Kanun, güvenlik talimatının sizin anadilinizde verilmesini şart koşmaz. Kanunun şart koştuğu, talimatın etkili olmasıdır. Sizden ne beklendiğini anlamadıysanız, imzalı bir form bulunsa bile işveren yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Felemenkçe bir belgenin altındaki imza, o belgeyi imzaladığınızı kanıtlar; anladığınızı değil.
Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: Veiligheidsinstructies en taal: was de uitleg wel doeltreffend?
English: Read this article in English: Safety instructions and language: was the explanation actually effective?
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma (bedensel zarar) alanlarında kayıtlıdır. İçerik kontrol tarihi: 17 Eylül 2026; kontrol, wetten.overheid.nl’deki kanun metnine göre yapılmıştır.
Kanun bir talimattan ne bekler?
Burada iki hüküm birlikte uygulanır.
Hollanda Medeni Kanunu’nun (BW) 7:658. maddesinin 1. fıkrası, işverene, işinizi yaparken zarar görmenizi önlemek için makul olarak gerekli önlemleri alma ve talimatları verme yükümlülüğü getirir. İş Koşulları Kanunu’nun (Arbeidsomstandighedenwet) 8. maddesi bunu ayrıntılandırır: işveren, çalışanların yapılan iş, bu işe bağlı riskler ve bunlara karşı alınan önlemler hakkında etkili biçimde bilgilendirilmesini sağlar. Ayrıca talimatlara uyulup uyulmadığını denetlemek zorundadır.
Uyuşmazlığın tamamı bu “etkili” kelimesinde düğümlenir. Etkili, karşınızdaki kişiye göre ayarlanmış demektir. Deneyimli bir teknisyen için yarım kelime yeterlidir. Bugün ilk kez bir makinenin başına geçen ve Felemenkçe bilmeyen bir geçici işçinin ise başka bir şeye ihtiyacı vardır.
Kâğıt üzerinde ve uygulamada
İşverenler bir kazadan sonra çoğu zaman belgeleri gösterir: imzalı bir oryantasyon formu, bir güvenlik kitapçığı, işaretleme kutucuklu bir e-öğrenme modülü. Bu belgeler dikkate alınır, ancak belirleyici değildir. Asıl soru, talimatın somut çalışma durumunda yeterli olup olmadığıdır.
| Dosyada genellikle bulunanlar | Hâkimin bilmek istedikleri |
|---|---|
| İmzalı güvenlik formu | Fiilen ne anlatıldı ve gösterildi? Hangi dilde? Kim tarafından? |
| Felemenkçe güvenlik kitapçığı | Çalışan, metni anlayacak kadar bu dile hâkim miydi? |
| Makinenin üzerindeki piktogramlar | Çalışma noktasından görülebiliyorlar mıydı ve bu riskle mi ilgiliydiler? |
| Genel oryantasyon günü | Tam olarak bu makine ve bu görev için talimat verildi mi? |
| “Deneyimliydi” | Bu deneyim neye dayanıyor ve bu tür iş için de geçerli miydi? |
| İşe girişte verilen talimat | İş veya ekipman değiştiğinde tekrarlandı mı? |
Depodan bir örnek
Bir geçici işçiden, işe başladığı ikinci gün, yoğunluk olduğu için elektrikli bir transpalet kullanması istenir. Kendisine “düğme burada, sür gitsin” denir. Fren mesafesi, yük görüşü engellerken sürüş ve iş arkadaşlarının yürüdüğü yaya yolu hakkında hiçbir talimat verilmez. Anlayıp anlamadığı kontrol edilmez. Geri geri giderken bir iş arkadaşına çarpar.
İşveren, geçici işçinin ilk gün imzaladığı oryantasyon formunu gösterecektir. Oysa o form bu iş ekipmanıyla değil, genel işyeri kurallarıyla ilgiliydi. Bu durumda savunma zayıftır: bu görev için ne talimat, ne uygulamalı gösterim, ne de denetim vardı.
Motorlu taşıma araçları için buna bir şart daha eklenir. İş Koşulları Yönetmeliği (Arbobesluit), kendinden tahrikli mobil iş ekipmanlarının yalnızca bu konuda uygun eğitim almış çalışanlar tarafından kullanılmasını şart koşar. Bu eğitim yoksa işverenin elinde savunacak bir şey kalmaz.
Gündelik işlerde özen yükümlülüğü nereye kadar uzanır?
Özen yükümlülüğü geniştir, ancak mutlak değildir. Hâkimler, tehlikeli bir durumun hukuka aykırı olup olmadığını değerlendirirken Kelderluik (bodrum kapağı) kararından bu yana dört ölçütü tartar: birinin dikkat etmeme ihtimali ne kadar yüksektir, kaza ihtimali ne kadar yüksektir, sonuçlar ne kadar ağırdır ve önlem almak ne kadar külfetli olurdu (Hollanda Yargıtayı (Hoge Raad), 5 Kasım 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079).
Son ölçüt, dil sorununun bulunduğu durumlarda önemlidir. Talimatı anlaşılır bir dilde vermek, uygulamalı göstermek ve çalışana geri anlattırmak az maliyetlidir. Önlem bu kadar basit olduğu için, alınmamış olması ağır basar.
Öte yandan işveren her gündelik riske karşı uyarmak zorunda değildir. Herkesin bildiği işlerde, çalışanın olağan özeni göstereceğini varsayabilir. Fark, işyerine özgü riskte yatar.
Talimatla ilgili neleri kayıt altına alabilirsiniz?
- Talimatı kim verdi, hangi dilde ve ne kadar sürdü?
- Uygulamalı olarak gösterildi mi, yoksa yalnızca anlatıldı mı?
- Anlayıp anlamadığınız, örneğin size tekrar ettirilerek kontrol edildi mi?
- Bir tercüman, çeviri yapan bir iş arkadaşı veya sizin dilinizde materyal var mıydı?
- İmzaladığınız belgenin bir kopyasını aldınız mı? Almadıysanız talep edin.
- İşi ilk kez yaptığınızda yanınızda biri var mıydı?
- Talimattan sonra iş veya ekipman değişti mi?
Geçici işçiyseniz, belgeleri hem geçici istihdam bürosundan hem de kullanıcı işverenden isteyin. Geçici istihdam bürosu, işe başlamadan önce size işyerindeki riskleri içeren bir belge vermek zorundadır; talimatı sahada kullanıcı işveren verir.
Talimat ve dil konulu dosyalarda yardım
Talebiniz “yeterli talimat verilmişti” gerekçesiyle reddedildi mi? Fiilen ne olduğunu değerlendirtin. Talimat belgelerini, risk envanterini ve bakım kayıt defterini talep eder, bunları sizin kendi beyanınızla karşılaştırırız.
070 450 0300 numarasını arayın veya sorunuzu iletişim formu aracılığıyla gönderin.
Sıkça sorulan sorular
İşverenim talimatı benim anadilimde vermek zorunda mı?
Kanun belirli bir dil öngörmez, ancak bilgilendirmenin etkili olmasını şart koşar. Dili yeterince anlamıyorsanız, Felemenkçe verilen bir talimat etkili değildir ve işveren yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.
Bir güvenlik formu imzaladım. Bu durumda hiç şansım yok mu?
Hayır. İmza, bir şeyi imzaladığınızı kanıtlar; talimatın yeterli ve anlaşılır olduğunu değil. Belirleyici olan, fiilen neyin anlatıldığı ve gösterildiğidir.
Piktogramlar talimat olarak yeterli mi?
Piktogramlar bir tamamlayıcıdır, talimatın yerini tutmaz. Bir tehlikeye karşı uyarırlar, ancak nasıl güvenli çalışacağınızı açıklamazlar. Makineler ve taşıma araçları için uygun bir eğitim zorunludur.
Geçici işçiyim (uitzendkracht). Bana talimatı kim vermeli?
Her ikisi de. Geçici istihdam bürosu sizi işyerindeki riskler hakkında önceden bilgilendirmek zorundadır; işi yaptıran kullanıcı işveren ise talimatı verir ve sahada denetim yapar. Her ikisi de sorumlu olabilir; kullanıcı işveren, Hollanda Medeni Kanunu’nun (BW) 7:658. maddesinin 4. fıkrası uyarınca.
Talimatın tekrarlanması gerekir mi?
İş, ekipman veya riskler değişirse evet. Rutinin dikkatsizliğe yol açtığı işlerde de işverenden talimat vermeye ve denetim yapmaya devam etmesi beklenebilir.
Ayrıca okuyun
- İş kazası: işvereniniz ne zaman sorumludur?
- Geçici işçi olarak iş kazası: kim sorumludur?
- İşte forklift veya kepçe kazası: zararı kim öder?
Bu konuda daha fazlasını okuyun
- İşveren sigortasız veya iflas etmiş: zararınızı yine de tahsil edebilir misiniz?
- İş kazasında işvereni sorumlu tutmak
- Yüksekten düşme: en sık görülen iş kazası
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658. maddesi (özen yükümlülüğü, talimatlar ve sorumluluk).
- İş Koşulları Kanunu’nun 8. maddesi (bilgilendirme, eğitim ve uyumun denetlenmesi).
- İş Koşulları Yönetmeliği, 7. bölüm (iş ekipmanları; kendinden tahrikli mobil iş ekipmanları için eğitim şartı).
- Hollanda Yargıtayı (Hoge Raad), 5 Kasım 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079 (Kelderluik ölçütleri).
Kaynakların kontrol tarihi: 17 Eylül 2026.
Bu sayfa genel bilgi sunar ve kendi durumunuza ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İçerikten herhangi bir hak türetilemez.
