Bij een echtscheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap kan recht bestaan op verdeling van het ouderdomspensioen dat tijdens de relatievorm is opgebouwd. De gebruikelijke wettelijke route is pensioenverevening. Meld de scheiding binnen twee jaar bij iedere betrokken pensioenuitvoerder om de rechtstreekse uitbetaling volgens de wettelijke regeling veilig te stellen. Een gemiste melding betekent niet zonder meer dat de onderliggende aanspraak op de ex-partner verdwijnt.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat personen- en familierecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor personen- en familierecht en strafrecht. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Pensioen is vaak minder zichtbaar dan een woning of bankrekening, maar kan financieel belangrijk zijn. Hieronder leest u welke gegevens u nodig heeft, wat verevening onderscheidt van conversie en waarom partnerpensioen afzonderlijk moet worden onderzocht.
Welk pensioen wordt verdeeld?
De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft betrekking op de daarvoor in aanmerking komende ouderdomspensioenrechten. In de gebruikelijke situatie gaat het om de opbouw tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Pensioen van vóór die periode valt niet automatisch in dezelfde verevening.
Niet iedere oudedagsvoorziening is een pensioen in de zin van deze wet. AOW, lijfrente, spaargeld en bepaalde andere voorzieningen hebben eigen regels. Zet daarom niet alle producten in één kolom met het etiket ‘pensioen’.
Vraag per uitvoerder welke aanspraken bestaan en welke periode relevant is. Bij buitenlandse regelingen, oudere scheidingen of bijzondere producten kan aanvullend juridisch en financieel onderzoek nodig zijn.
De hoofdregel: verdeling van de huwelijksopbouw
Bij de wettelijke standaardverevening hebben ex-partners in beginsel recht op de helft van het tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap opgebouwde ouderdomspensioen van de ander, voor zover de wet van toepassing is. De feitelijke uitbetaling hangt samen met het pensioen waarop de aanspraak betrekking heeft.
Dit betekent niet dat op de scheidingsdatum de helft van de totale pensioenpot vrij op een bankrekening wordt gestort. Pensioenrechten blijven onderworpen aan hun eigen uitvoeringsregels. De waarde van een aanspraak en de later te ontvangen uitkering zijn verschillende begrippen.
Bij beide partners kan pensioen zijn opgebouwd. Dan moet worden onderzocht welke rechten over en weer bestaan. Alleen kijken naar het grootste pensioen kan kleinere maar relevante aanspraken buiten beeld laten.
De termijn van twee jaar
De scheiding moet tijdig worden gemeld bij de pensioenuitvoerder om het wettelijke recht op rechtstreekse uitbetaling door die uitvoerder te verkrijgen. De Rijksoverheid wijst op een termijn van twee jaar. Gebruik het officiële mededelingsformulier en de vereiste bijlagen.
Meld bij alle betrokken uitvoerders. Een melding bij één pensioenfonds betekent niet automatisch dat andere fondsen, verzekeraars of buitenlandse uitvoerders ook zijn geïnformeerd. Bewaar verzend- en ontvangstbewijzen en vraag een inhoudelijke bevestiging.
Laat de termijn beginnen bij de juridisch juiste scheidingsdatum. Een feitelijke verhuizing, het indienen van een verzoek en de inschrijving van de echtscheiding zijn verschillende momenten. Uw advocaat kan aangeven welke datum in uw dossier bepalend is.
Wat als de melding te laat is?
Een te late melding kan betekenen dat de pensioenuitvoerder niet op grond van de standaardregeling rechtstreeks aan de vereveningsgerechtigde hoeft uit te betalen. De aanspraak tussen ex-partners kan echter blijven bestaan. Dan moet mogelijk betaling bij de ex-partner worden gevraagd.
Onderzoek ook of de uitvoerder alsnog bereid en bevoegd is mee te werken aan een passende uitvoeringsafspraak. Ga daar niet zonder bevestiging van uit. De mogelijkheden hangen af van de wet, regeling en concrete omstandigheden.
Wacht na ontdekking van een gemiste melding niet verder. Verzamel de scheidingsstukken, eerdere correspondentie en pensioenoverzichten. Laat beoordelen welke rechten nog bestaan, welke betalingen verschuldigd zijn en of verjaring of andere termijnen relevant worden.
Wat is conversie?
Bij conversie wordt onder de toepasselijke voorwaarden een eigen pensioenaanspraak voor de ex-partner gevormd. Dat verschilt van de gebruikelijke verevening waarbij de uitbetaling verbonden blijft met het pensioen van de ander. Conversie vraagt specifieke afspraken en betrokkenheid van de pensioenuitvoerder.
Conversie kan meer zelfstandigheid geven, maar heeft ook gevolgen voor onder meer overlijden, pensioeningang en de verhouding tot partnerpensioen. De financiële uitkomst is niet zonder berekening vergelijkbaar met standaardverevening.
Laat daarom scenario’s doorrekenen en vraag bevestiging van de uitvoerder voordat u definitieve afspraken maakt. Een zin in een convenant dat partijen ‘conversie willen’ is onvoldoende als de uitvoering of voorwaarden niet zijn geregeld.
Afwijkende afspraken in huwelijkse voorwaarden of convenant
Partijen kunnen binnen het wettelijke kader afwijken van de standaardverdeling. Denk aan een ander percentage, een andere periode of uitsluiting. De tekst moet duidelijk maken welke pensioenrechten worden bedoeld en wat de uitvoerder moet doen.
Lees bestaande huwelijkse voorwaarden zorgvuldig. Een bepaling over gescheiden vermogens betekent niet automatisch dat pensioenverevening is uitgesloten. Ook een algemene finale kwijting hoeft niet ieder specifiek pensioenrecht op een duidelijke manier af te regelen.
Laat uitleggen wat u prijsgeeft voordat u afstand doet van een aanspraak. Een pensioenrecht kan groot zijn terwijl het huidige inkomen laag is. Vergelijk niet alleen nominale bedragen, maar ook belasting, risico, levensduur en het moment waarop uitkering begint.
Pensioen ruilen tegen overwaarde van de woning
Soms wil één partner een groter deel van de woningoverwaarde houden in ruil voor afstand van pensioen. Dat kan aantrekkelijk lijken, maar de waarden zijn niet zonder meer gelijkwaardig. Een direct beschikbaar nettobedrag verschilt van een toekomstige, mogelijk belastbare uitkering.
Er moet worden gekeken naar actuariële waarde, fiscale gevolgen, overlijden en onzekerheden. Ook de vraag of de afspraak de pensioenuitvoerder bindt of alleen tussen partijen werkt, is belangrijk.
Laat een deskundige berekening maken en leg uitgangspunten vast. Een globale inschatting op basis van één jaaroverzicht kan tot een onevenwichtige ruil leiden. Bespreek bovendien of de afspraak later nog kan worden gewijzigd en welke risico’s bewust worden aanvaard.
Partnerpensioen is een afzonderlijk onderwerp
Naast ouderdomspensioen kan partnerpensioen of bijzonder partnerpensioen relevant zijn. Dit ziet op een uitkering bij overlijden en kent andere voorwaarden. Het is niet hetzelfde als de helft van het ouderdomspensioen.
De aard van de regeling, opbouw of risicodekking, de beëindigingsdatum en de overgang naar nieuwe pensioenregelingen kunnen verschil maken. Vraag de uitvoerder expliciet wat bij scheiding behouden blijft en wat vervalt.
Neem dit onderwerp afzonderlijk op in het convenant. Een algemene afspraak over ‘alle pensioenen’ zonder productgegevens kan later onduidelijk blijken. Laat ook nagaan wat gebeurt bij hertrouwen, een nieuwe partner of overlijden vóór de pensioendatum.
AOW, lijfrente en andere oudedagsvoorzieningen
AOW wordt niet op dezelfde manier verevend als een aanvullend ouderdomspensioen. De hoogte en leefsituatie volgen een eigen wettelijk stelsel. Een lijfrentepolis of bankspaarproduct kan weer onder andere vermogens- en fiscale regels vallen.
Maak daarom een volledige inventaris met productnaam, uitvoerder, contractnummer en juridische categorie. Ook producten die niet onder de pensioenvereveningswet vallen kunnen financieel moeten worden betrokken bij de scheidingsafwikkeling.
Bij ondernemers kunnen oudedagsvoorzieningen in of rond een onderneming bestaan. Dat vraagt vaak samenwerking tussen familierechtadvocaat, fiscalist en pensioendeskundige. Vermijd een algemene afspraak die slechts naar een standaard pensioenformulier verwijst.
Buitenlands pensioen en internationale scheiding
Bij buitenlandse pensioenrechten moet worden onderzocht welk recht geldt, of de Nederlandse vereveningsregels toepassing vinden en wat de buitenlandse uitvoerder kan uitvoeren. De Nederlandse scheidingsrechter en een buitenlandse pensioeninstelling volgen niet altijd hetzelfde systeem.
Verzamel originele pensioenstukken en informatie over de opbouwperiode. Een vertaling kan nodig zijn. Leg ook vast in welk land partijen woonden en welke afspraken over toepasselijk recht zijn gemaakt.
Wacht niet tot pensionering om te ontdekken dat een Nederlandse afspraak niet rechtstreeks uitvoerbaar is. Laat vóór ondertekening controleren welke aanvullende handeling, registratie of buitenlandse beslissing nodig kan zijn.
Oudere scheidingen vragen een andere beoordeling
De huidige vereveningsregeling kan niet zonder meer op iedere historische scheiding worden toegepast. Voor scheidingen vóór de inwerkingtreding van de wet kunnen andere regels en rechtspraak gelden. De relatievorm, datum en het toenmalige huwelijksvermogensregime zijn relevant.
Zoek daarom de oorspronkelijke beschikking, inschrijvingsgegevens en afspraken op. Een mondelinge herinnering dat pensioen ‘wel geregeld was’ is onvoldoende om rechten en verplichtingen betrouwbaar vast te stellen.
Ook wanneer jarenlang niets is betaald, moet worden onderzocht of dat een bewuste afspraak, een uitvoeringsfout of een ontbrekende aanspraak weerspiegelt. Trek geen conclusie uitsluitend uit het feit dat de uitvoerder niet automatisch contact opnam.
Nieuwe pensioenregels: controleer wat al geldt
Het Nederlandse pensioenstelsel verandert, maar een wijziging van het stelsel betekent niet automatisch dat iedere bestaande scheidingsafspraak vervalt of dat een aangekondigde nieuwe verdelingswet al van toepassing is. Geldend recht, wetsvoorstellen en uitvoeringswijzigingen moeten uit elkaar worden gehouden.
Gebruik bij een concrete scheiding de actuele wettelijke regeling en schriftelijke informatie van de uitvoerder. Vraag hoe een eventuele overgang van de pensioenregeling doorwerkt in reeds bestaande verevenings- of partnerpensioenaanspraken.
In dit artikel wordt uitgegaan van de op de raadpleegdatum geldende systematiek van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Laat vóór publicatie van een persoonlijke afspraak of vóór uitvoering controleren of relevante wijzigingen inmiddels in werking zijn getreden.
Welke documenten verzamelt u?
Een volledig overzicht voorkomt dat een klein of oud pensioen wordt vergeten. Denk ook aan werkgevers uit eerdere jaren en overgedragen aanspraken.
- Huwelijks- of partnerschapsdatum en juridische scheidingsdatum.
- Huwelijkse voorwaarden en het convenant.
- Pensioenoverzichten van iedere uitvoerder.
- Gegevens over ouderdoms- en partnerpensioen afzonderlijk.
- Eerdere meldingen, ontvangstbevestigingen en berekeningen.
- Informatie over buitenlandse of ondernemersvoorzieningen.
- Eventuele afspraken over afstand, afwijkende verdeling of conversie.
Maak bij ieder product duidelijk welke vragen nog openstaan. Vraag de uitvoerder om een scheidingsberekening of uitleg die aansluit op de exacte periode en gekozen regeling.
Van afspraak naar daadwerkelijke uitvoering
Een goed convenant is pas het begin. Stuur de vereiste melding en bijlagen naar de juiste uitvoerders en controleer de bevestiging. Kijk of percentage, periode en persoonsgegeven correct zijn verwerkt.
Bewaar alle documenten ook na afronding van de scheiding. De uitbetaling kan pas jaren later beginnen. Een ordelijk dossier helpt wanneer een uitvoerder verandert, rechten worden overgedragen of een ex-partner overlijdt.
Plan een controle bij een relevante gebeurtenis, zoals pensionering of een wijziging van de regeling. De bedoeling is niet jaarlijks opnieuw te onderhandelen, maar te controleren of de afgesproken rechten juist worden uitgevoerd.
Voorbeeld: één pensioenfonds is vergeten
In een fictieve situatie melden ex-partners hun scheiding bij de huidige pensioenuitvoerder. Jaren later blijkt dat er ook nog een aanspraak uit een vorige baan bestaat. Voor die uitvoerder is geen melding gedaan.
Eerst worden de opbouwperiode en scheidingsafspraken onderzocht. Daarna wordt bekeken of de wettelijke rechtstreekse uitbetaling nog mogelijk is of dat een aanspraak tussen de ex-partners moet worden uitgevoerd. De gemiste melding betekent niet zonder onderzoek dat het recht inhoudelijk verdwenen is.
Het voorbeeld laat zien waarom inventarisatie en bevestiging per uitvoerder nodig zijn. Een volledig overzicht bij de scheiding voorkomt een ingewikkeld geschil op het moment dat pensioeninkomen daadwerkelijk nodig wordt.
De bevestiging van de pensioenuitvoerder controleren
Een ontvangstbevestiging betekent nog niet dat de gewenste regeling inhoudelijk juist is verwerkt. Controleer of de uitvoerder de juiste scheidingsdatum, opbouwperiode en verdelingsverhouding gebruikt. Kijk ook of een afwijkende afspraak of conversie uitdrukkelijk is geaccepteerd.
Vraag om uitleg wanneer de bevestiging alleen technische termen bevat. U moet kunnen begrijpen wanneer uitbetaling begint, aan wie wordt betaald en wat gebeurt bij overlijden van één van de ex-partners. Een verschil tussen uw verwachting en de uitvoeringsbrief moet vóór pensionering worden opgelost.
Bewaar de bevestiging naast het convenant en het formulier. Als later een andere uitvoerder betrokken raakt of aanspraken worden overgedragen, kunt u daarmee aantonen wat is gemeld en verwerkt. Vraag bij een overdracht welke bestaande rechten van de ex-partner behouden en administratief meegenomen worden.
Overlijden en eerder of later met pensioen gaan
De gevolgen van overlijden verschillen tussen standaardverevening, conversie en partnerpensioen. Een regeling die tijdens het leven een vergelijkbare uitkering geeft, kan bij overlijden een heel andere uitkomst hebben. Laat die scenario’s vooraf uitleggen.
Ook keuzes over pensioeningang of uitkeringsvorm kunnen invloed hebben op de feitelijke betalingen. De bevoegdheden van de pensioengerechtigde en de positie van de ex-partner volgen uit wet, regeling en afspraken. Ga er niet zonder controle van uit dat iedere keuze volledig losstaat van de ander.
Vraag daarom niet uitsluitend naar één geschat maandbedrag op een standaardpensioendatum. Laat zien wat gebeurt bij de relevante alternatieven. Een deskundige kan de verschillen inzichtelijk maken zonder te suggereren dat toekomstige bedragen of levensduur zeker zijn.
Controlelijst vóór ondertekening van het convenant
Controleer of alle uitvoerders en producten zijn geïnventariseerd. Benoem ouderdomspensioen en partnerpensioen afzonderlijk en leg vast of de wettelijke standaard geldt of daarvan wordt afgeweken. Vermeld wie de melding verzorgt en hoe de andere partij de bevestiging ontvangt.
Bij afwijkingen moet duidelijk zijn dat partijen de financiële gevolgen begrijpen. Een algemene zin dat zij ‘over en weer afstand doen’ is onvoldoende zorgvuldig als niemand weet welke rechten bestaan. Laat de waarde en risico’s beoordelen voordat pensioen wordt uitgeruild tegen een woning, onderneming of direct geldbedrag.
Spreek tot slot af wat gebeurt als een uitvoerder een beoogde regeling niet kan uitvoeren. Een terugvalafspraak kan voorkomen dat partijen na de scheiding opnieuw moeten onderhandelen zonder gedeeld uitgangspunt. Die afspraak moet zelf juridisch en fiscaal worden gecontroleerd, zodat zij niet slechts een nieuwe onduidelijkheid creëert.
Pensioenafspraken bij weinig opbouw
Ook bij kleine aanspraken is controle verstandig. De wet en pensioenregeling kunnen grenzen of bijzondere uitvoeringsregels kennen. Laat de uitvoerder bevestigen of de aanspraak onder de verevening valt en hoe zij wordt behandeld. Een klein verwacht maandbedrag betekent niet automatisch dat u het product zonder vermelding kunt weglaten.
Maak bij een bewuste afwijking duidelijk welke gegevens partijen hebben bekeken. Zo kan later worden onderscheiden of een recht is vergeten of bewust anders is geregeld. Die duidelijkheid helpt wanneer een oude aanspraak wordt overgedragen of alsnog tot uitbetaling komt.
Veelgestelde vragen
Wordt mijn hele pensioen door twee gedeeld?
Niet automatisch. De wettelijke verevening ziet in de gebruikelijke situatie op de relevante opbouw tijdens huwelijk of geregistreerd partnerschap. Productsoort, periode en afwijkende afspraken moeten worden gecontroleerd.
Is pensioenverdeling verplicht bij ongehuwd samenwonen?
De wettelijke vereveningsregeling geldt niet automatisch op dezelfde manier voor ongehuwde samenwoners. Contracten en pensioenreglementen kunnen wel relevante afspraken of partnerrechten bevatten.
Ben ik te laat als de scheiding meer dan twee jaar geleden was?
Voor rechtstreekse uitbetaling door de uitvoerder kan een probleem ontstaan. De onderliggende aanspraak tussen ex-partners kan blijven bestaan. Laat de stukken en mogelijke vervolgstappen beoordelen.
Kan ik mijn pensioen afkopen om mijn ex uit te betalen?
Dat kan niet zonder meer. Pensioen is gebonden aan wettelijke, fiscale en contractuele beperkingen. Een vermogensruil of afwijkende afspraak vraagt een afzonderlijke berekening en controle.
Is conversie altijd gunstiger?
Nee. Conversie heeft andere gevolgen dan verevening, onder meer bij overlijden en pensioeningang. De beste keuze hangt af van de persoonlijke situatie en de mogelijkheden van de uitvoerder.
Wie kan mijn afspraken controleren?
Een familierechtadvocaat kan de juridische regeling beoordelen en waar nodig samenwerken met een pensioendeskundige. Via familierecht bij Arslan kunt u dit laten bespreken. Bij huwelijkse voorwaarden is ook afwikkeling van een verrekenbeding relevant.
Lees ook
- Voorlopige voorzieningen bij echtscheiding
- Ex weigert verkoop van de woning
- Samenwonen en uit elkaar gaan
- Huwelijkse voorwaarden en verrekenbeding
- Alle informatie over familierecht
Bronnen en juridische basis
- Wet verevening pensioenrechten bij scheiding.
- Rijksoverheid: verdeling ouderdomspensioen na scheiding.
- Officieel mededelingsformulier pensioenverdeling.
- Burgerlijk Wetboek Boek 1: huwelijksvermogensrecht en scheidingsafwikkeling.
Bronnen geraadpleegd op 17 september 2026. Vraag iedere uitvoerder om bevestiging van de gevolgen voor uw specifieke regeling.
