Een geregistreerd partnerschap eindigt niet doordat u apart gaat wonen of samen een brief ondertekent. Voor beëindiging met wederzijds goedvinden heeft u een advocaat of notaris nodig. Bij bepaalde gezagssituaties met minderjarige kinderen en bij een geschil is een procedure bij de rechtbank nodig. Ook daarna moet de beëindiging correct worden ingeschreven. Welke route past, hangt dus af van uw gezinssituatie, uw overeenstemming en wat er financieel moet worden geregeld.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat personen- en familierecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor personen- en familierecht en strafrecht. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Hieronder leest u hoe u de route kiest, welke afspraken nodig zijn en welke verplichtingen kunnen blijven bestaan. De uitleg gaat over de Nederlandse procedure. Bij een in het buitenland gesloten partnerschap of een partner die elders woont, moeten bevoegdheid, toepasselijk recht en buitenlandse erkenning apart worden beoordeeld.
Eerst vaststellen wat voor relatie u heeft
Een geregistreerd partnerschap is iets anders dan een samenlevingscontract. Het partnerschap wordt bij de burgerlijke stand geregistreerd en heeft wettelijke gevolgen voor onder meer onderhoud en vermogen. Een samenlevingscontract legt afspraken tussen samenwoners vast. Alleen uit elkaar gaan bij een samenlevingscontract vereist daarom niet dezelfde formele ontbindingsprocedure.
Controleer de partnerschapsakte en eventuele partnerschapsvoorwaarden. Zoek ook op waar en wanneer het partnerschap is aangegaan. Een buitenlandse registratie kan een andere juridische betekenis hebben dan een Nederlands geregistreerd partnerschap. De naam op een document vertelt niet altijd welke Nederlandse regels daarop van toepassing zijn.
Bent u getrouwd? Dan loopt de beëindiging van het huwelijk via een echtscheiding. Bent u ongehuwd samenwonend, lees dan over uit elkaar gaan na samenwonen. Door deze eerste stap zorgvuldig te zetten, voorkomt u dat u afspraken maakt op basis van het verkeerde wettelijke uitgangspunt.
Wanneer kunt u zonder rechter uit elkaar?
De buitengerechtelijke route vraagt wederzijds goedvinden. U moet het daadwerkelijk eens kunnen worden over de beëindiging en de daarvoor benodigde afspraken. Een advocaat of notaris stelt de stukken op of begeleidt het vastleggen daarvan. Vervolgens wordt de beëindigingsverklaring ingeschreven bij de burgerlijke stand.
De wettelijke uitsluiting van deze route is preciezer dan alleen de vraag of ergens een minderjarig kind in het gezin aanwezig is. Artikel 1:80c lid 3 BW noemt het gezag, gezamenlijk of afzonderlijk, over gezamenlijke kinderen en het gezamenlijk gezag over kinderen op grond van artikel 1:253sa of 1:253t BW. In de gebruikelijke situatie van gezamenlijke minderjarige kinderen moet u daarom naar de rechter. Laat de specifieke situatie bij een samengesteld gezin beoordelen.
Het is ook zonder kinderen verstandig dat beide partners begrijpen welke financiële aanspraken zij prijsgeven. Overeenstemming is pas bruikbaar als zij berust op voldoende informatie over inkomen, vermogen, schulden en pensioen. Een handtekening lost een ontbrekende waardering van een woning of onderneming niet op.
Wanneer is de rechtbank nodig?
Is de buitengerechtelijke route door uw gezagssituatie uitgesloten, of bestaat er geen overeenstemming over de beëindiging, dan kan een advocaat een verzoek tot ontbinding indienen. Dat kan op gezamenlijk verzoek of op verzoek van één partner. De weigering van de andere partner om mee te tekenen betekent dus niet automatisch dat het partnerschap moet blijven bestaan.
Bij een gezamenlijke procedure kunnen afspraken aan de rechter worden voorgelegd. Bij een geschil krijgt de andere partner gelegenheid te reageren. De advocaat beoordeelt welke verzoeken samen kunnen worden behandeld en welke financiële of andere kwestie een afzonderlijke aanpak vraagt.
Let op de positie van de advocaat. Een advocaat die optreedt voor één partner, is diens belangenbehartiger. Bij gezamenlijke begeleiding moet vooraf duidelijk zijn hoe met een later belangenconflict wordt omgegaan. U hoeft een voorstel van de adviseur van uw partner niet zonder eigen beoordeling te accepteren.
Wat moet u over de kinderen regelen?
Bij een formele beëindiging met kinderen spelen het gezag, de verzorging, het hoofdverblijf en de kosten. Dat zijn verschillende onderwerpen. Het einde van het partnerschap beëindigt gezamenlijk gezag niet automatisch. Ook volgt uit gezamenlijk gezag geen verplicht verblijfsschema van precies vijftig procent bij iedere ouder.
Een ouderschapsplan beschrijft onder meer de verdeling van de zorg, de uitwisseling van informatie en de verdeling van de kosten. Leg vakanties, halen en brengen, schoolbeslissingen en de manier van overleg concreet vast. Spreek ook af hoe u een noodzakelijke wijziging bespreekt. Een plan dat alleen zegt dat ouders alles in goed overleg regelen, biedt bij een conflict weinig houvast.
Betrek kinderen op een manier die past bij hun leeftijd en ontwikkeling. Vraag een kind niet om tussen ouders te kiezen. Lees voor de praktische uitwerking het artikel over een ouderschapsplan opstellen en wijzigen. Is een tijdelijke afspraak dringend nodig, meld de concrete reden en datum direct aan uw advocaat.
Partneralimentatie en kinderalimentatie
Na een geregistreerd partnerschap kan partneralimentatie aan de orde zijn. Daarbij worden behoefte, mogelijkheden om zelf inkomen te verwerven en draagkracht onderzocht. Het bestaan van een inkomensverschil geeft geen automatisch recht op een vast percentage van het inkomen van de andere partner.
De regels over duur en wijziging vragen een afzonderlijke beoordeling. Onder het sinds 2020 geldende stelsel is de hoofdregel voor partneralimentatie de helft van de duur van de relatievorm waarop de regeling ziet, met een maximum van vijf jaar, maar belangrijke uitzonderingen en overgangsrecht kunnen tot een andere duur leiden. Laat de concrete berekening en het toepasselijke stelsel controleren voordat u een einddatum vastlegt.
Kinderalimentatie staat daarvan los. Ouders blijven verantwoordelijk voor hun kinderen, ook als zij geen partneralimentatie afspreken. De onderhoudsverplichting stopt niet automatisch op de achttiende verjaardag. Een afspraak om over en weer niets meer te betalen moet daarom zorgvuldig worden afgebakend. Meer uitleg staat bij partneralimentatie en kinderalimentatie.
De woning en de maandelijkse lasten
Bij een koopwoning moet duidelijk worden wie eigenaar is, welke hypotheekverplichtingen bestaan en of verkoop of overname haalbaar is. Een afspraak dat één partner voortaan de hypotheek betaalt, ontslaat de andere partner niet automatisch uit aansprakelijkheid tegenover de bank. Daarvoor is afzonderlijke medewerking van de geldverstrekker nodig.
Maak tijdelijke afspraken over hypotheek, huur, verzekeringen, energie en andere lasten. Leg vast of betalingen definitief voor rekening van een partner komen of later worden verrekend. Bespreek ook wat gebeurt als een voorgenomen overname niet op tijd kan worden gefinancierd. Een uiterste datum en een alternatief verkooptraject voorkomen dat een tijdelijke situatie eindeloos voortduurt.
Bij huur spelen de huurovereenkomst en het huurrecht een eigen rol. Vertrek uit de woning of uitschrijving uit de gemeentelijke registratie verandert de contractuele positie niet in iedere situatie. Gebruik daarom de bestaande uitleg over vaste lasten tijdens een scheiding als vertrekpunt en laat uw eigen overeenkomst beoordelen.
Vermogen en partnerschapsvoorwaarden
Welke bezittingen en schulden moeten worden verdeeld, hangt af van de partnerschapsvoorwaarden, de relevante data en het toepasselijke recht. Onderzoek ook wat al vóór de registratie privé was, welke goederen gezamenlijk waren en of schenkingen of erfenissen zijn ontvangen. Alleen de naam op een bankrekening is onvoldoende om iedere vermogensvraag te beantwoorden.
Bij voorwaarden kan een verrekenbeding belangrijk zijn. Ook als goederen afzonderlijk eigendom zijn gebleven, kan er een verplichting tot verrekening of vergoeding bestaan. Verzamel de volledige notariële akte en financiële stukken uit de relevante periode. Een korte samenvatting uit het geheugen is daarvoor niet genoeg.
Verdeel geen geld of goederen zonder eerst te weten welke verplichtingen daartegenover staan. Vermeld in de overeenkomst hoe onbekende schulden, nog te ontvangen belastingaanslagen en kosten van uitvoering worden behandeld. Een algemene finale kwijting kan verstrekkende gevolgen hebben en verdient pas een plaats nadat duidelijk is wat er wordt afgewikkeld.
Pensioen mag niet worden vergeten
Pensioen is een afzonderlijk onderdeel van de afwikkeling. Onderzoek welke pensioenregelingen bestaan en welke rechten tijdens het partnerschap zijn opgebouwd. Maak onderscheid tussen ouderdomspensioen en partnerpensioen. Een afspraak over één van die rechten regelt niet automatisch ook het andere.
De uitvoerder heeft gegevens en soms tijdige melding nodig om afspraken correct uit te voeren. Bij buitenlandse pensioenrechten kunnen andere regels gelden. Laat daarom vóór ondertekening vaststellen wat kan worden verdeeld, welke melding nodig is en wie deze verzorgt. Lees de verdere uitleg over pensioen bij scheiding.
De inschrijving is een aparte stap
Bij beëindiging met wederzijds goedvinden moet de verklaring de ambtenaar van de burgerlijke stand uiterlijk drie maanden na het sluiten van de beëindigingsovereenkomst hebben bereikt. Die wettelijke termijn volgt uit artikel 1:80d lid 3 BW. Alleen een ondertekende overeenkomst in uw eigen administratie beëindigt het partnerschap niet.
Bij ontbinding door de rechtbank komt de beëindiging eveneens door inschrijving tot stand. Via artikel 1:80e BW geldt ook de regeling van artikel 1:163 lid 3 BW. De inschrijvingstermijn van zes maanden is gekoppeld aan het in kracht van gewijsde gaan van de beschikking. Laat de advocaat bewaken welke verklaringen nodig zijn en wanneer de termijn begint.
Vraag na afloop om bevestiging van de inschrijving. Controleer daarnaast de uitvoering van de afspraken. Het formele partnerschap kan zijn beëindigd terwijl de woning nog niet is overgedragen, de bank nog geen ontslag uit aansprakelijkheid heeft verleend of het pensioen nog niet is geregeld.
Welke stukken helpen bij het eerste gesprek?
Verzamel de partnerschapsakte, eventuele voorwaarden, gegevens over kinderen en gezag, recente inkomensstukken, een overzicht van bezittingen en schulden en pensioeninformatie. Neem bestaande beschikkingen en afspraken mee. Vermeld ook welke informatie nog ontbreekt of uitsluitend bij uw partner aanwezig is.
Maak daarna een korte lijst met drie soorten vragen: wat moet direct worden geregeld, waarover bent u het al eens en waarover bestaat een geschil? Dit helpt om tijdelijke oplossingen en de definitieve afwikkeling uit elkaar te houden. U hoeft voor het eerste contact nog geen volledig dossier te hebben. Een naderende termijn moet juist meteen worden gemeld.
Voorbeeld van een uitvoerbare afspraak
Twee geregistreerde partners zonder minderjarige kinderen zijn het eens over beëindiging. Eén van hen wil de woning overnemen. Zij leggen niet alleen de waarde en de uitkoopsom vast, maar ook wanneer financiering en ontslag uit aansprakelijkheid rond moeten zijn. Lukt dat niet, dan volgt verkoop volgens vooraf vastgelegde afspraken.
De advocaat bewaakt daarnaast de beëindigingsverklaring en inschrijving. Zo worden de juridische beëindiging en de uitvoering van de woningafspraak allebei geregeld. Dit is een fictief voorbeeld; de haalbaarheid hangt steeds af van de bank, eigendomssituatie en gemaakte afspraken.
Veelgestelde vragen
Kunnen wij zelf ons partnerschap bij de gemeente beëindigen?
De gewone beëindiging met wederzijds goedvinden vereist betrokkenheid van een advocaat of notaris en de voorgeschreven verklaring. Alleen samen aan de gemeente melden dat u uit elkaar bent, is niet voldoende.
Moeten wij naar de rechter als wij het volledig eens zijn?
Dat kan toch nodig zijn vanwege de wettelijke regeling rond gezag over minderjarige kinderen. Laat uw gezinssituatie controleren. Overeenstemming kan de procedure wel eenvoudiger maken.
Kan mijn partner de ontbinding tegenhouden?
Een partner kan een eenzijdig verzoek niet uitsluitend blokkeren door niet mee te tekenen. Wel kan discussie ontstaan over de voorwaarden en de gevraagde bijkomende beslissingen.
Geldt een scheiding van tafel en bed ook voor een partnerschap?
De wettelijke scheiding van tafel en bed is een regeling voor gehuwden. Ga bij een geregistreerd partnerschap uit van de daarvoor beschikbare beëindigingsroutes.
Is de overeenkomst ook bindend voor de bank?
Uw onderlinge afspraken wijzigen niet automatisch de rechten van de bank. Voor bijvoorbeeld ontslag uit hypotheekaansprakelijkheid is afzonderlijke instemming nodig.
Wat kost het ontbinden van een geregistreerd partnerschap?
Dat hangt af van de gekozen route, de geschilpunten en benodigde deskundigen. Bespreek vooraf de werkzaamheden en of een toevoeging mogelijk is. Een notaris, waarderingsdeskundige of uitvoeringshandeling kan afzonderlijke kosten meebrengen.
Wilt u weten welke route bij uw situatie past? Neem contact op met Arslan Advocaten en vermeld of er minderjarige kinderen, voorwaarden of een concrete deadline zijn.
Lees ook
- Voorlopige voorzieningen bij echtscheiding
- Ex weigert verkoop van de woning
- Samenwonen en uit elkaar gaan
- Pensioen verdelen na scheiding
- Alle informatie over familierecht
Bronnen en juridische basis
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, in het bijzonder artikelen 80c, 80d en 80e, met de daarin genoemde schakelbepalingen.
- Rijksoverheid over beëindiging van een geregistreerd partnerschap.
