Opgeroepen in een buitenlandse strafzaak?
Lees eerst wie de oproep stuurt en waarvoor u wordt opgeroepen. Een verhoor in het kader van rechtshulp is iets anders dan een aanhoudingsbevel, en uw rechten verschillen per situatie.
- Wij achterhalen de grondslag van de oproep en uw hoedanigheid: verdachte of getuige.
- Wij bereiden het verhoor voor en staan u bij, met een tolk als dat nodig is.
- Wij beoordelen of er ook in Nederland een verdenking speelt, en welke risico’s u in het andere land loopt.
Bel 070 450 0300Laat uw oproep beoordelen
Het eerste gesprek is kosteloos en vertrouwelijk. Zes vestigingen in Nederland. Wij spreken ook Turks, Pools en Engels.
U ontvangt een brief of telefoontje: u moet verschijnen voor een verhoor, “op verzoek van buitenlandse autoriteiten”. Dat roept vragen op. Waarover gaat dit? Moet ik komen? Moet ik naar het buitenland? En wat zeg ik wel en niet? Hieronder leest u eerst hoe u de oproep leest, en daarna wat uw rechten zijn.
Geschreven door Melanie Schulpen, advocaat strafrecht en bestuursrecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor strafrecht (en jeugdstrafrecht) en bestuursrecht. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.
Begin bij de oproep zelf
Wat er in de brief staat, bepaalt vrijwel alles. Loop deze vier punten na voordat u iets anders doet.
| Wat u nakijkt | Waarom het uitmaakt |
|---|---|
| 1. De afzender | Komt de oproep van de Nederlandse politie of het Openbaar Ministerie, dan wordt een buitenlands verzoek hier uitgevoerd en gelden Nederlandse regels. Komt hij rechtstreeks van een buitenlandse autoriteit, dan is de status een andere; zo’n stuk heeft in Nederland niet zonder meer rechtskracht. Krijgt u een oproep van de rechtbank Amsterdam, dan gaat het vrijwel zeker om een overleveringsprocedure – een heel ander traject. |
| 2. De datum en de termijn | Staat er een concrete datum, tijd en plaats? En hoeveel tijd zit ertussen? Dat bepaalt hoeveel ruimte er is om het dossier op te vragen en het verhoor voor te bereiden. |
| 3. Uw hoedanigheid | Wordt u opgeroepen als verdachte of als getuige? Dat verschil is groot: een verdachte heeft zwijgrecht, een getuige heeft in beginsel een verklaringsplicht – met uitzonderingen zoals verschoningsrecht voor naaste familie. Staat het er niet, vraag er dan uitdrukkelijk naar. |
| 4. De gevraagde handeling | Gaat het om een verhoor, om het verstrekken van stukken, om een doorzoeking of om uw aanhouding? Elke handeling heeft een eigen grondslag en eigen rechten. |
Rechtshulp of aanhoudingsbevel? Twee heel verschillende sporen
Dit onderscheid wordt vaak over het hoofd gezien, terwijl het bepaalt wat er met u kan gebeuren.
| Rechtshulp / Europees onderzoeksbevel (EOB) | Europees aanhoudingsbevel (EAB) of uitlevering | |
|---|---|---|
| Doel | Bewijsvergaring: een verhoor afnemen, stukken opvragen, doorzoeken of beslag leggen. | Overdracht van de persoon zelf, met het oog op vervolging of op de tenuitvoerlegging van een straf. |
| Grondslag | Rechtshulpverdragen en – binnen de EU – de richtlijn Europees onderzoeksbevel, in Nederland uitgewerkt in Boek 5 van het Wetboek van Strafvordering. | Binnen de EU de Overleveringswet (EAB); daarbuiten de Uitleveringswet en verdragen. |
| Wie beslist | Het Openbaar Ministerie, met toetsing door de rechter-commissaris waar de wet dat vereist. | De rechtbank Amsterdam, die exclusief bevoegd is. Daar gelden eigen weigeringsgronden, onder meer over dubbele strafbaarheid, detentieomstandigheden en mensenrechten. |
| Wat het voor u betekent | U wordt in Nederland gehoord; uw verklaring gaat naar het verzoekende land. | U kunt worden aangehouden en in bewaring worden gesteld in afwachting van de beslissing. U heeft recht op een advocaat, en in EAB-zaken wordt u er een toegewezen. |
Een oproep voor een verhoor is dus niet hetzelfde als een aanhoudingsbevel. Maar het omgekeerde geldt ook: het bestaan van een rechtshulpverzoek sluit niet uit dat er in hetzelfde onderzoek een EAB is of komt. Laat dat uitzoeken voordat u reist.
Bent u ook in Nederland verdachte?
Hier past een belangrijke correctie op wat vaak wordt geschreven. Het is te stellig om te zeggen dat u “geen verdachte in Nederland” bent. Dat moet afzonderlijk worden vastgesteld:
- Wordt u in Nederland gehoord ten behoeve van een buitenlands onderzoek, dan is er meestal geen Nederlandse verdenking – maar dat is geen automatisme.
- Nederland kan een eigen onderzoek zijn gestart naar hetzelfde feitencomplex, bijvoorbeeld bij grensoverschrijdende fraude, witwassen of drugshandel. Ook een gemeenschappelijk onderzoeksteam komt voor.
- Uw verklaring hier kan in een Nederlands onderzoek worden gebruikt, ook als het verhoor formeel voor het buitenland plaatsvond.
- De cautie die u krijgt, zegt iets over uw positie in dat verhoor, niet over de vraag of er in Nederland een dossier op uw naam loopt.
Laat daarom altijd navragen of er ook hier een verdenking bestaat. Dat bepaalt mede wat u verstandig verklaart.
Moet u naar het buitenland reizen?
Een oproep betekent niet automatisch een reisverplichting – maar het hangt af van het type oproep en van de bevoegde autoriteit. Drie situaties:
- Verhoor in Nederland via rechtshulp of een EOB. Dit is de meest voorkomende vorm: juist het doel van rechtshulp is dat de handeling hier plaatsvindt. Reizen is dan niet aan de orde. Een verhoor kan ook per videoverbinding plaatsvinden, waarbij de buitenlandse autoriteit meekijkt.
- Uitnodiging om in het buitenland te verschijnen. Een buitenlandse autoriteit kan u uitnodigen. Zo’n uitnodiging is in Nederland in beginsel niet afdwingbaar: de Nederlandse politie kan u er niet toe dwingen. Blijft u weg, dan kan dat in het andere land wel gevolgen hebben – tot en met een aanhoudingsbevel.
- Dagvaarding voor een buitenlandse zitting. Dan gaat het om een procesrechtelijke oproep uit dat land, met eigen gevolgen bij niet-verschijnen, zoals een veroordeling bij verstek.
Hoe vaak persoonlijke aanwezigheid wordt gevraagd, verschilt per land en per zaak; daar zijn geen betrouwbare cijfers over, en wij doen daar dan ook geen uitspraak over. Wat wel telt: reis nooit af zonder eerst te laten nagaan of er in dat land een aanhoudings- of signaleringsmaatregel tegen u loopt. Een reis kan anders eindigen in een aanhouding op de luchthaven.
Uw rechten bij het verhoor – punt voor punt
Zwijgrecht
Wordt u als verdachte gehoord, dan bent u niet verplicht te antwoorden (art. 29 Sv). U krijgt daarover voorafgaand de cautie. Zwijgen mag niet zonder meer tegen u worden gebruikt, maar het kan wel betekenis krijgen als u later alsnog een verklaring aflegt die daarmee moeilijk te rijmen is. Of zwijgen in uw geval verstandig is, hangt af van het dossier – dat is precies waarom voorbereiding telt. Als getuige heeft u in beginsel juist een verklaringsplicht, met uitzonderingen.
Overleg vóór het verhoor
U heeft recht op consultatiebijstand: een gesprek met uw advocaat voordat het verhoor begint (art. 28c Sv). Dat is het moment waarop de strategie wordt bepaald: wat is de verdenking, wat zit er in het dossier, en wat verklaart u wel of niet.
Bijstand tijdens het verhoor
U heeft daarnaast recht op verhoorbijstand: uw advocaat mag bij het verhoor aanwezig zijn (art. 28d Sv). Hij bewaakt de gang van zaken, kan om een onderbreking vragen voor overleg en kan opmerkingen maken over de vraagstelling. Maak van dat recht gebruik – het is geen formaliteit.
Tolk en vertaling
Beheerst u het Nederlands onvoldoende, dan heeft u recht op bijstand van een tolk (art. 27 lid 4 Sv) en op vertaling van essentiele processtukken (art. 32a Sv). Vraag daar vooraf om, zodat er een tolk beschikbaar is; anders wordt het verhoor onnodig uitgesteld of – erger – gaat het door zonder dat u alles begrijpt. Let op: een advocaat die uw taal spreekt vervangt de procedurele tolk niet.
Identificatie en de gang van zaken
U bent verplicht mee te werken aan vaststelling van uw identiteit en een identiteitsbewijs te tonen; die plicht staat los van uw zwijgrecht. Vraag om een kopie van uw verklaring en lees die zorgvuldig door voordat u ondertekent – laat correcties aanbrengen als iets niet klopt. Uw verklaring wordt doorgestuurd naar het verzoekende land en kan dáár tegen u worden gebruikt; soms zijn buitenlandse functionarissen bij het verhoor aanwezig.
Wat u doet na een oproep
- Reageer niet inhoudelijk en verklaar niets uit uzelf – ook niet telefonisch of per e-mail.
- Bewaar de oproep met envelop en bijlagen, en noteer datum en tijd van eventueel telefonisch contact.
- Laat de grondslag controleren: is het rechtshulp, een EOB, een uitnodiging of iets anders, en bestaat er een verschijnplicht?
- Vraag uw hoedanigheid op: verdachte of getuige, en waarvan wordt u verdacht?
- Vraag om een tolk als dat nodig is, ruim vooraf.
- Bereid het verhoor voor met uw advocaat en maak afspraken over wat u wel en niet verklaart.
- Reis niet af naar het verzoekende land zonder dat is nagegaan of daar een aanhoudings- of signaleringsmaatregel loopt.
Waarom bijstand verschil maakt
Een verklaring uit een rechtshulpverzoek is in een buitenlandse strafzaak vaak een van de belangrijkste bewijsmiddelen – en u kunt haar later niet terugnemen. Zonder voorbereiding kunt u onbedoeld belastend verklaren, verkeerde aannames bevestigen of iets zeggen dat in het rechtssysteem van dat land een andere betekenis krijgt dan u bedoelde. Een advocaat kan bovendien opvragen waar het onderzoek over gaat en beoordelen welke risico’s u in het betreffende land loopt.
Ons kantoor staat regelmatig cliënten bij die worden opgeroepen door buitenlandse autoriteiten, onder meer uit Turkije, Belgie, Duitsland en Frankrijk. Wij werken waar nodig samen met een advocaat in het betreffende land.
Conclusie
Begin bij de oproep: van wie komt hij, wanneer, in welke hoedanigheid en waarvoor? Rechtshulp en een Europees onderzoeksbevel gaan over bewijs en leiden meestal tot een verhoor in Nederland; een Europees aanhoudingsbevel gaat over overdracht van uzelf en loopt via de rechtbank Amsterdam. Of u ook in Nederland verdachte bent, moet afzonderlijk worden vastgesteld. En gebruik uw rechten: overleg vooraf, bijstand tijdens het verhoor, en een tolk als u die nodig heeft.
Lees ook
Veelgestelde vragen
Wat is een rechtshulpverzoek?
Een officieel verzoek van een buitenlandse justitiele autoriteit aan Nederland om mee te werken aan een strafrechtelijk onderzoek: iemand horen, stukken verstrekken, doorzoeken of beslag leggen. Binnen de EU verloopt dat meestal via een Europees onderzoeksbevel. Het gaat om bewijsvergaring, niet om overdracht van een persoon.
Wat is het verschil met een Europees aanhoudingsbevel?
Een rechtshulpverzoek of onderzoeksbevel is gericht op bewijs; een Europees aanhoudingsbevel is gericht op de overdracht van uzelf, met het oog op vervolging of het uitzitten van een straf. Een EAB loopt via de rechtbank Amsterdam, die exclusief bevoegd is en eigen weigeringsgronden toetst. Dat zijn dus twee verschillende procedures.
Ben ik nu ook in Nederland verdachte?
Dat moet afzonderlijk worden vastgesteld. Meestal is er bij een verhoor ten behoeve van het buitenland geen Nederlandse verdenking, maar automatisch is dat niet: Nederland kan een eigen onderzoek voeren naar hetzelfde feitencomplex, en uw verklaring kan ook hier worden gebruikt. Laat dit navragen voordat u verklaart.
Moet ik naar het buitenland reizen?
Niet automatisch. Bij rechtshulp of een Europees onderzoeksbevel is het juist de bedoeling dat het verhoor in Nederland plaatsvindt, eventueel per videoverbinding. Een uitnodiging van een buitenlandse autoriteit is in Nederland in beginsel niet afdwingbaar, maar wegblijven kan in dat land gevolgen hebben. Reis nooit af zonder te laten nagaan of daar een aanhoudings- of signaleringsmaatregel tegen u loopt.
Welke rechten heb ik bij het verhoor?
Als verdachte heeft u zwijgrecht en krijgt u de cautie. U heeft recht op overleg met uw advocaat vóór het verhoor (consultatiebijstand) en op aanwezigheid van uw advocaat tijdens het verhoor (verhoorbijstand). Beheerst u het Nederlands onvoldoende, dan heeft u recht op een tolk en op vertaling van essentiele stukken. Meewerken aan vaststelling van uw identiteit blijft verplicht.
Wat gebeurt er met mijn verklaring?
Die wordt doorgestuurd naar het land dat het verzoek deed en kan daar als bewijs worden gebruikt; soms zijn buitenlandse functionarissen bij het verhoor aanwezig. U kunt een verklaring later niet terugnemen. Vraag daarom om een kopie, lees die zorgvuldig door voordat u tekent en laat onjuistheden corrigeren.
