was.
Keurmerk, lidmaatschap en garantie: controleer de inhoud
De praktische les is om niet uitsluitend op een logo of de naam van een organisatie af te gaan. Een keurmerk, een lidmaatschapsbewijs en een garantiecertificaat kunnen verschillende doelen hebben. Bij een concreet document moet worden nagegaan welke bescherming het daadwerkelijk biedt en of die bescherming geldt voor het betreffende project.
Stel daarom inhoudelijke vragen: welk risico wordt afgedekt, op welke woning ziet het document en welke voorwaarden gelden? Vraag zo nodig om schriftelijke bevestiging van degene die de garantie zou verstrekken. De aanwezigheid van een bekend merk op een document vervangt die beoordeling niet.
Dit artikel bespreekt wat in de stukken uit deze zaak ontbrak. Het bevat geen oordeel over alle producten of regelingen die een garantieorganisatie nu aanbiedt. Voor een huidig bouwproject moeten de huidige documenten en voorwaarden worden gecontroleerd.
Wat werd in hoger beroep toegewezen?
Het hof vernietigde het eerdere vonnis. Het verklaarde dat Seinen was tekortgeschoten in de nakoming van de opdracht en veroordeelde haar tot vergoeding van de daardoor geleden schade, op te maken bij staat. Ook kwamen de proceskosten van beide instanties voor rekening van Seinen.
Een verwijzing naar de schadestaat betekent dat de hoogte van de schade afzonderlijk moet worden vastgesteld. Het arrest bevat daarom geen bedrag dat kan worden gepresenteerd als de totale schadevergoeding die de cliënt daadwerkelijk heeft ontvangen.
Dat onderscheid is belangrijk bij beroepsaansprakelijkheid. De fout, het verband met de schade en de omvang van de vergoeding zijn samenhangende, maar afzonderlijke beoordelingsstappen. De vaststelling van een tekortkoming maakt een zorgvuldig onderbouwde schadeberekening niet overbodig.
Welke stukken zijn belangrijk bij een fout van een adviseur?
De opdracht en voorwaarden. Verzamel de opdrachtbevestiging, offerte van de geldverstrekker en de documenten waarop de adviseur zijn werkzaamheden baseerde. Noteer welke taak expliciet is besproken en welke informatie de adviseur zelf heeft opgevraagd.
De volledige correspondentie. Bewaar de oorspronkelijke e-mails met bijlagen. Alleen het laatste bericht kan een vertekend beeld geven. Juist de volgorde van vragen, antwoorden en doorgestuurde documenten maakt zichtbaar wanneer een probleem had kunnen worden opgemerkt.
De gevolgen en alternatieven. Leg vast welke kosten of verliezen zijn ontstaan en welke mogelijkheden er waren geweest bij een tijdige waarschuwing. Maak onderscheid tussen al betaalde bedragen, nog verwachte kosten en bedragen die mogelijk op een andere partij kunnen worden verhaald.
Een concrete aansprakelijkstelling. Laat beoordelen welk handelen of nalaten aan de adviseur wordt verweten en welke schade daarmee samenhangt. Een algemene klacht dat het project verkeerd is afgelopen, is iets anders dan een onderbouwde claim over een specifieke adviesfout.
Veelgestelde vragen
Is een hypotheekadviseur altijd aansprakelijk als een aannemer failliet gaat?
Nee. In deze zaak ging het om de eigen taak van de adviseur bij het opvragen en beoordelen van een verlangd garantiecertificaat. Het faillissement alleen was niet de reden voor aansprakelijkheid. De opdracht, de ontvangen stukken en de gemiste waarschuwing waren bepalend.
Had de cliënt zelf het verschil tussen een keurmerk en een garantie moeten zien?
Het hof accepteerde in deze zaak niet dat de adviseur haar verantwoordelijkheid op die manier bij de cliënt legde. Dat is wel een zaakgebonden oordeel. In een ander dossier moeten ook de eigen kennis, mededelingen en rol van de opdrachtgever worden onderzocht.
Betekent ‘op te maken bij staat’ dat alle gevraagde kosten al zijn toegekend?
Nee. Het verwijst naar een afzonderlijke vaststelling van de schade. Welke schadeposten uiteindelijk voor vergoeding in aanmerking komen en welk bedrag wordt betaald, kan niet uitsluitend uit deze verwijzing worden afgeleid.
Kan een afwijzing bij de rechtbank nog worden hersteld?
Deze zaak laat zien dat hoger beroep tot een andere uitkomst kan leiden. Of dat in uw zaak zinvol en mogelijk is, hangt af van de uitspraak, de procespositie, de gronden voor beroep en de toepasselijke termijnen. Laat een ontvangen uitspraak daarom tijdig beoordelen.
Vermoedt u een fout bij financieel advies of bemiddeling?
Arslan Advocaten kan de opdracht, de waarschuwingen en de gevolgen van een mogelijke beroepsfout beoordelen. Gaat het daarnaast om een geschil over een polis of verzekeringsdekking, bekijk dan onze hulp bij verzekeringsrecht. Via de contactpagina kunt u de belangrijkste stukken voor een eerste beoordeling voorleggen.
Bron en afbakening: gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 19 november 2019, ECLI:NL:GHARL:2019:9891, met name onderdelen 4 tot en met 6. Procesadvocaat: mr. O. Arslan. Dit artikel beschrijft het gepubliceerde arrest. De latere schadebegroting, uitvoering en eventuele vervolgprocedures zijn hiermee niet vastgesteld.
