Bent u net aangehouden door de politie? Dan telt vanaf het eerste moment wat u wel en niet zegt, en of u op tijd een advocaat spreekt. Hieronder leest u hoelang de politie u mag vasthouden, welke rechten u heeft en welke fouten in die eerste uren het meeste schade doen.
Geschreven door Melanie Schulpen, advocaat strafrecht en bestuursrecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor strafrecht (en jeugdstrafrecht) en bestuursrecht. Redactioneel bijgewerkt: 13 oktober 2026.
Staande gehouden of aangehouden: wat is het verschil?
Bij een strafrechtelijke staandehouding houdt een opsporingsambtenaar een verdachte kort tegen om de identiteit vast te stellen. Bij aanhouding wordt iemand van zijn vrijheid beroofd en doorgaans meegenomen naar het politiebureau. Het zijn verschillende bevoegdheden. Dat een agent u aanspreekt of uw identiteitsbewijs controleert, betekent dus niet automatisch dat u bent aangehouden.
| Situatie | Wat gebeurt er? | Wat vraagt u? |
|---|---|---|
| Staandehouding | De identiteit van een verdachte wordt vastgesteld. | Van welk feit word ik verdacht en mag ik daarna vertrekken? |
| Aanhouding | U wordt vastgehouden voor strafrechtelijk onderzoek. | Waarvan word ik verdacht en wanneer kan ik mijn advocaat spreken? |
| Identiteitscontrole voor de politietaak | De politie controleert de identiteit als dat redelijkerwijs nodig is voor haar taak, bijvoorbeeld ook bij een getuige van een incident. | Waarom is mijn identiteit voor deze controle nodig? |
De politie geeft ook een uitleg van het verschil tussen staandehouden en aanhouden. Een gesprek kan van karakter veranderen wanneer tijdens een controle een verdenking ontstaat. Vraag daarom rustig wat uw positie is in plaats van uit de toon van het gesprek af te leiden dat u vrij kunt weglopen.
Mag de politie zomaar om mijn identiteitsbewijs vragen?
Een identiteitscontrole vereist een reden die past bij de wettelijke taak. Daarvoor hoeft u niet altijd zelf verdachte te zijn: de politie kan bijvoorbeeld de identiteit van getuigen willen vaststellen na een ernstig incident. De Rijksoverheid licht toe wanneer een identiteitsbewijs mag worden gevraagd.
Vraag bij onduidelijkheid naar de reden en eventueel naar de legitimatie van de ambtenaar. Het zwijgrecht over het feit waarvan u wordt verdacht moet u onderscheiden van een wettelijke verplichting om uw identiteit te laten vaststellen. Een beroep op zwijgrecht heft die identificatieplicht niet zonder meer op. Verzet u niet fysiek als u de controle onterecht vindt; noteer wat er gebeurde en bespreek de rechtmatigheid achteraf met uw advocaat.
Wat is verstandig in de eerste minuten?
- Vraag wat uw positie is. Bent u verdachte, getuige of alleen betrokken bij een controle? Vraag bij twijfel of u vrij bent om te vertrekken.
- Vraag om uitleg van de verdenking. Luister naar het genoemde feit en onthoud de plaats en het tijdstip. Ga niet gissen naar wat de politie al weet.
- Vraag als verdachte om rechtsbijstand. Bespreek de zaak voordat u inhoudelijk verklaart. Zeg het direct als u een eigen advocaat heeft.
- Meld praktische behoeften. Geef aan dat u medicijnen nodig heeft, een medische klacht heeft of de uitleg niet voldoende begrijpt.
- Bewaar later de informatie. Noteer wie aanwezig was, welke uitleg u kreeg en welke documenten of voorwaarden zijn meegegeven.
Een uitnodiging om op een later moment naar het bureau te komen is weer een andere situatie. Laat bij een ontbiedingsbrief voor politieverhoor vooraf beoordelen in welke hoedanigheid u wordt gehoord. Bent u inmiddels aangehouden, dan zijn vooral de onderstaande rechten en termijnen van belang.
Hoelang mag de politie u vasthouden?
Na de aanhouding wordt u voorgeleid aan de hulpofficier van justitie. Die beslist of u wordt opgehouden voor onderzoek of in vrijheid wordt gesteld. Daarna volgt een vaste reeks termijnen, elk met een eigen beslisser. In de praktijk worden die fasen vaak door elkaar gehaald; dit is de juiste volgorde.
| Fase en beslisser | Maximale duur |
|---|---|
| Ophouden voor onderzoek (hulp)officier van justitie — art. 56a lid 2 Sv | 9 uur bij een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, anders 6 uur; de uren tussen 00.00 en 09.00 tellen niet mee |
| Inverzekeringstelling (hulp)officier van justitie; verlenging door de officier van justitie — art. 57 en 58 Sv | 3 dagen, eenmaal te verlengen met 3 dagen |
| Voorgeleiding aan de rechter-commissaris rechter-commissaris — art. 59a lid 1 Sv | uiterlijk 3 dagen en 18 uur na de aanhouding |
| Bewaring rechter-commissaris — art. 63 en 64 Sv | 14 dagen |
| Gevangenhouding raadkamer van de rechtbank — art. 65 en 66 Sv | 90 dagen, verlengingen meegerekend |
Twee dingen worden vaak verkeerd begrepen. Ten eerste: de uren tussen middernacht en negen uur ’s ochtends tellen niet mee voor het ophouden voor onderzoek (art. 56a lid 2 Sv). Wie om elf uur ’s avonds wordt aangehouden, kan dus aanzienlijk langer op het bureau zitten dan negen klokuren. Ten tweede: de rechter-commissaris komt er niet binnen die eerste uren aan te pas. De voorgeleiding aan de rechter-commissaris volgt pas na de inverzekeringstelling, uiterlijk binnen drie dagen en achttien uur na de aanhouding.
Inverzekeringstelling kan alleen bij een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en wanneer de wettelijke voorwaarden zijn vervuld. De rechter-commissaris toetst de rechtmatigheid en kan invrijheidstelling bevelen. Voor langer vasthouden volgen afzonderlijke beslissingen over bewaring en gevangenhouding. De termijnen zijn maxima, geen verplicht aantal dagen dat iedere verdachte vastzit.
Bewaring en gevangenhouding vóór de eerste zitting mogen niet worden verward met de totale duur van voorlopige hechtenis. Een eerste zitting kan een pro-formazitting zijn, waarop de zaak nog niet inhoudelijk wordt behandeld. De rechter kan dan opnieuw over het voortduren van de voorlopige hechtenis beslissen. Er is dus geen algemene regel dat u na veertien plus negentig dagen vrijkomt als de inhoudelijke behandeling nog niet is begonnen. Zie de uitleg van Rechtspraak over voorlopige hechtenis.
Uw rechten als verdachte
De politie moet u op deze rechten wijzen, en u krijgt ze na de aanhouding ook op papier (art. 27c Sv). Ze gelden ongeacht het feit waarvan u wordt verdacht.
- Weten waarvan u wordt verdacht. Bij de aanhouding moet u worden verteld om welk strafbaar feit het gaat (art. 27c lid 1 Sv).
- Zwijgrecht. U bent niet verplicht te antwoorden, en dat moet u vóór het verhoor worden meegedeeld (art. 29 lid 2 Sv).
- Een advocaat spreken vóór het verhoor. Consultatiebijstand duurt maximaal een half uur, op verzoek te verlengen met een half uur (art. 28c Sv).
- Een advocaat bij het verhoor. Op uw verzoek mag uw advocaat het verhoor bijwonen en eraan deelnemen — ook als u niet bent aangehouden maar bent uitgenodigd voor verhoor (art. 28d Sv).
- Vrije advocaatkeuze. U mag uw eigen advocaat opgeven. Heeft u er geen, dan wordt via het piket een advocaat opgeroepen.
- Iemand laten waarschuwen. U heeft er recht op dat een familielid of huisgenoot op de hoogte wordt gebracht van uw vrijheidsbeneming.
- Medische hulp. Bent u ziek of heeft u medicijnen nodig, zeg dat dan meteen.
- Een tolk. Spreekt u onvoldoende Nederlands, dan heeft u recht op vertolking en op vertaling van essentiële stukken.
- Kennisneming van de processtukken. Dat recht is er, maar de officier van justitie kan stukken tijdelijk achterhouden zolang het onderzoek dat vergt (art. 30 e.v. Sv).
Wat gebeurt er tijdens het politieverhoor?
In het verhoor stelt de politie vragen over het feit waarvan u wordt verdacht, zoals uw betrokkenheid en waar u was. Vóór het verhoor wordt u meegedeeld dat u niet verplicht bent te antwoorden. Een verklaring wordt vastgelegd en kan later als bewijs worden gebruikt. U kunt een eerdere verklaring toelichten of corrigeren, maar daarmee verdwijnt die niet uit het dossier. Bespreek daarom vóór het verhoor met uw advocaat of en hoe u verklaart.
Uw advocaat mag bij het verhoor aanwezig zijn en opmerkingen maken. De verhorende ambtenaar mag een herhaald verzoek om het verhoor te onderbreken afwijzen als daardoor de orde of de voortgang wordt verstoord, maar moet die afwijzing met redenen in het proces-verbaal vermelden (art. 28d lid 3 Sv).
Veelgemaakte fouten in de eerste uren
- Meteen uitleggen hoe het zit. Begrijpelijk, maar zonder dossierkennis weet u niet wat er al ligt. Tegenstrijdigheden tussen uw eerste verklaring en latere stukken wegen zwaar.
- Niet om een advocaat vragen. Vragen om een advocaat is een recht en werkt niet in uw nadeel. Zeg het bij de aanhouding, niet pas in het verhoor.
- Afstand doen van consultatiebijstand. Bent u aangehouden, dan kunt u daar pas afstand van doen nadat een advocaat u over de gevolgen heeft ingelicht (art. 28c lid 2 Sv). Doe dat niet op eigen houtje.
- Onjuiste informatie geven. Zwijgen mag; een onwaarheid vertellen is iets anders en kan uw geloofwaardigheid beschadigen.
- Tijden niet onthouden. Noteer zodra u kunt het tijdstip van de aanhouding en van het eerste verhoor. Die tijdstippen bepalen of de termijnen zijn nageleefd.
Wat kunt u nu doen?
- Geef bij de politie aan dat u een advocaat wilt spreken en noem de naam als u er een heeft.
- Maak gebruik van uw zwijgrecht totdat u die advocaat heeft gesproken.
- Meld direct medicijngebruik, ziekte of een taalprobleem.
- Vraag of een familielid wordt gewaarschuwd.
- Bent u familielid en is iemand anders aangehouden? Geef de advocaat de naam en geboortedatum door, het politiebureau en het feit waarvan hij of zij wordt verdacht. Daarmee kan de advocaat direct actie ondernemen.
Bij Arslan Advocaten kunt u ons bereiken op 010 311 5500 (Rotterdam), 020 747 00 55 (Amsterdam) of 070 4500 300 (Den Haag). Voor spoedgevallen zijn wij ook via WhatsApp bereikbaar.
Mag u naar huis? Controleer ook wat daarna nog loopt
Vrijgelaten worden betekent niet automatisch dat de strafzaak is beëindigd. Vraag welke beslissing is genomen, of u later opnieuw wordt opgeroepen en of er voorwaarden gelden. Bewaar ieder document. Een contactverbod of andere opgelegde beperking moet u naleven, ook als u de ander zelf wilt benaderen om een misverstand op te lossen.
Heeft de politie spullen in beslag genomen, noteer welke voorwerpen het betreft en bewaar de ontvangstbevestiging. Bespreek met uw advocaat hoe teruggave kan worden gevraagd. Noteer daarnaast zo snel mogelijk de feitelijke gang van zaken: aanhouding, aankomst, verhoor, gesprekken met een advocaat en vertrek. Dat overzicht helpt bij het controleren van het procesverloop.
Ontvangt u later een strafbeschikking, laat die afzonderlijk beoordelen. Lees hiervoor onze uitleg over accepteren of verzet tegen een strafbeschikking. Een antwoord op de vraag waarvan u wordt verdacht vindt u ook in de gids over strafbare feiten en het verschil tussen misdrijf en overtreding.
Veelgestelde vragen
Word ik binnen negen uur voorgeleid aan de rechter?
Nee. Binnen die negen uur beslist de (hulp)officier van justitie of u wordt heengezonden of in verzekering gesteld. De voorgeleiding aan de rechter-commissaris volgt daarna, uiterlijk binnen drie dagen en achttien uur na de aanhouding (art. 59a lid 1 Sv).
Kost een strafrechtadvocaat mij geld?
Bijstand door de piketadvocaat na een aanhouding is voor u kosteloos. Wordt u daarna verder bijgestaan, dan komen veel verdachten in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand (een toevoeging). U betaalt dan een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen en vermogen; de actuele bedragen staan op rechtsbijstand.nl. Wij toetsen vooraf voor u of u ervoor in aanmerking komt.
Kan ik mijn eigen advocaat kiezen?
Ja. U kunt uw eigen advocaat opgeven bij de politie (een voorkeursmelding) en u kunt later alsnog van advocaat wisselen. Is uw voorkeursadvocaat op dat moment niet beschikbaar, dan komt de dienstdoende piketadvocaat; die kan de zaak later overdragen.
Telt de nacht mee bij de negen uur?
Nee. De tijd tussen middernacht en negen uur ’s ochtends telt niet mee bij de berekening van het ophouden voor onderzoek (art. 56a lid 2 Sv). Daardoor kan een aanhouding ’s avonds betekenen dat u de volgende ochtend nog steeds op het bureau bent zonder dat de termijn is overschreden.
Spreekt Arslan Advocaten mijn taal?
Onze advocaten spreken Nederlands, Turks, Pools en Engels. Wij kunnen u in uw eigen taal bijstaan, wat in het strafrecht van groot belang is.
Hulp nodig van een advocaat?
Onze advocaten zijn gespecialiseerd in strafrecht. Neem contact op met onze vestiging Rotterdam, vestiging Den Haag of vestiging Amsterdam voor een gratis intakegesprek.
Meer verdieping vindt u in onze uitleg over uw rechten bij een doorzoeking.
