Een scheiding met een eigen bedrijf raakt tegelijk aan eigendom, ondernemingswaarde, inkomen en continuïteit. Uw ex krijgt niet automatisch de helft van de onderneming. Ook betekent een bedrijf op uw naam niet automatisch dat er geen financiële aanspraak bestaat. Eerst moet vaststaan welke rechten tussen de partners bestaan, daarna wat zij waard zijn, en ten slotte hoe een eventuele betaling mogelijk is zonder het bedrijf te ontregelen.
English: Read this article in English: Divorcing with your own business: value, income and financial arrangements
Türkçe: Bu makaleyi Türkçe okuyun: Kendi işletmenizle boşanmak: değer, gelir ve mali anlaşmalar
Geschreven door Öznur Batur (familierechtelijke aspecten) en Onur Arslan (vermogensrechtelijke aspecten), advocaten bij Arslan Advocaten. Juridisch gecontroleerd op 28 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Bij een onderneming spelen familierechtelijke en ondernemingsrechtelijke vragen tegelijk. Wie de zakelijke structuur en de rechten tussen partners afzonderlijk in kaart brengt, kan voorkomen dat een afspraak over de waarde later vastloopt op eigendom, financiering of zeggenschap.
De eerste vier vragen
Welke relatievorm geldt: huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenwonen? Wanneer begon die relatie en welk vermogensrechtelijk stelsel geldt? Is er een notariële akte met een periodiek of finaal verrekenbeding? En wat is de rechtsvorm van het bedrijf? Een eenmanszaak, vof en bv brengen verschillende eigendoms- en zeggenschapsvragen mee.
Begin pas met een taxatie wanneer deze vragen zijn beantwoord. Een bedrijfswaardering kan uitstekend zijn uitgevoerd en toch het verkeerde object waarderen: de onderneming als economische activiteit, de aandelen in één bv of de activa van een eenmanszaak. Bij huwelijkse voorwaarden kan bovendien een verrekenaanspraak spelen zonder dat het bedrijf zelf van eigenaar verandert. Lees de afzonderlijke uitleg over verrekenbedingen.
Drie regimes, drie verschillende vertrekpunten
Bij een huwelijk zonder huwelijkse voorwaarden van vóór 2018 geldt in beginsel de toenmalige algehele gemeenschap. Aandelen die een echtgenoot al vóór het huwelijk bezat, kunnen daarin zijn gevallen. Bij een huwelijk vanaf 2018 geldt standaard een beperkte gemeenschap: een onderneming die één partner al vóór het huwelijk bezat, blijft in beginsel privé; een tijdens het huwelijk gestarte onderneming kan binnen de gemeenschap vallen. Erfenissen en schenkingen blijven onder dat nieuwe stelsel in beginsel privé. Bij huwelijkse voorwaarden bepalen de akte en eventuele latere wijzigingen de vertrekpositie.
Dit is een vertrekpunt, geen rekensom. Een voorhuwelijkse bv kan na 2018 bijvoorbeeld privé zijn gebleven, terwijl geld uit de gemeenschap naar de bv is gegaan. Een tijdens het huwelijk gestarte bv kan met aantoonbaar privévermogen zijn gefinancierd. Of daaruit een vergoedingsrecht, een verrekenvordering of een andere aanspraak volgt, vergt een afzonderlijke juridische analyse. Vraag bij het eerste gesprek dus naar de huwelijksdatum, de akte en de financieringsgeschiedenis. Een conclusie op basis van alleen de oprichtingsdatum of KVK-registratie is onvoldoende.
Bv, eenmanszaak en vof: waarom het verschil telt
Bij een bv houdt een aandeelhouder aandelen. De vennootschap bezit haar eigen bedrijfsmiddelen, contracten en eventuele panden. Een afspraak tussen ex-partners over aandelen wijzigt niet vanzelf het bestuur, de financiering of verplichtingen van de bv. Statuten en aandeelhoudersafspraken kunnen overdracht of besluitvorming beïnvloeden. Bekijk ook scheiden met bv-aandelen.
Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon met aandelen. Breng de relevante zakelijke activa, schulden en geldstromen in kaart en onderzoek vervolgens welke daarvan in de afwikkeling worden betrokken. De checklist van de Rechtspraak vraagt bij een eenmanszaak expliciet om vermelding van activa en passiva en een voorstel voor verdeling of verrekening.
Bij een vof of maatschap komen het aandeel van de partner en de overeenkomst met de andere vennoten erbij. Een echtscheiding beëindigt niet automatisch alle zakelijke afspraken. Kijk daarom wie na de scheiding vennoot blijft, wie de dagelijkse besluiten neemt en welke verplichtingen tegenover derden doorlopen.
Een privébedrijf kan toch financiële vragen oproepen
Een bedrijf dat buiten de gemeenschap valt, kan tijdens het huwelijk wel met gemeenschappelijk geld zijn gefinancierd. Denk aan aflossingen op een zakelijke lening vanuit een gezamenlijke rekening, een privé-erfenis die in de onderneming is gestort of zakelijke middelen die een woning hebben gefinancierd. De aard van de betaling moet uit de akten, afschriften, correspondentie en boekhouding blijken. Een overschrijving alleen bewijst niet altijd of partijen een lening, investering of schenking bedoelden.
Bij niet uitgevoerde periodieke verrekenbedingen kan het aanwezige vermogen onder omstandigheden in een bewijsdiscussie terechtkomen. Is het huwelijk onder de sinds 2018 geldende beperkte gemeenschap van goederen gesloten en bleef de onderneming buiten die gemeenschap? Dan kan daarnaast een redelijke vergoeding voor de kennis, vaardigheden en arbeid van de ondernemende echtgenoot ten bate van de gemeenschap aan de orde zijn. De toepasselijkheid en hoogte hangen af van het huwelijksregime en de concrete omstandigheden. Geen van deze regels rechtvaardigt de automatische conclusie dat de hele onderneming moet worden gedeeld. Bereken aanspraken per rechtsgrond en let op dubbeltelling.
Hoe wordt het bedrijf gewaardeerd?
Laat een waarderingsdeskundige met een gerichte opdracht bepalen wat hij onderzoekt. De peildatum voor de samenstelling van een gemeenschap en die voor waardering kunnen verschillen. Bespreek ook de persoonlijke afhankelijkheid van de ondernemer, de overdraagbaarheid van klanten, contracten, leningen, belastingposities, recente cijfers en onzekerheden in prognoses.
De balanswaarde is geen automatisch antwoord. Een winstgevend bedrijf kan schulden en een grote investeringsbehoefte hebben. Een ogenschijnlijk hoge ondernemingswaarde is ook niet gelijk aan het bedrag dat vandaag zonder schade kan worden uitgekeerd. Laat de deskundige gevoeligheden tonen: wat gebeurt er bij een lagere omzet, hoger salaris voor vervangend management of noodzakelijke investering?
Fictief voorbeeld. Een ondernemer heeft alle aandelen in een holding, die een werkmaatschappij en een verhuurd pand bezit. De ex-partner noemt de taxatiewaarde van het pand als rechtstreekse aanspraak. Maar het pand is van de vennootschap; de holding kan een schuld hebben en niet alle waarde is uitkeerbaar. Eerst worden de aandelen, het vermogensstelsel en mogelijke verrekenrechten onderzocht. Daarna kan een deskundige de passende waarde bepalen. Het voorbeeld geeft geen uitkomst voor een concrete zaak.
Waarde en alimentatie niet door elkaar halen
Bij alimentatie staat de vraag centraal welk inkomen of welke draagkracht redelijkerwijs beschikbaar is; bij vermogensverdeling gaat het om rechten op vermogen. Dezelfde jaarrekening kan voor beide analyses nodig zijn, maar de uitkomsten zijn niet gelijk. Een hoog eigen vermogen in de bv is niet automatisch vrij besteedbaar privé-inkomen. Omgekeerd kan een laag salaris onvoldoende beeld geven van de financiële mogelijkheden als de ondernemer invloed heeft op dividend en uitgaven. Laat beide berekeningen afzonderlijk onderbouwen en verklaar hun samenhang.
Hoe wordt een ex-partner uitgekocht?
Onderzoek financiering, betaling in termijnen, verrekening met ander vermogen of verkoop van een onderdeel. Leg bij betaling in termijnen vast wanneer welke bedragen verschuldigd zijn, of rente geldt, welke zekerheid beschikbaar is en wat gebeurt bij wanbetaling. Een bank, mede-aandeelhouder of notaris kan een noodzakelijke rol hebben. Onderzoek fiscale gevolgen voordat een akkoord definitief wordt.
Als beide partners het bedrijf besturen, regel dan ook de tussenperiode: wie mag betalingen accorderen, wie beheert klantgegevens, wie spreekt met medewerkers, en hoe worden onttrekkingen vastgelegd? Een convenant dat de privéscheiding regelt maar bevoegd bestuur en banktoegang openlaat, is praktisch onvolledig.
Wat gebeurt er in de maanden tussen scheiding en afwikkeling?
Juist in die tussenperiode veranderen de cijfers. Er komen facturen binnen, de ondernemer neemt salaris of dividend op, een rekening-courant loopt op en een bank kan financiering herzien. Leg vast welke transacties normaal bedrijfsbeheer zijn en welke vooraf overleg vragen. Denk aan verkoop van een groot bedrijfsmiddel, een nieuwe lening bij een gelieerde partij of een uitzonderlijk dividend. Het is niet nodig om de bedrijfsvoering stil te leggen; wel om financiële keuzes achteraf controleerbaar te maken.
Vraag periodiek om dezelfde overzichtscijfers, bijvoorbeeld een balans en winst-en-verliesrekening per kwartaal, plus een mutatieoverzicht van rekening-courant en leningen tussen de betrokken vennootschappen. Spreek af of beide partijen rechtstreeks met de accountant mogen communiceren en wat de accountant wel en niet namens één partij mag verklaren. De wederpartij kan een rechtmatig belang bij inzicht hebben, terwijl vertrouwelijke klant- of personeelsgegevens beschermd moeten blijven. Een afgebakende inzage via advocaten of deskundige kan die belangen verbinden.
Houd daarbij inkomen, waarde en betaling uit elkaar. Een onverwacht laag dga-salaris kan de alimentatievraag raken; een nieuw contract kan de waardering raken; en een dividendbesluit kan invloed hebben op de mogelijkheid om een uitkoop te financieren. Het ene getal vervangt het andere niet. Als een geschil ontstaat over ontbrekende stukken, staat in deze uitleg over bedrijfsadministratie bij scheiding welke informatie u gericht kunt vragen.
Onverklaarde onttrekkingen tijdens de scheiding
Extra dividend, een oplopende rekening-courantschuld of een grote betaling aan een verbonden onderneming vraagt om onderzoek van bron, bestemming en grondslag. Geld van een bv is niet rechtstreeks het gemeenschappelijke banksaldo van de echtgenoten. De aandeelhouderspositie, eventuele vorderingen en de bedrijfswaarde moeten daarom op elkaar worden afgestemd. Lees hoe wij geld onttrekken aan een bv bij scheiding beoordelen en welke documenten nodig zijn. Voorkom dat dezelfde transactie tegelijk in de waardering wordt gecorrigeerd en zonder toelichting nogmaals als volledige schade wordt opgevoerd.
Een uitkoopvoorbeeld zonder schijnprecisie
Fictief rekenvoorbeeld. Een deskundige waardeert een aandelenpakket in de holding, na onderzoek van schulden en onderlinge leningen, op € 800.000. Dat betekent niet dat de andere partner automatisch € 400.000 in contanten krijgt. Eerst wordt vastgesteld of de aandelen in een gemeenschap vallen of dat er een andere verrekenaanspraak bestaat. Vervolgens wordt bekeken of een privélening bij de bv al in de waardering is verwerkt, welk ander vermogen wordt toegedeeld en welke netto betaling resteert. Ten slotte moet de ontvangende partner zekerheid hebben dat een overeengekomen termijnbetaling ook wordt nagekomen. De getallen illustreren de volgorde; zij zijn geen standaardwaardering of aanspraak.
Welke stukken neemt u mee naar het eerste gesprek?
- De volledige huwelijkse voorwaarden, inclusief wijzigingen, of het samenlevingscontract.
- KVK-uittreksels, statuten, aandeelhoudersregister en vennootschapsovereenkomsten.
- Jaarstukken en aangiften over meerdere jaren, recente tussentijdse cijfers en prognoses.
- Zakelijke en privéleningen, rekening-courant, bankstanden en eventuele zekerheden.
- Onderbouwing van grote stortingen tussen privé, gezamenlijk en zakelijk vermogen.
- Eventuele eerdere waarderingen, financieringsaanvragen en conceptafspraken.
Ontbreken relevante cijfers? Lees wat u kunt doen als bedrijfsgegevens niet worden verstrekt. Heeft de bv meerdere panden, bekijk dan ook vastgoedportefeuilles bij scheiding.
Veelgestelde vragen
Is een bedrijf dat ik vóór mijn huwelijk oprichtte altijd veilig? Het kan privé zijn gebleven, maar het huwelijksregime, de voorwaarden en investeringen tijdens het huwelijk moeten worden beoordeeld.
Moet ik de helft van de omzet betalen? Nee. Omzet is iets anders dan winst, bedrijfswaarde, aandelenwaarde en een eventuele aanspraak van een partner.
Kan mijn accountant mijn scheiding afwikkelen? Een accountant kan cijfers en waarderingsinformatie leveren. De juridische grondslag van aanspraken en de procesroute vragen afzonderlijke juridische beoordeling. Controleer ook of één adviseur belangen van beide partners kan dienen.
Moet de onderneming worden verkocht? Niet enkel omdat u scheidt. Voortzetting met een onderbouwde uitkoop of andere verdeling kan worden onderzocht.
En als wij samen aandeelhouder of bestuurder zijn? Dan spelen naast de familierechtelijke afwikkeling ook stemrecht, bestuur, contracten en eventuele aanbiedingsregels. Leg tijdelijk vast wie welke zakelijke besluiten neemt en werk een afzonderlijke route voor eigendom en zeggenschap uit. Lees de verdieping over bv-aandelen bij scheiding.
Geldt dit ook voor een zzp’er met een eenmanszaak? Ja, maar er zijn geen aandelen in een afzonderlijke rechtspersoon. Onderzoek zakelijke activa en schulden, de herkomst van investeringen, het huwelijksregime en welke inkomsten voor alimentatie relevant zijn. De uitkomst kan daardoor wezenlijk anders zijn dan bij een bv.
Uw scheiding en onderneming samen beoordelen
Öznur Batur beoordeelt de familierechtelijke aanspraken tussen partners; Onur Arslan de vermogensrechtelijke en zakelijke kanten. Voor waardering en belasting zijn zo nodig onafhankelijke deskundigen betrokken.
Houd uw huwelijkse voorwaarden of samenlevingsafspraken, de ondernemingsstructuur en recente financiële stukken bij de hand. Lees ook over huwelijkse voorwaarden en verrekenbedingen en alimentatie bij een eigen bedrijf.
Bespreek uw scheiding als ondernemer en vermeld een eventuele termijn. Het eerste gesprek is kosteloos en vrijblijvend.
Lees ook
- Boedelscheiding bij echtscheiding: bedrijf, vastgoed en schulden
- Voorlopige voorzieningen bij echtscheiding
- Partneralimentatie
- Pensioen verdelen na scheiding
- Ex weigert verkoop van de gezamenlijke woning
Geraadpleegde bronnen: Rijksoverheid: gemeenschap van goederen vanaf 2018, Rechtspraak: checklist verdelen en verrekenen, Rechtspraak: huwelijkse voorwaarden, KVK: scheiden met een eigen zaak.
