Bir limited şirkette (bv) kilitlenme durumunda önce hangi kararın alınamadığı ve bunun nedeni tespit edilmelidir. Payların 50/50 dağılımı, her yönetim veya pay sahipleri kararının otomatik olarak imkânsız olduğu anlamına gelmez. Esas sözleşmeyi, oy haklarını, yönetim yetkilerini ve pay sahipleri sözleşmesini kontrol edin. Ardından şirketi geçici olarak yönetilebilir kılmak, yeni anlaşmalar yapmak veya kesin bir çıkış arasında seçim yapın.
Nederlands: Lees dit artikel in het Nederlands: Patstelling tussen aandeelhouders in een 50/50-bv
English: Read this article in English: Deadlock between shareholders in a 50/50 bv
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten avukatı. Hollanda Barolar Birliği’nin uzmanlık alanları siciline iş hukuku ve kişisel yaralanma alanlarında kayıtlıdır.
Bu makale, pay sahipleri arasındaki somut bir tıkanıklığı ele almaktadır. Daha geniş kapsamlı kişisel ve ticari iş birliği için ortağınızla anlaşmazlık sayfasına başvurabilirsiniz. Asıl amacınız kendiniz ayrılmaksa, bv’den ayrılma konusu daha uygundur.
Tıkanıklık tam olarak nerede?
Bir karar listesi hazırlayın. Her konu için kimin yetkili olduğunu, hangi çoğunluğun gerektiğini ve karar alınamazsa ne olacağını not edin. Finansman, yıllık hesapların onaylanması, yönetici atanması, kâr payı, büyük bir yatırım veya işletmenin satışı gibi konuları düşünün.
Strateji konusundaki görüş ayrılığı her zaman resmî bir kilitlenme değildir. Yönetim kurulu, yetkileri dahilinde günlük işleyişten sorumlu olabilir. Aynı zamanda esas sözleşme veya sözleşmesel düzenlemeler belirli kararları onaya bağlayabilir. Pay sahipleri sözleşmesi ile esas sözleşme her bakımdan aynı etkiye sahip değildir. Bu nedenle bunları birlikte okuyun.
Her iki pay sahibinin de yönetici olup olmadığını kontrol edin. Payların eşit dağılımı, yönetim gücünün de eşit olduğu anlamına gelmek zorunda değildir. Ayrıca bv’yi üçüncü kişilere karşı temsil yetkisi, şirket içi karar alma sürecinden ayrı bir konudur.
İşletme üzerindeki sonuçları belgeleyin
Bir hâkim veya danışman, artık birbirinizle konuşamadığınız beyanından fazlasına ihtiyaç duyar. İşletmenin nasıl etkilendiğini açıkça ortaya koyun. Maaşlar ödenmiyor mu? Bir kredi imkânının süresi doluyor mu? Zorunlu bir sipariş verilemiyor mu? Ya da pay sahiplerinden biri yapısal olarak bilgiden uzak mı tutuluyor?
Toplantı davetlerini, gündemleri, önerileri, tutanakları ve yazılı yanıtları saklayın. Hangi uzlaşmanın önerildiğini ve neden sonuç vermediğini kayıt altına alın. Mümkün olduğunda aciliyeti destekleyen mali verileri ekleyin. Bunu yaparken ayrılmaya yönelik kişisel çıkar ile bv’nin yönetilebilirlik konusundaki çıkarı arasında ayrım yapın.
Muhasebe kayıtlarını ve temel sistemlere erişimi yetkili kişiler için erişilebilir tutmaya çalışın. Sizin tarafınızdan yapılacak bir karşı engelleme durumu kötüleştirebilir ve dava pozisyonunuzu etkileyebilir. Şirketten para çekilmesi veya veri riskleri söz konusuysa, hedefe yönelik bir önlem değerlendirilmelidir.
Sözleşmede bir kilitlenme düzenlemesi var mı?
Pay sahipleri sözleşmesi, tıkanan bir karar için düzenlemeler içerebilir. Üst düzey görüşmeye taşıma, arabuluculuk, bağlayıcı görüş, belirli bir konuda bağımsız bir karar veya bir teklif mekanizması bunlara örnektir. Mekanizmanın devreye girme koşullarını ve sürelerini kontrol edin.
Taraflardan birinin bir fiyat belirlediği ve diğerinin satın alma ile satma arasında seçim yapmak zorunda olduğu bir düzenleme ağır sonuçlar doğurabilir. Finansman imkânları ve bilgi farklılıkları pratik sonucu büyük ölçüde etkileyebilir. Böyle bir maddeyi sırf adı cazip geldiği için devreye sokmayın. Önce tam metni, değerleme esasını ve uygulanabilirliğini inceleyin.
Bir kişinin “son sözü söyleyeceği” yönündeki gayriresmî bir anlaşma, gerekli şirket içi karar alma sürecinin yerini kendiliğinden almaz. Taraflar geçici bir düzenleme istiyorsa, hangi yetkileri fiilen değiştirebilecekleri ve bunun için hangi kararların gerektiği açık olmalıdır.
İşletmenin devamı için geçici düzenlemeler
Geçici bir düzenleme, gelecek hakkında sakin bir şekilde müzakere etmek için alan yaratabilir. Örneğin hangi olağan ödemelerin devam edeceğini, her iki tarafın nasıl bilgi alacağını ve hangi olağanüstü işlemlerin önceden görüşüleceğini kararlaştırın. Bir süre ve değerlendirme tarihi belirleyin.
Düzenlemeyi gerekli olanla sınırlayın. Taraflardan birine verilen sınırsız bir vekâlet yeni bir sorun yaratabilir. Personel, finansörler ve önemli müşterilerle iletişimi de düşünün. Tarafsız ve olgulara dayalı bir mesaj huzursuzluğu sınırlamaya yardımcı olabilirken, karşılıklı suçlamalar işletmenin değerini düşürebilir.
Gönüllü anlaşma sağlanamazsa ve gerçek bir aciliyet varsa, somut bir önlem için ihtiyati tedbir davası gündeme gelebilir. Bu, payları kimin elinde tutması gerektiğine ilişkin kesin bir karar ile aynı şey değildir. Talep edilen önlem, sorunla ve hukuki dayanakla uyumlu olmalıdır.
Soruşturma prosedürü ve acil önlemler
Ondernemingskamer (Amsterdam İstinaf Mahkemesi Şirketler Dairesi) önündeki soruşturma prosedürü (enquêteprocedure), yasal koşullar altında, doğru politika veya doğru işleyiş konusunda şüphe bulunduğunda kullanılabilir. Önce başvuranın yetkili olup olmadığını ve usul şartlarının yerine getirilip getirilmediğini kontrol edin. Her görüş ayrılığı bir soruşturmayı haklı kılmaz.
Soruşturma prosedürü içinde, tüzel kişinin durumu veya soruşturmanın menfaati gerektirdiğinde acil önlemler talep edilebilir. Geçici bir yönetici veya kontrol hakkına ilişkin bir önlem bunlara örnektir. Hangi önlemin uygun olduğuna Ondernemingskamer karar verir. Bir tarafın tam olarak istediği müdahaleye otomatik olarak hakkı yoktur.
Hollanda Medeni Kanunu’nun (BW) 2. Kitabı içindeki 2:350. madde, soruşturmanın emredilmesi ile bunun finansmanı arasında ayrım yapar. Soruşturmanın masrafları değerlendirmenin gerçek bir parçasıdır. Bu nedenle soruşturma prosedürü, ortağınız üzerinde baskı kurmak için masrafsız bir araç değildir.
ECLI:NL:GHAMS:2025:2275 sayılı kararda ciddi bir aile çatışması, yönetim sorunları ve pay sahibinin şirketten çıkarılması (uitstoting) bir araya geldi. Karar, yönetimsel önlemlerin ve payların değerlemesinin çözümün farklı parçalarını oluşturabileceğini göstermektedir. Belirleyici olan olaylar ve seçilen taleplerdir; bir anlaşmazlığın varlığı tek başına devir için otomatik bir gerekçe değildir.
Kesin çözüm olarak ayrılma ve çıkarma
Ayrılmada (uittreding), pay sahibi haklarının veya menfaatlerinin kanunda öngörülen şekilde zarar görmesi nedeniyle kendisi ayrılmak ve paylarının devralınmasını sağlamak ister. Çıkarmada (uitstoting) ise amaç, davranışları şirket menfaatine kanunen gereken ölçüde zarar veren diğer pay sahibinin paylarını devretmesidir.
Güncel yasal düzenleme, diğerlerinin yanı sıra Hollanda Medeni Kanunu’nun 2:336a ve 2:343. maddelerinde yer almaktadır. 1 Ocak 2025’ten bu yana değiştirilmiş uyuşmazlık düzenlemesi kapsamındaki yeni başvurular ilk derecede Ondernemingskamer tarafından görülmektedir. Eski dosyalar için geçiş hükümlerini kontrol edin. Artık birlikte çalışmak istememek, yasal değerlendirmenin yerini tutmaz.
Kararın iptali farklı bir yoldur. Hollanda Medeni Kanunu’nun 2:15. maddesi bunun için ilk derece mahkemesini yetkili kılar ve bir hak düşürücü süre öngörür. Bu nedenle olası tüm talepleri ayrım yapmadan tek bir liste hâlinde Ondernemingskamer’e sunmayın. Hangi taleplerin birlikte görülebileceğini ve hangilerinin ayrı bir dava gerektirdiğini bir avukat belirlemelidir.
Değerleme, yüzde elliyle çarpmaktan ibaret değildir
Pay devralma müzakerelerinde taraflar, değer esasını ve değerleme tarihini belirlemelidir. Borçlar, nakit varlıklar, pay sahibi kredileri ve cari hesap nasıl hesaba katılacak? Özel haklar veya ilişkili taraflarla yapılan işlemlere dair anlaşmazlıklar var mı? Gelecekteki işletme faaliyetleri için hangi varsayımlar geçerli?
ECLI:NL:GHAMS:2025:703 sayılı kararda taraflar payların devredileceği konusunda anlaşmış, ancak fiyat için bilirkişi incelemesi gerekli olmaya devam etmişti. Mahkeme, taşınan faaliyetlerle ilgili bir anlaşmazlık nedeniyle farklı senaryoların incelenmesini istedi. Bu durum, bir değerlemenin neden her zaman tek bir basit formülle sonuçlandırılamayacağını göstermektedir.
Uygulamayı da kayıt altına alın: satış bedelinin finansmanı, teminatlar, noter aracılığıyla devir, garantilerden kurtulma, yönetici değişikliği ve bilgilerin devri. Paylara ilişkin bir uzlaşma, kişisel bir kefaleti kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Dosya kontrolü ve destek
Esas sözleşmeyi, pay sahipleri sözleşmesini, pay defterini, yönetim ve toplantı belgelerini, güncel rakamları, finansman anlaşmalarını ve engellenen kararların somut listesini toplayın. Bir sonraki ticari son tarihi de ekleyin. Gerekli bilgiler eksikse, pay sahibi olarak bilgi alma ve inceleme hakkı yoluna göz atın.
Arslan Advocaten, şirketler hukuku alanında hangi geçici ve kesin yolun duruma uygun olduğunu değerlendirebilir. Her aşamanın masraflarını ve kendi menfaatinizin yanında işletmenin durumunu da görüşün. Prosedürlerin karşılaştırması için pay sahipleri uyuşmazlıkları hakkındaki genel açıklamaya bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Yüzde elli payla diğer pay sahibini görevden alabilir miyim?
Otomatik olarak hayır. Pay sahipliği ve yöneticilik farklı rollerdir. Bir yöneticinin görevden alınması için geçerli karar alma usulü kontrol edilmelidir; bu, kendi başına pay sahipliğini sona erdirmez.
Mahkeme her zaman geçici bir yönetici atamak zorunda mıdır?
Hayır. Bunun için usule ve esasa ilişkin koşulların yerine getirilmiş olması ve önlemin uygun olması gerekir. Mahkeme somut durumu değerlendirir.
Teklif maddesi her zaman en hızlı çözüm müdür?
Hayır. Metin, finansman, bilgiye erişim ve istenmeyen bir satış riski belirleyicidir. Devreye sokmadan önce sonuçlarını değerlendirtin.
Dava devam ederken uzlaşma sağlanabilir mi?
Evet. Taraflar yönetilebilirlik, devir ve değerleme konusunda anlaşma yapabilir. Hangi hususların düzenlendiğini ve sonrasında hangi usul adımlarının gerektiğini ayrıntılı şekilde kayıt altına alın.
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Amsterdam İstinaf Mahkemesi, 7 Ağustos 2025, kilitlenme durumunda soruşturma ve geçici yönetici hakkında (ECLI:NL:GHAMS:2025:2275).
- Amsterdam İstinaf Mahkemesi, 20 Mart 2025, pay fiyatının bilirkişi tarafından belirlenmesi hakkında (ECLI:NL:GHAMS:2025:703).
- Hollanda Medeni Kanunu 2. Kitap (tüzel kişiler).
Arslan Advocaten’de şirketler hukuku. Bu makale mevzuat değişikliklerinde güncellenir. Son güncelleme: 19 Eylül 2026. Genel bilgiler, kendi durumunuza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
