Ana yüklenici faturanızı ödemiyorsa, önce sözleşmeyi, ödeme düzenlemelerini ve ödemenin neden reddedildiğini kontrol edin. Ana yüklenicinin kendisine henüz ödeme yapılmamış olması, alacağınızın otomatik olarak muaccel olmadığı anlamına gelmez. Bunun için yapılan anlaşmaların ve somut koşulların incelenmesi gerekir. İşin yapıldığını, ek işleri, teslimi ve ödemenin hangi anda muaccel hâle geldiğini gösteren kanıtları saklayın.
Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: Hoofdaannemer betaalt de onderaannemer niet
English: Read this article in English: Main contractor does not pay the subcontractor
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma alanlarında kayıtlıdır.
Bir alt yüklenici için ödenmemiş tek bir hakediş bile personel, malzeme ve sonraki işler üzerinde doğrudan etkili olabilir. Yine de işi hemen durdurmak her zaman doğru adım değildir. Bir ödeme talebi, işiniz hakkındaki bir şikâyet ve işi askıya alma yetkisi, her biri ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken konulardır.
Sözleşmeyi kiminle yaptınız?
İş sahibinizin resmî unvanını kontrol edin. Şantiyedeki şantiye şefi, projenin adı ve satın alma siparişinde yer alan taraf her zaman aynı tüzel kişi değildir. Sipariş onayını, Ticaret Odası (KvK) kayıtlarını, fatura talimatlarını ve daha önce yapılmış ödemeleri birbiriyle karşılaştırın.
Ana yüklenici adına ek iş talimatı vermeye kimin yetkili olduğunu netleştirin. Bir şantiye şefinin sözlü talebi kanıt oluşturabilir, ancak yetki, kapsam veya fiyat konusunda da tartışmaya yol açabilir. Bu nedenle değişiklikleri mümkün olan en kısa sürede doğru irtibat kişisine ve doğru sözleşme tarafına yazılı olarak teyit edin.
Ana yükleniciyle yaptığınız sözleşme, kural olarak ana yüklenicinin nihai iş sahibiyle yaptığı sözleşmeden bağımsızdır. Nihai iş sahibinin size doğrudan ödeme yapması, kendiliğinden talep edilebilir bir çıkış yolu değildir. Bazen üç taraflı bir anlaşma çözüm sunabilir; bu durumda ödemenin hangi borca mahsup edileceğini ve bundan sonra kimin hangi yükümlülükleri taşımaya devam edeceğini yazılı olarak kayda geçirin.
Faturanız ne zaman muaccel olur?
Ödeme vadelerini ve hakediş faturalarına ilişkin olası koşulları okuyun. Belirli bir yüzde, bir iş aşamasından sonra mı, onaydan sonra mı yoksa teslimden sonra mı ödenecek? Hangi belgeleri sunmanız gerekiyor? Örneğin puantaj cetvelleri, iş föyleri, test sonuçları ve işin yapıldığına dair bir beyan düşünülebilir.
Ana yüklenici, resmî bir adımın eksik olduğunu ileri sürebilir. Bu adımın gerçekten kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını, buna uyup uymadığınızı ve karşı tarafın somut koşullarda buna dayanıp dayanamayacağını inceleyin. Ödeme sürelerine ilişkin yasal kurallar da önem taşıyabilir. İç işleyişe ve muhasebeye atıf yapılarak ödemenin süresiz olarak geciktirilmesi tek başına belirleyici değildir.
Her fatura için bir özet tablo hazırlayın: dayanak, tutar, gönderim tarihi, sözleşmeye göre vade tarihi, alınan ödeme ve kalan bakiye. Teminat bedellerini, kesintileri ve itiraz edilen ek işleri ayrı tutun. Böylece uyuşmazlığın alacağın tamamını mı yoksa yalnızca bir kısmını mı etkilediği hemen görülür.
Ana yüklenici, müşterinin henüz ödeme yapmadığını söylüyor
Ana yüklenicinin hangi anlaşmaya dayandığını sorun. Sizin ödemenizi nihai iş sahibinin ödeme yapmasına bağlayan bir hüküm var mı? Metin tam olarak ne anlama geliyor: yalnızca ödeme tarihinin ertelenmesi mi, yoksa nihai iş sahibinin hiç ödeme yapmaması riskinin size devredilmesi mi? Hükmün yorumu ve geçerliliği bağlamı içinde incelenmelidir.
Böyle bir değerlendirme yapılmadan “benim de henüz param gelmedi” demek, faturanıza verilmiş eksiksiz bir hukuki cevap sayılmaz. Ana yüklenicinin kendi alacağını tahsil etmek için hangi adımları attığını da sorun. Geçici bir ödeme sorunu bir ödeme planı yapılmasına gerekçe olabilir, ancak tutarları, taksitleri ve ödemeye uyulmamasının sonuçlarını yazılı olarak kayda geçirin.
Bir ödeme planı yapılırken borcun ikrarının yeterince açık olup olmadığını ve zamanaşımı sürelerinin dikkat gerektirip gerektirmediğini değerlendirin. Bu konuda ticari faturalar ve zamanaşımını kesmek başlıklı yazımızı okuyun. Sadece telefonla aramaya devam etmek, her süreyi güvence altına almaz.
Ek işler ayrıca ispat edilebilmelidir
Ek işin talep edildiğine dair kanıt önemlidir, ancak her fiyat tartışmasını kendiliğinden çözmez. Hangi fiyat veya hangi hesaplama yöntemi kararlaştırılmıştı? Fiyat artışı konusunda bir uyarı yapılması gerekiyor muydu? Ek edim gerçekten ifa edildi mi ve gerçekten asıl sözleşmenin kapsamı dışında mı kalıyor?
Eser sözleşmelerinde Hollanda Medeni Kanunu’nun (BW) 7:755. maddesi önemli bir rol oynar. Bu hüküm, diğer hususların yanı sıra, iş sahibinin bu gerekliliği kendiliğinden anlaması gerekmediği sürece, fiyat artışı konusunda zamanında uyarı yapılması gerekliliğini düzenler. Hükmün somut olaya tam olarak nasıl uygulanacağı, olguların değerlendirilmesini gerektirir. Yasal düzenleme Hollanda Medeni Kanunu’nun 7. Kitabı‘nda yer almaktadır.
Çizimlerdeki değişiklikleri, WhatsApp mesajlarını, iş föylerini ve teknik şartnameleri saklayın. Her ek iş kalemi için talimatı, fiyat bilgisini ve işin yapılışını içeren ayrı bir dosya oluşturun. İzlenecek yolun ayrıntılı açıklamasını ödenmeyen ek işler başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
Ana yüklenici ayıplara veya zarara dayanıyor
İleri sürülen eksikliklerin somut bir listesini ve bunlara ilişkin kanıtları isteyin. Söz konusu olan sizin işiniz mi, başka bir tarafın işi mi, yoksa tasarımdaki bir değişiklik mi? Ayıp ne zaman fark edildi ve size bunu inceleme fırsatı ne zaman verildi? Ana yüklenici onarımı üçüncü bir kişiye mi yaptırdı?
Savunmayı yapılan anlaşmalar ve teslim belgeleriyle karşılaştırın. Bir şikâyet haklı olabilir ve onarım gerektirebilir, ancak bu, ödenmemiş her faturanın alıkonulmasını kendiliğinden haklı kılmaz. Bir tazminat talebinde hukuki dayanak, zararın kapsamı ve illiyet bağı incelenmelidir. Gelecekteki belirsizlikler için yapılan genel bir kesinti, yeterince gerekçelendirilmiş bir karşı alacaktan farklı bir şeydir.
Genel ödeme uyuşmazlığı için itiraz edilen fatura başlıklı yazımıza bakın. Onarıma ilişkin özel soru için müşteri ayıplar nedeniyle ödeme yapmıyor başlıklı yazımız mevcuttur. Bir işin kötü yapıldığından iş sahibi olarak kendiniz şikâyetçiyseniz, konunun diğer tarafını işler gereği gibi yapılmadı başlıklı yazımızda okuyabilirsiniz.
İşi durdurabilir misiniz?
Ödeme yapılmaması hâlinde ifanın askıya alınması mümkün olabilir, ancak alacağın muaccel olup olmadığını, borçlar arasındaki bağlantıyı, askıya almanın kapsamını ve yapılan anlaşmaları kontrol edin. Bütün bir projenin durdurulması ciddi sonuçlar doğurabilir. Askıya alma hakkına haksız yere dayanmak, aksine size karşı bir tazminat talebine yol açabilir.
İşi durdurmadan önce hangi işlerin askıya alınabileceğini ve bunu nasıl açıkça bildireceğinizi değerlendirtin. Sizden beklenebildiği ölçüde tehlikeyi, hasarı ve gereksiz dolaylı zararları önlemek için önlem alın. Şantiyeye erişim, malzemeler ve işi hangi durumda bırakacağınız konusunda da anlaşma yapın.
Koşullar işin veya ödemenin askıya alınması başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Hapis hakkı, kendine özgü koşulları olan farklı bir hukuki araçtır. Bu hak, her inşaat projesinde her alt yüklenici için kendiliğinden mevcut değildir.
Mahkeme kararları ne gösteriyor?
ECLI:NL:GHAMS:2025:1516 sayılı kararda, ana yüklenici ile alt yüklenici arasındaki sözlü bir sözleşme söz konusuydu. Ödenmemiş faturalar, bir ek iş faturası ile zarar ve işin yapılışı hakkında tartışmalar vardı. Mahkeme bu unsurları ayrı ayrı değerlendirmek zorunda kaldı.
Bu dava, tek bir proje dosyasının neden çoğu zaman yeterli olmadığını açıkça gösteriyor. Talimatı, asıl sözleşme bedelini, ek işleri, ödemeleri, şikâyetleri ve karşı talepleri ayrı ayrı düzenleyin. Sözlü bir sözleşmede sonradan gönderilen mesajlar ve tarafların davranışları özellikle önemlidir. Resmî bir sözleşmenin bulunmaması, otomatik olarak hiçbir alacak hakkının olmadığı anlamına gelmez.
İhtarnameden uygun bir tahsilat yoluna
İtiraz edilmeyen ve muaccel olan bir alacakta, açık bir ihtarname bir sonraki adım olabilir. Esasa ilişkin bir savunma varsa, önce bunu değerlendirtin. Müzakere, ödeme planı, olağan bir dava ve acil tedbirler arasındaki seçim; kanıtlara, aciliyete ve alacağın fiilen tahsil edilip edilemeyeceğine bağlıdır.
Somut ödeme risklerini araştırın. Kazanılan bir dava, tahsil edilecek hiçbir şey yoksa pek bir işe yaramaz. Öte yandan mali sorunlar olduğuna dair bir şüphe, haciz için açık çek anlamına gelmez. Bunun için uygun bir hukuki dayanak, mahkemeden izin ve risklerin tartılması gerekir. Bu konuda ihtiyati haciz hakkındaki açıklamamıza başvurun.
Genel tahsilat adımları ticari alacak tahsilatı başlıklı yazımızda yer almaktadır. Arslan Advocaten, şirketler hukuku alanındaki hizmetleri aracılığıyla dosyanızı ve seçeneklerinizi değerlendirebilir. Her aşama için bir bütçe konuşun ve devam eden işlerin çıkarlarını da seçiminizde göz önünde bulundurun.
Sıkça sorulan sorular
Ana yükleniciye ödeme yapılana kadar beklemek zorunda mıyım?
Bu, ana yüklenicinin ödeme sorunundan kendiliğinden çıkmaz. Kendi sözleşmenizi, ödeme koşullarını ve ödemeyi nihai iş sahibine bağlayan olası bir hükmü inceleyin.
Nihai iş sahibi bana doğrudan ödeme yapabilir mi?
Taraflar bazen bunu kararlaştırabilir. Doğrudan ödeme talep etme yönünde bağımsız bir hak, yalnızca işi sizin yapmış olmanız nedeniyle doğmaz. Böyle bir düzenlemenin hukuki sonuçlarını yazılı olarak kayda geçirin.
İmzalı puantaj cetvelleri yeterli kanıt mıdır?
Bunlar önemli bir kanıt olabilir, ancak bunun yanında talimat, ücret tarifeleri, imzalayan kişinin yetkisi ve olası şikâyetler de önem taşıyabilir.
Malzemeleri şantiyeden geri alabilir miyim?
Önceden değerlendirme yapılmadan hayır. Mülkiyet, malzemenin esere işlenmiş olması, araziye erişim ve diğer tarafların hakları bunu sınırlayabilir. Herhangi bir adımı önceden kontrol ettirin.
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Amsterdam İstinaf Mahkemesi, 10 Haziran 2025, alt yüklenicilikte faturalar, ek işler ve ispat hakkında (ECLI:NL:GHAMS:2025:1516).
- Hollanda Medeni Kanunu, 7. Kitap (özel sözleşmeler).
Arslan Advocaten şirketler hukuku bölümü. Bu makale mevzuat değişikliklerinde gözden geçirilir. Son güncelleme: 19 Eylül 2026. Genel bilgi, kendi durumunuza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
