Bij een scheiding met een eigen bedrijf moeten drie vragen apart worden beantwoord: welke vermogensrechten vallen in de afwikkeling, wat zijn die rechten waard en welk inkomen kan voor alimentatie beschikbaar zijn? Uw ex krijgt niet automatisch de helft van het bedrijf. Andersom betekent inschrijving op uw naam of het bestaan van huwelijkse voorwaarden niet automatisch dat er niets te verdelen of te verrekenen valt.
Deze uitleg is opgesteld door de redactie van Arslan Advocaten, op basis van de wet en de openbaar toegankelijke bronnen onderaan deze pagina. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie: laat uw zaak beoordelen door een familierechtadvocaat.
Een goede afwikkeling beschermt zowel de aanspraken van beide partners als de uitvoerbaarheid van de afspraken. Een hoge waarde op papier zegt bijvoorbeeld nog niet dat er voldoende geld aanwezig is om direct een uitkoopsom te betalen. In dit artikel leest u welke stukken en beslissingen nodig zijn bij een onderneming, aandelen in een bv of een aandeel in een personenvennootschap.
Begin bij het huwelijk en de ondernemingsvorm
De eerste vraag is welke relatievorm en welk vermogensrechtelijk stelsel gelden. Bent u getrouwd, geregistreerd partner of samenwonend? Wanneer is de relatievorm aangegaan? Zijn er huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden en is er een buitenlandse band? Die antwoorden gaan vooraf aan de waardering van het bedrijf.
Bekijk daarna de ondernemingsvorm. Bij een eenmanszaak staan zakelijke bezittingen en schulden juridisch anders in de afwikkeling dan bij een bv. Bij een bv houdt de aandeelhouder aandelen; de vennootschap zelf bezit haar eigen activa en is in beginsel zelf partij bij haar verplichtingen. Bij een vof of maatschap zijn het aandeel van de partner en de afspraken met medevennoten belangrijk.
De administratie moet die structuur zichtbaar maken. Een KVK-uittreksel is nuttig, maar vertelt niet welke vermogensrechten tussen echtgenoten bestaan. Verzamel daarom ook oprichtingsakten, aandeelhoudersinformatie, vennootschapscontracten en de notariële voorwaarden.
Valt het bedrijf in de gemeenschap?
Voor Nederlandse huwelijken zonder voorwaarden is de huwelijksdatum relevant. Het huidige wettelijke stelsel kent een beperkte gemeenschap. Een onderneming die al vóór het huwelijk privé was, kan daardoor buiten de gemeenschap blijven. Bij oudere huwelijken kan het ruimere oude stelsel gelden. Bestaande gezamenlijke eigendom, schenkingen en erfenissen vragen aanvullende beoordeling.
Daarmee is nog niet iedere aanspraak opgelost. Een onderneming kan privé zijn, terwijl vanuit ander vermogen geld is geïnvesteerd. Ook kan een vergoeding voor arbeid en kennis ten gunste van de gemeenschap relevant zijn. Artikel 1:95a BW kent daarvoor een regeling als een onderneming buiten de gemeenschap valt en niet al op andere wijze een redelijke vergoeding aan beide echtgenoten ten goede is gekomen.
Een juiste analyse onderscheidt daarom eigendom, gemeenschap, verrekening en vergoeding. De conclusie dat de partner recht heeft op de helft, of juist nergens recht op heeft, kan pas volgen nadat deze onderdelen zijn onderzocht.
Wat betekenen huwelijkse voorwaarden?
Huwelijkse voorwaarden kunnen bepalen dat goederen buiten een gemeenschap blijven. Zij kunnen daarnaast een periodiek of finaal verrekenbeding bevatten. Vooral een afspraak om jaarlijks inkomen te verrekenen verdient aandacht wanneer dat tijdens het huwelijk nooit is gebeurd.
Artikel 1:141 BW regelt onder meer de gevolgen van een niet uitgevoerde periodieke verrekenplicht. Het bij het einde van het huwelijk aanwezige vermogen kan onder het wettelijke bewijsvermoeden vallen. Dat betekent niet dat ieder bedrijf zonder verdere analyse volledig wordt gedeeld, maar wel dat een goede administratie en uitleg over de herkomst van vermogen belangrijk zijn.
Bij ondernemingswinsten speelt ook wat de voorwaarden precies als inkomen aanmerken en of de ondernemer in overwegende mate kan bepalen dat winsten hem direct of indirect ten goede komen. Niet iedere winst die in een bv blijft, is daarmee automatisch irrelevant. Lees hiervoor ook de uitleg over huwelijkse voorwaarden en verrekenbedingen.
Privégeld in de onderneming en zakelijk geld in de woning
Tijdens een relatie lopen geldstromen geregeld door elkaar. Een partner betaalt een investering uit een erfenis. De onderneming leent geld aan een partner. Of winst wordt gebruikt om de hypotheek van een privéwoning af te lossen. Elke betaling kan een andere grondslag en dus andere gevolgen hebben.
Maak per relevante betaling inzichtelijk wie betaalde, uit welk vermogen, op welke datum, met welk doel en op grond van welke afspraak. Artikel 1:87 BW kan bij vermogensverschuivingen tussen echtgenoten relevant zijn. Of een nominale of andere vergoeding aan de orde is, hangt onder meer af van het toepasselijke recht, de datum en eventuele afwijkende afspraken.
Een bankafschrift bewijst een betaling, maar niet automatisch dat sprake is van een lening, investering of schenking. Zoek ook de correspondentie en boekhoudkundige verwerking op. Voorkom dat dezelfde post later zowel in een bedrijfswaardering als in een afzonderlijke aanspraak wordt meegenomen zonder dat dit is verantwoord.
Hoe wordt een onderneming gewaardeerd?
Voor een bruikbare waardering moet eerst duidelijk zijn wat wordt gewaardeerd en op welk moment. Gaat het om aandelen, het aandeel in een vof of de activa en passiva van een eenmanszaak? Welke peildatum geldt? Zijn partijen het eens over de uitgangspunten? Een waarderingsdeskundige heeft een gerichte opdracht nodig.
De boekwaarde uit een jaarrekening is niet per definitie de waarde voor de verdeling. Mogelijke factoren zijn de verdiencapaciteit, schulden, afhankelijkheid van de ondernemer, klantenconcentratie, contracten, belastingposities en risico’s. Bij een onderneming die volledig afhankelijk is van de persoonlijke inzet van één professional, kan overdraagbare goodwill anders liggen dan bij een zelfstandig functionerende organisatie.
Een deskundige moet aannames toelichten. Welke omzet wordt verwacht, welke kosten zijn structureel en welke investeringen zijn noodzakelijk? Laat ook zien hoe gevoelige aannames de waarde beïnvloeden. Een exact getal zonder inzicht in de berekening is onvoldoende basis voor een grote financiële afspraak.
Welke documenten zijn nodig?
Doorgaans zijn jaarrekeningen of aangiften van meerdere jaren, recente tussentijdse cijfers en een overzicht van zakelijke schulden nuttig. Daar komen bankstanden, debiteuren, onderhanden werk, relevante contracten en eventuele prognoses bij. Bij een bv zijn ook het salaris van de directeur, dividendbesluiten, rekening-courantverhoudingen en de groepsstructuur relevant.
De juridische stukken omvatten de voorwaarden, eigendomsgegevens en eerdere afspraken. Heeft een partner in de onderneming gewerkt, leg dan vast op welke basis: als werknemer, vennoot, aandeelhouder of zonder afzonderlijke overeenkomst. Deze posities kunnen naast het familierecht eigen rechten en verplichtingen meebrengen.
Spreek af hoe stukken veilig worden gedeeld en welke deskundigen ze mogen gebruiken. Zakelijke vertrouwelijkheid vraagt zorgvuldigheid, maar is geen algemene reden om relevante informatie voor een financiële afwikkeling achter te houden. De advocaat kan beoordelen hoe een concreet informatiegeschil moet worden opgelost.
Alimentatie bij wisselende winst
De waarde van het bedrijf en het inkomen voor alimentatie zijn verschillende vragen. Een ondernemer met een waardevol bedrijf kan weinig liquide middelen hebben. Een laag salaris uit een bv betekent omgekeerd niet steeds dat er nauwelijks draagkracht is. Kijk naar de inkomsten die redelijkerwijs beschikbaar kunnen zijn en de continuïteit van de onderneming.
Een gemiddelde van oude jaarcijfers kan een vertrekpunt zijn, maar is geen automatische uitkomst. Veranderingen in omzet, kosten, markt en gezondheid moeten worden onderbouwd. Een prognose is sterker als zij aansluit op concrete contracten, orderportefeuille en actuele cijfers. Ook een structurele verbetering kan reden zijn om een eerder bedrag opnieuw te beoordelen.
Een ondernemer kan niet zonder gevolgen zelf vastgestelde alimentatie stoppen omdat de omzet tegenvalt. Leg de verandering vast en laat beoordelen of overleg of een wijzigingsprocedure nodig is. Lees de uitleg over partneralimentatie en kinderalimentatie berekenen en wijzigen.
Voorkom onverklaarde dubbeltelling
Een bedrijfswaardering en een alimentatieberekening kunnen gebruikmaken van deels dezelfde verwachtingen over toekomstige inkomsten. Dat betekent niet dat één van beide berekeningen automatisch vervalt. Wel moet de samenhang begrijpelijk worden gemaakt, zeker als de ondernemer een uitkoopsom moet financieren en daarnaast onderhoud betaalt.
Laat de adviseurs expliciet aangeven welke kasstromen in de waardering zitten, welke inkomsten voor alimentatie worden gebruikt en welke financieringslasten zijn verwerkt. Ook belastingeffecten moeten consequent worden behandeld. Een hoge uitkoopsom combineren met een berekening die dezelfde financiële ruimte volledig beschikbaar houdt, kan tot een praktisch onuitvoerbaar resultaat leiden.
Deze beoordeling vraagt vaak samenwerking tussen advocaat en financieel deskundige. Het doel is een onderbouwde afwikkeling. Een algemene uitspraak dat altijd dubbel wordt gerekend of dat dit nooit kan gebeuren, helpt in een concreet dossier niet.
Hoe betaalt u een uitkoopsom zonder het bedrijf stil te leggen?
Als een betaling verschuldigd is, moet worden bekeken hoe die kan worden uitgevoerd. Mogelijkheden kunnen bestaan uit financiering, betaling in termijnen of verrekening met andere vermogensbestanddelen. Iedere optie kent eigen risico’s. Een betalingsregeling vraagt duidelijke vervaldata, renteafspraken waar passend en een regeling bij niet-nakoming.
De ontvangende partner heeft belang bij voldoende zekerheid. De ondernemer heeft belang bij een regeling die de bedrijfsvoering niet onnodig beschadigt. Bespreek daarom wat beschikbaar is, welke medewerking van een bank nodig is en wat gebeurt als een financiering niet doorgaat. Leg geen verplichting vast op basis van een lening die nog niet is toegezegd.
Ook de fiscale uitvoering kan verschillen per oplossing. Laat die gevolgen vooraf onderzoeken. Een juridische verdelingsafspraak is geen garantie dat een overdracht of uitkering fiscaal neutraal verloopt.
Wat als u samen het bedrijf runt?
Dan moeten de relatie en de zakelijke samenwerking elk worden afgewikkeld. Een echtscheidingsbeschikking schrijft een vennoot niet vanzelf uit en beëindigt niet automatisch een arbeidsovereenkomst. Aandeelhouders- en vennootschapsafspraken kunnen regels bevatten over overdracht, waardering, concurrentie en besluitvorming.
Regel tijdens het traject wie betalingen goedkeurt, wie met personeel en klanten communiceert en hoe toegang tot systemen wordt beheerd. Voorkom dat één partner zonder afstemming de onderneming blokkeert of waardevolle informatie verwijdert. Tegelijk kan een tijdelijke regeling nodig zijn om misbruik of onttrekkingen te voorkomen.
De familierechtelijke afwikkeling moet aansluiten op het ondernemingsrecht en eventueel het arbeidsrecht. Laat afspraken op die samenhang toetsen. Een oplossing die op papier de scheiding afrondt maar de onderneming zonder bevoegd bestuur of werkbare banktoegang achterlaat, is nog niet af.
Een praktisch stappenplan
- Stel de relatievorm, voorwaarden en het toepasselijke recht vast.
- Breng eigendom, schulden en geldstromen tussen privé en onderneming in kaart.
- Maak tijdelijke afspraken over bedrijfsvoering, inkomen en lopende lasten.
- Bepaal de waarderingsopdracht en de benodigde financiële stukken.
- Bereken de vermogensafwikkeling en alimentatie afzonderlijk, met uitleg van hun samenhang.
- Toets de uitvoerbaarheid, fiscale gevolgen en benodigde medewerking van derden.
- Leg niet alleen het resultaat vast, maar ook de uitvoering, termijnen en zekerheid.
Fictief voorbeeld
Een ondernemer heeft vóór het huwelijk een bv opgericht en blijft tijdens het huwelijk aandeelhouder. De partners denken aanvankelijk dat de bv daardoor volledig buiten iedere financiële discussie valt. De huwelijkse voorwaarden bevatten echter een periodiek verrekenbeding. Ook is geld uit een gezamenlijke rekening in het bedrijf gestort.
De beoordeling begint dan bij de akte, de niet uitgevoerde verrekening en de concrete investering. Pas daarna volgt een waardering. Het voorbeeld laat zien waarom de oprichtingsdatum alleen onvoldoende is om de rechten van beide partners vast te stellen. Het zegt niets over de uitkomst van een individueel dossier.
Veelgestelde vragen
Heeft mijn ex altijd recht op de helft van mijn bedrijf?
Nee. De relatievorm, het vermogensstelsel, de eigendom en eventuele verreken- of vergoedingsrechten bepalen wat moet worden afgewikkeld. De handelsnaam of KVK-inschrijving beslist dat niet zelfstandig.
Beschermen huwelijkse voorwaarden mij tegen iedere aanspraak?
Niet noodzakelijk. Lees de volledige akte. Een verrekenbeding of een vermogensverschuiving kan ondanks gescheiden eigendom tot een financiële aanspraak leiden.
Is de waarde gelijk aan het eigen vermogen op de balans?
Niet vanzelf. De passende waarderingsmethode en de uitgangspunten moeten worden onderbouwd. Boekwaarde, verdiencapaciteit en beschikbare liquiditeit zijn verschillende begrippen.
Mag ik dividend uitkeren tijdens de scheiding?
Dat vraagt beoordeling van de vennootschapsrechtelijke voorwaarden, de financiële situatie en de gevolgen voor de afwikkeling. Neem hierover geen eenzijdige beslissing alleen om de positie in de scheiding te beïnvloeden.
Kan mijn accountant alles regelen?
De accountant kan financiële informatie en deskundigheid leveren. De juridische kwalificatie van voorwaarden, verzoeken en aanspraken vraagt daarnaast juridische beoordeling. Zorg voor een duidelijke taakverdeling en controleer mogelijke belangenconflicten.
Moet het bedrijf worden verkocht?
Niet automatisch. Onderzoek eerst of voortzetting en betaling van een eventuele aanspraak haalbaar zijn. Verkoop kan een optie zijn, maar volgt niet enkel uit het feit dat partners gaan scheiden.
Bespreek uw scheiding met Arslan Advocaten. Vermeld de ondernemingsvorm en of er huwelijkse voorwaarden zijn. Dan kan het eerste gesprek worden gericht op de stukken en beslissingen die in uw situatie het verschil maken.
Lees ook
- Voorlopige voorzieningen bij echtscheiding
- Ex weigert verkoop van de woning
- Samenwonen en uit elkaar gaan
- Pensioen verdelen na scheiding
- Alle informatie over familierecht
Bronnen en juridische basis
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, met name artikelen 87, 94, 95a en 141.
- KVK over scheiden met een eigen zaak.
