Wat is een bedrijf waard bij een scheiding? Die vraag is pas te beantwoorden nadat duidelijk is welk recht in de vermogensafwikkeling valt: aandelen, activa en passiva van een eenmanszaak, een vennootschapsaandeel of een geldelijke verrekenaanspraak. Daarna moeten peildatum, waarderingsopdracht, financiële gegevens en aannames worden vastgelegd. De boekwaarde op een balans is niet automatisch de waarde die partners onderling moeten hanteren.
Geschreven door Öznur Batur (familierechtelijke aspecten) en Onur Arslan (vermogensrechtelijke aspecten), advocaten bij Arslan Advocaten. Juridisch gecontroleerd op 28 september 2026. Algemene informatie is geen juridisch advies over uw eigen situatie.
Lees eerst de basis over scheiden met een eigen bedrijf. Dit artikel gaat uitsluitend over de waarderingsfase en hoe u een rapport kritisch leest.
Wat vraagt u een deskundige precies te waarderen?
Bij een bv kunnen de aandelen van een partner relevant zijn, terwijl de bv zelf een winkel, pand, voorraad of deelneming bezit. Bij een holdingstructuur moeten onderlinge leningen en deelnemingen worden begrepen om dubbeltelling te voorkomen. Bij een eenmanszaak bestaat geen aandeel in een aparte rechtspersoon; de activa, passiva en eventuele overdraagbare economische waarde vragen een andere analyse. Bij een vof kan een vennootschapsovereenkomst regels bevatten die voor waarde en overdracht belangrijk zijn.
De familierechtelijke vraag gaat vooraf: valt het recht in een gemeenschap, moet de waarde op grond van huwelijkse voorwaarden worden verrekend of bestaat een vergoedingsrecht? Laat een waarderingsdeskundige niet de juridische uitkomst van die discussie veronderstellen. Formuleer desnoods alternatieve opdrachten voor verschillende juridische scenario’s.
De peildatum kan de uitkomst veranderen
Stel dat een bedrijf in het jaar na indiening van het echtscheidingsverzoek een groot contract wint of juist een belangrijke klant verliest. Welke gebeurtenis bij de waarde hoort, hangt af van de toepasselijke peildatum en de juridische analyse. De datum waarop de gemeenschap is ontbonden en de datum voor waardering zijn niet noodzakelijk dezelfde. Partijen kunnen afspraken maken; een rechter kan een waarderingsdatum beoordelen binnen de relevante rechtsregels.
Schrijf daarom in de opdracht: het te waarderen object, de peildatum, de beschikbaar te stellen jaarstukken, de behandeling van gebeurtenissen na die datum en de vragen die de deskundige moet beantwoorden. Een rapport met een getal maar zonder deze uitgangspunten is moeilijk te toetsen.
Welke cijfers zeggen iets over de waarde?
Een deskundige kijkt doorgaans naar meerdere jaren aan jaarrekeningen en aangiften, recente tussentijdse cijfers, contracten, schulden, kasstromen en prognoses. Een eenmalige meevaller of tegenvaller kan het beeld vertekenen. Hetzelfde geldt voor een ondernemerssalaris dat afwijkt van wat een vervangende bestuurder zou kosten.
Mogelijke vragen zijn: blijven klanten als de ondernemer vertrekt, hoe lang lopen belangrijke contracten, zijn er achterstallige investeringen, welke financiering moet worden terugbetaald en rust er een bijzondere verplichting op de bv? Bij vastgoed in de vennootschap is ook de waardering van dat pand en de samenhang met de bedrijfsvoering relevant. Een taxatie van het pand is dan slechts één bouwsteen van de aandelenwaardering.
Waarom een methode alleen geen antwoord geeft
Een deskundige kan toekomstige kasstromen inschatten, vergelijkbare bedrijven of transacties analyseren, de aangepaste vermogenspositie onderzoeken of methoden combineren. De waarde wordt mede bepaald door de kwaliteit van de onderliggende aannames. Een project met een contract dat bijna afloopt, vraagt bijvoorbeeld een andere prognose dan een onderneming met terugkerende opdrachten en breed verspreide klanten. Een methode met de naam ‘DCF’ maakt een onrealistische omzetverwachting niet betrouwbaar.
Laat het rapport uitleggen waarom een methode past bij juist deze onderneming, en wat gebeurt wanneer cruciale aannames veranderen. Vraag bijvoorbeeld naar een bandbreedte bij lagere omzet, stijgende loonkosten of een noodzakelijke investering. Bij een praktijk die sterk op één persoon steunt, moet de deskundige onderbouwen hoe klanten of kennis overdraagbaar blijven. Bij een holding met verschillende dochtervennootschappen moeten de waarderingen en onderlinge vorderingen op elkaar aansluiten. Het doel is een controleerbaar oordeel, niet een schijnbaar exacte uitkomst tot op de euro.
Goodwill en persoonlijke inzet
Niet elke euro toekomstige winst is overdraagbaar aan een koper. Een advocaten- of adviespraktijk die sterk leunt op de persoonlijke reputatie en inzet van één professional kan anders worden gewaardeerd dan een onderneming met overdraagbare contracten, personeel en zelfstandig functionerende processen. Laat de deskundige uitleggen welk deel van de verwachte opbrengst samenhangt met het bedrijf als overdraagbaar geheel en welke aannames hij over de ondernemer maakt.
Ook een kleine onderneming kan waarde hebben die niet letterlijk op de balans staat. Andersom kan een hoge omzet zonder duurzame winst weinig zeggen over de waarde. Een kritische waardering laat daarom de gekozen methode en de gevoeligheid voor andere aannames zien.
Waarde is iets anders dan beschikbare uitkoopsom
Een onderneming kan waardevol zijn terwijl geld vastzit in voorraden, panden of noodzakelijke werkkapitaalbuffers. De vraag hoeveel de aandelen waard zijn, is niet dezelfde als hoeveel de ondernemer vandaag privé kan betalen. Een uitkoopregeling kan financiering, termijnen of verrekening met ander vermogen vergen. Daarbij spelen mogelijk beperkingen op dividenduitkeringen en afspraken met financiers.
Zet in de onderhandelingen daarom twee berekeningen naast elkaar: de onderbouwde aanspraak en een uitvoerbaar betalingsscenario. Bespreek de zekerheid voor de ontvangende partner en wat er gebeurt wanneer financiering uitblijft. Een hoge waardering zonder haalbare uitvoering kan het conflict verlengen.
Let op dubbele posten en latente lasten
Stel dat een dga privé € 100.000 aan de bv verschuldigd is. In de boekhouding van de bv staat dan mogelijk een vordering; in het privéoverzicht kan een schuld staan. De vraag is hoe het waarderingsrapport deze vordering behandelt en wat er na de verdeling met de schuld gebeurt. Wie de waarde van de aandelen ophoogt met die vordering én dezelfde € 100.000 nogmaals als afzonderlijke aanspraak opvoert, kan verkeerd rekenen. Hetzelfde risico bestaat bij leningen tussen holding en werkmaatschappij of bij een pand waarvan de waarde zowel in de dochter-bv als afzonderlijk in de som wordt opgenomen.
Belastingen en toekomstige verplichtingen verdienen een aparte toelichting. Niet iedere theoretische belastingclaim mag zonder meer één op één van de aandelenwaarde worden afgetrokken; de kans, het moment en de wijze waarop de claim zich verwezenlijkt zijn relevant. Laat een fiscalist het fiscale uitgangspunt toetsen en geef de waarderingsdeskundige een consistente opdracht. Zo kan de advocaat uitleggen welk bedrag tot de vermogensafwikkeling behoort zonder een fiscale schatting als vaststaand recht te presenteren.
Wat doet u als rapporten uiteenlopen?
Vergelijk de opdrachten, peildata, broncijfers en aannames voordat u over één eindbedrag onderhandelt. Verschillen de experts omdat de één rekening houdt met een zakelijk pand en de ander niet? Gebruikt één rapport een groeiprognose zonder onderbouwing? Is een schuld op groepsniveau twee keer meegenomen? Laat de deskundigen op die concrete verschillen reageren of overweeg één gezamenlijk, onafhankelijk benoemde deskundige met heldere vragen.
Vraag niet automatisch om nóg een rapport. Soms moet eerst de ontbrekende administratie worden verkregen. Lees daarvoor geen inzage in bedrijfsgegevens bij scheiding.
Geef bij een gezamenlijke deskundige beide partijen de gelegenheid feitelijke onjuistheden in de aangeleverde informatie te signaleren. Laat vooraf vastleggen of de deskundige zelfstandig aanvullende stukken mag opvragen, hoe vertrouwelijke gegevens worden behandeld en op welke vragen hij wel of niet antwoordt. Een rapport kan waarde bepalen; het beslist niet of de aandelen gemeenschappelijk zijn of hoe een verrekenbeding juridisch werkt. Houd die rollen uit elkaar in de opdracht én bij de bespreking van de uitkomst.
Fictief voorbeeld. Een bv laat in drie jaar wisselende winst zien. Eén rapport rekent het laatste topjaar door, het andere gebruikt zonder uitleg een veel lagere winst. De discussie draait niet alleen om ‘hoog tegen laag’, maar om structurele omzet, vervangingskosten voor de directeur en een contract dat binnenkort afloopt. Door die aannames zichtbaar te maken, wordt een bandbreedte beter bespreekbaar. De uiteindelijke aanspraak hangt daarnaast af van het huwelijksregime.
Van rapport naar een uitvoerbare afspraak
Een waarderingsrapport is een bouwsteen. De advocaat moet nog bepalen welk aandeel of welke vordering juridisch in de afwikkeling valt, welke andere vermogensposten worden toegedeeld en welk bedrag over en weer te betalen blijft. Spreek af of een schuldbekentenis, pandrecht of andere zekerheid nodig is als de ondernemer in termijnen betaalt. Schrijf op of rente geldt, wanneer termijnen vervallen en wat er bij verkoop of faillissement van de onderneming gebeurt. De juiste zekerheid hangt van het dossier en de bestaande bankafspraken af.
Neem eventuele voorbehouden nauwkeurig op. Een clausule dat ‘de definitieve waarde later door een deskundige wordt vastgesteld’ moet aangeven wie die deskundige kiest, welke stukken worden verstrekt, welke peildatum hij gebruikt, welke vragen hij beantwoordt en hoe een geschil over zijn uitkomst wordt opgelost. Zonder die onderdelen kan het convenant de waarderingsstrijd slechts uitstellen. Laat ook de fiscale gevolgen van een aandelenoverdracht of betaling beoordelen voordat het akkoord wordt getekend.
De financiële positie van beide partijen kan na ondertekening veranderen. Een duidelijke afspraak over informatie, termijnen en wanbetaling beschermt de ontvangende partner én geeft de ondernemer voorspelbaarheid voor de bedrijfsvoering. Een rekenvoorbeeld in het rapport is geen vervanging voor deze uitvoeringsafspraken.
Checklist voor een bruikbaar waarderingsrapport
- Het object van waardering en de juridische structuur zijn ondubbelzinnig omschreven.
- De peildatum en eventuele latere gebeurtenissen zijn behandeld.
- Bronstukken en correcties op de cijfers zijn controleerbaar.
- Leningen, rekening-courant, deelnemingen en mogelijke belastingposities zijn zichtbaar.
- Het rapport verklaart welke goodwill of verdiencapaciteit overdraagbaar is.
- Er is een gevoeligheidsanalyse bij wezenlijk onzekere aannames.
- De waarderingsuitkomst wordt niet verward met liquiditeit of alimentatiedraagkracht.
Veelgestelde vragen
Is de winst van één jaar genoeg? Meestal niet voor een betrouwbare conclusie. De aard van de onderneming en structurele resultaten moeten worden onderzocht.
Kan de accountant van mijn ex onafhankelijk taxeren? Beoordeel de opdracht, eerdere betrokkenheid en mogelijke belangen. In een betwiste zaak kan een onafhankelijke deskundige beter passen.
Wordt goodwill altijd verdeeld? Dat hangt af van het recht dat wordt afgewikkeld en van de overdraagbaarheid en onderbouwing van die waarde. Persoonlijke verdiencapaciteit vergt een zorgvuldige analyse.
Bepaalt de taxateur ook wat mijn ex juridisch krijgt? De deskundige onderzoekt financiële waarde binnen een opdracht. Het vermogensregime en eventuele aanspraken zijn juridische vragen.
Wat als mijn ex het bedrijf bewust minder waard laat lijken? Verzamel jaarstukken, recente cijfers en concrete aanwijzingen voor de betwiste aanname. Laat gericht beoordelen welke informatie nodig is; trek niet op basis van vermoedens al een eindconclusie.
Kan ik dezelfde waarde voor alimentatie gebruiken? Niet zonder afzonderlijke analyse. Ondernemingswaarde is vermogen; voor alimentatie gaat het om de relevante inkomens- en draagkrachtgegevens. De onderliggende cijfers kunnen overlappen, maar doel, periode en aannames verschillen.
Wie betaalt een gezamenlijke waarderingsdeskundige? Spreek vóór de opdracht af wie hem aanwijst, welke vragen worden gesteld en hoe het voorschot en de eindkosten worden gedragen. Bij een procedure kunnen andere beslissingen over deskundigenonderzoek en kosten volgen. Een vooraf gedeelde opdracht kan latere discussie beperken.
Öznur Batur en Onur Arslan kunnen de familierechtelijke aanspraak en vermogensrechtelijke waarderingsvraag afbakenen. De financiële waardering zelf vraagt zo nodig een onafhankelijke specialist. Bespreek uw dossier met de rechtsvorm, voorwaarden en reeds beschikbare cijfers.
Lees ook
- Boedelscheiding bij echtscheiding: bedrijf, vastgoed en schulden
- Scheiden met een bv of holding
- Vastgoedportefeuille verdelen bij scheiding
Geraadpleegde bronnen: Rechtspraak: checklist gemeenschap, Rechtspraak: checklist huwelijkse voorwaarden, Belastingdienst: onderneming overdragen.
