Hollanda’da bir uitzendbureau (geçici istihdam bürosu) üzerinden ödünç işçi (uitzendkracht) olarak çalışırken iş kazası geçirdiyseniz, kaza tazminatı (letselschade) için kural olarak hem uitzendbureau hem de fiilen çalıştığınız şirket, yani kullanıcı işveren (inlener), sorumlu tutulabilir. Serbest çalışan (zzp) olarak da korunabilirsiniz: güvenliğiniz için (kısmen) iş sahibine bağımlıysanız ve iş onun mesleki veya ticari faaliyetine fiilen dahilse, Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658. maddesinin 4. fıkrası size de uygulanabilir. Bu, dosyanın koşullarına göre değerlendirilir.
Bu yazıda iki çalışma biçiminde kimi sorumlu tutacağınızı, neleri talep edebileceğinizi, hangi sürelere dikkat etmeniz gerektiğini ve avukat masraflarını kimin ödediğini açıklıyoruz. İş kazalarına genel bir bakış için iş kazası sayfamıza bakabilirsiniz.
Nederlands: Meer over dit onderwerp in het Nederlands: Bedrijfsongeval als uitzendkracht: wie is aansprakelijk?
English: More on this topic in English: Agency worker workplace accident: who is liable?
Yazar: Onur Arslan, Arslan Advocaten’da kişisel yaralanma (bedensel zarar) alanında avukat. Hollanda Barolar Birliği’nin hukuk alanları siciline (rechtsgebiedenregister) iş hukuku ve kişisel yaralanma alanlarında kayıtlıdır. Son güncelleme: 30 Eylül 2026.
Temel kural: işverenin özen yükümlülüğü
Hollanda’da işveren, çalışanın iş sırasında zarar görmesini önlemek için makul olarak gereken tüm önlemleri almak ve talimatları vermek zorundadır. Bu yükümlülük çalışma yerini, makineleri ve aletleri de kapsar (Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658. maddesinin 1. fıkrası). Çalışan iş sırasında zarar görürse işveren sorumludur; işveren ancak bu yükümlülükleri yerine getirdiğini ya da zararın büyük ölçüde çalışanın kastından veya bilinçli pervasızlığından (bewuste roekeloosheid) kaynaklandığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur (2. fıkra).
Uygulamada bu, ispat yükünün büyük bölümünün işverende olduğu anlamına gelir. Sizin ortaya koymanız gereken, esas olarak zarar gördüğünüz ve bu zararın işinizi yaparken meydana geldiğidir. Bu kurallardan çalışan aleyhine sözleşmeyle sapılamaz (3. fıkra); iş sözleşmenizde ya da uitzendbureau’nun genel koşullarında aksi yazsa bile.
Uitzendbureau üzerinden çalışıyorsanız
Uitzendbureau hukuki işvereninizdir; fiilen çalıştığınız kullanıcı işveren (inlener) de güvenliğiniz bakımından aynı kurallara göre sorumlu tutulabilir. Ödünç işçi (uitzendkracht) işini başka bir şirkette, çoğu zaman o şirketin makineleriyle ve onun talimatlarıyla yapar. Kullanıcı işverenle arasında iş sözleşmesi yoktur. 7:658. maddenin 4. fıkrası bu boşluğu kapatır: mesleki veya ticari faaliyeti kapsamında, iş sözleşmesi olmadığı birine iş yaptıran kişi, bu kişinin işini yaparken uğradığı zarardan 1 ila 3. fıkralara uygun olarak sorumludur.
Pratikte sorumluluk bildirimi (aansprakelijkstelling) bu nedenle genellikle hem uitzendbureau’ya hem de kullanıcı işverene gönderilir. Zararın aralarında nasıl paylaşılacağı, bu iki taraf ile sigortacıları arasındaki bir konudur. İkisini de baştan sorumlu tutmak, bu iç tartışmanın talebinizi gereksiz yere geciktirmesini önlemeye yardımcı olur. Sorumluluk sorusunun ayrıntıları ödünç işçi olarak iş kazası: kim sorumlu? yazımızda, ödünç işçilerin genel hakları uitzendkracht (ödünç işçi) olarak haklarınız sayfamızda yer alıyor. İşinizle birlikte konutunuz da uitzendbureau üzerinden düzenlendiyse, kazadan sonra konutunuzun ne olacağını iş kazasından sonra iş ve konut yazımızda anlattık.
Dil de önemli bir rol oynayabilir. Güvenlik talimatları yalnızca Hollandaca verildiyse ve siz bunları anlamadıysanız, işverenin gerekli talimatı gerçekten verip vermediği tartışmaya açılabilir. Bu konuyu güvenlik talimatları ve dil yazımızda ele aldık.
Serbest çalışan (zzp) olarak kaza geçirdiyseniz
Serbest çalışanın iş sözleşmesi yoktur, ancak bu, iş kazasında korumasız olduğu anlamına gelmez. Hollanda Yüksek Mahkemesi (Hoge Raad), 23 Mart 2012 tarihli Davelaar/Allspan kararında (ECLI:NL:HR:2012:BV0616) 7:658. maddenin 4. fıkrasının kimlere uygulanabileceğini açıklamıştır. Kararda, küçük bir serbest çalışanın işi alt yüklenici olarak yapmış olmasının bu fıkraya dayanmaya tek başına engel olmadığı belirtilmiş ve iki ölçüt öne çıkarılmıştır:
- Güvenliğiniz için (kısmen) iş sahibine bağımlı mıydınız? Fıkranın amacı, özen yükümlülükleri bakımından bir işçiyle karşılaştırılabilir konumda olanları korumaktır. Burada diğer etkenlerin yanında taraflar arasındaki fiilî ilişki, işin niteliği ve iş sahibinin çalışma koşulları ile bunlara bağlı güvenlik riskleri üzerindeki etkisi değerlendirilir.
- İş, iş sahibinin mesleki veya ticari faaliyetine fiilen dahil miydi? Karara göre işin, şirketin faaliyetinin özüne ait olması veya normalde onun devamı niteliğinde olması şart değildir. Belirleyici olan, şirketin işini yürütme biçimi göz önünde tutulduğunda yapılan işin fiilen onun faaliyetine ait olup olmadığıdır.
Başka birinin işyerinde, onun makineleriyle ve onun güvenlik kurallarına göre çalışan bir serbest çalışan, bu ölçütler bakımından kendi atölyesinde bağımsız çalışan birine göre çoğu zaman daha güçlü bir konumdadır. Yine de her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. 4. fıkra uygulanmazsa genel haksız fiil kuralları üzerinden bir talep hâlâ mümkün olabilir; ancak bu durumda ispat yükü genellikle daha ağırdır.
“Sen zzp’sin, hakkın yok” sözü tek başına belirleyici değildir. Önemli olan sözleşmenin adı değil, işin fiilen nasıl yapıldığıdır. Sözleşmeniz hiç yazılı değilse iş sözleşmesi olmadan iş kazası yazımıza da göz atın. Serbest çalışanın gelir kaybı bordroyla değil faturalar, yıllık hesaplar ve vergi beyannameleriyle ispat edilir; bunu serbest çalışanlar için gelir kaybı yazımızda anlattık.
Neleri talep edebilirsiniz?
Sorumluluk kesinleştiğinde kazadan kaynaklanan maddi zararınızı talep edebilirsiniz; örneğin gelir kaybı, tedavi masrafları ve ev işlerinde yardım. Bedensel yaralanmada ayrıca manevi tazminat (smartengeld) talep edebilirsiniz; bu tutar hakkaniyete göre belirlenir (Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:106. maddesi). Tüm kalemleri kaza tazminatı: hangi zararları talep edebilirsiniz sayfasında, manevi tazminatın nasıl belirlendiğini manevi tazminat sayfasında bulabilirsiniz.
Süreler ve ilk adımlar
Yaralanmadan doğan tazminat talebi, zararı ve sorumlu kişiyi öğrendiğiniz günü izleyen günden itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar (Hollanda Medeni Kanunu’nun 3:310. maddesinin 5. fıkrası). O tarihte reşit değildiyseniz süre, reşit olduğunuz günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Beş yıl uzun görünür, ancak deliller çok daha hızlı kaybolur.
- Kazayı hemen işyerindeki sorumluya bildirin ve yazılı bir kayıt isteyin.
- Tanıkların adlarını ve telefon numaralarını not edin; kaza yerinin ve ekipmanın fotoğraflarını çekin.
- Uitzendbureau’dan ve çalıştığınız şirketten gelen mesajları, çalışma planlarını ve talimatları saklayın.
- Doktora gidin ve şikâyetlerinizi baştan itibaren kayıt altına aldırın.
- Sigortacının sunduğu bir uzlaşmayı, özellikle nihai ibra (finale kwijting) içeren bir metni, hukuki danışmanlık almadan imzalamayın.
Avukat masrafını kim öder?
Sorumluluk kabul edildiğinde, zararın ve sorumluluğun belirlenmesi ile mahkeme dışında tazminat alınması için yapılan makul masraflar kural olarak sorumlu tarafa aittir (Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:96. maddesinin 2. fıkrası). Bu masraflar, diğer zarar kalemlerinin yanında ayrıca karşı taraftan talep edilir. Bunun sınırları da vardır: sorumluluk kabul edilmez veya kesin olarak reddedilirse masrafı üstlenecek bir karşı taraf olmayabilir; bu ihtimal için önceden açık bir anlaşma yapılmalıdır. Dava açılırsa masrafların bir kısmı için mahkeme masrafı kuralları geçerli olur (aynı maddenin 3. fıkrası). Nasıl çalıştığımızı kaza tazminatı: davanız var mı, size neye mal olur sayfamızda anlattık; Türkçe destek hakkında bilgi Türkçe konuşan tazminat avukatı sayfamızda.
Durumunuzu Türkçe anlatın. Lahey (Den Haag) ofisimizi 070 450 0300 numarasından arayın veya belgelerinizi gönderin. İlk görüşme ücretsiz ve bağlayıcı değildir; sizin dosyanızda hangi masrafı kimin ve hangi andan itibaren üstlendiğini size önceden söyleriz.
Sıkça sorulan sorular
Uitzendbureau mu, çalıştığım şirket mi sorumlu?
İkisi de sorumlu tutulabilir. Uitzendbureau hukuki işvereninizdir; fiilen çalıştığınız kullanıcı işveren (inlener) ise Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı kurallara göre sorumlu tutulabilir. Sorumluluk bildirimi (aansprakelijkstelling) bu nedenle genellikle her ikisine gönderilir.
Serbest çalışan (zzp) olarak iş kazasında tazminat alabilir miyim?
Mümkündür. Güvenliğiniz için (kısmen) iş sahibine bağımlıysanız ve iş onun mesleki veya ticari faaliyetine fiilen dahilse, 7:658. maddenin 4. fıkrası size de uygulanabilir (Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2012:BV0616). Bu, dosyanın koşullarına göre değerlendirilir. Fıkra uygulanmazsa genel haksız fiil kuralları devreye girebilir.
Sözleşmem kazadan sonra sona erdi. Hakkım düşer mi?
Kural olarak hayır. Belirleyici olan, kaza anında işinizi yaparken zarar görmüş olmanızdır. Sözleşmenin sonradan sona ermesi, kaza nedeniyle doğan tazminat talebinizi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Tazminat talep etmek için ne kadar sürem var?
Yaralanmadan doğan talep, zararı ve sorumlu kişiyi öğrendiğiniz günü izleyen günden itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar (Hollanda Medeni Kanunu’nun 3:310. maddesinin 5. fıkrası). Delil toplamak için çok daha erken harekete geçmeniz önerilir.
Avukat masraflarını ben mi öderim?
Sorumluluk kabul edildiğinde makul masraflar kural olarak sorumlu tarafa aittir (6:96. maddenin 2. fıkrası). Sorumluluk kabul edilmez veya reddedilirse durum farklıdır; bunu ilk görüşmede size açıkça söyleriz.
Kaynaklar ve hukuki dayanak
- Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658. maddesi, 1 ila 4. fıkralar (işverenin sorumluluğu; iş sözleşmesi olmadan çalışanlar).
- Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:106. maddesi (manevi tazminat).
- Hollanda Medeni Kanunu’nun 6:96. maddesi, 2. ve 3. fıkralar (hukuki yardım masrafları).
- Hollanda Medeni Kanunu’nun 3:310. maddesi, 5. fıkra (yaralanmada zamanaşımı).
- Yüksek Mahkeme 23 Mart 2012, ECLI:NL:HR:2012:BV0616 (Davelaar/Allspan; 7:658. maddenin 4. fıkrası).
Kaynakların kontrol tarihi: 30 Eylül 2026.
Bu sayfa genel bilgi vermektedir ve kendi durumunuza ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerikten herhangi bir hak türetilemez.
