Uit de praktijk · Eigen zaak · Letselschade door dieren
Een val van een paard is niet automatisch volledig voor eigen risico, ook niet tijdens een vrijwillig gevolgde les. In deze zaak van mr. Merve Ciftci-Incekara oordeelde de rechtbank dat Achmea 60% van de schade van een gewonde deelnemer moest vergoeden. Het ongeval gebeurde tijdens boogschieten te paard. De rechtbank hield tegelijk een deel van het risico bij de deelnemer: 40% van de schade bleef voor zijn rekening.
De uitspraak gaat dus niet over volledige vergoeding en evenmin over een al vastgestelde einduitkering. Zij geeft wel een concreet voorbeeld van aansprakelijkheid voor de eigen, onberekenbare bewegingen van een dier en de manier waarop een rechter de schade vervolgens verdeelt.
Uitspraak: rechtbank Zeeland-West-Brabant, 19 februari 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:938. Behandelend advocaat: mr. M. Ciftci-Incekara. Wederpartijen: de lesgever en Achmea. Resultaat: 60% aansprakelijkheid en vergoeding van dat deel van de schade, nader vast te stellen in een schadestaatprocedure.
Een vergelijkbaar aansprakelijkheids- of schadegeschil? Lees onze aanpak van geschillen met Achmea.
Wat gebeurde er tijdens de les?
De deelnemer bevond zich met het paard aan het begin van een oefenparcours. Tijdens de voorbereiding op het boogschieten ging het paard onverwacht in snelle galop. De deelnemer probeerde het dier te stoppen. Aan het einde van de baan maakte het paard een scherpe bocht en bokte, waarna de deelnemer viel.
Voor de juridische beoordeling was van belang dat het paard op dat moment vanuit zijn eigen energie handelde. De beweging was niet eenvoudigweg de uitvoering van een aanwijzing van de ruiter. De cliënt stelde de lesgever en diens verzekeraar aansprakelijk voor de gevolgen van de val.
Dat verschil is belangrijk bij een paardrijongeval. Niet iedere val heeft dezelfde oorzaak. Een claim vraagt daarom om een beschrijving van wat het dier deed, welke handelingen de ruiter verrichtte en hoe de les was georganiseerd.
Aansprakelijkheid kan ook bestaan zonder bewezen fout van de lesgever
De rechtbank beoordeelde de zaak vanuit de risicoaansprakelijkheid voor dieren van artikel 6:179 BW. Daarbij gaat het niet uitsluitend om de vraag of iemand onvoorzichtig is geweest. Het onberekenbare gedrag van een dier kan ook zonder een bewezen concrete fout tot aansprakelijkheid leiden.
In deze zaak stelde de rechtbank geen onzorgvuldigheid van de lesgever vast als reden voor het uiteindelijke resultaat. Het zou daarom misleidend zijn de uitspraak te presenteren als een veroordeling wegens slecht lesgeven of een vastgestelde onveilige instructie. Het toegewezen deel van de schade berustte op de beoordeling van het dierenrisico en de verdeling daarvan.
Bij een eerste dossierbeoordeling helpt het om mogelijke grondslagen niet door elkaar te halen. Een verwijt over de begeleiding is een ander onderwerp dan een beroep op de eigen energie van het paard. Soms spelen beide een rol, maar welke feiten daarvoor nodig zijn moet afzonderlijk worden bekeken.
Waarom werd niet de volledige schade toegewezen?
Aansprakelijkheid aannemen en de schade volledig bij één partij leggen zijn twee verschillende stappen. Ook de omstandigheden van het gebruik van het paard door de deelnemer kunnen bij de verdeling worden betrokken.
De rechtbank kwam in deze zaak eerst tot een causale verdeling van 50/50. Daarna paste zij een billijkheidscorrectie toe. Het uiteindelijke resultaat was dat de lesgever voor 60% aansprakelijk werd gehouden en Achmea dat deel van de schade moest vergoeden. De overige 40% bleef bij de cliënt.
Een billijkheidscorrectie houdt in dat de rechter na de beoordeling van ieders bijdrage nog onderzoekt of de omstandigheden een andere verdeling rechtvaardigen. Dat is geen standaardopslag die bij iedere val van een paard geldt. De overwegingen over de verdeling staan in onderdelen 5.31 tot en met 5.35 van het vonnis.
Het begrip eigen schuld kan in dit soort zaken verwarrend zijn. Een aandeel dat bij de benadeelde blijft, betekent niet zonder meer dat de rechter hem een concrete onvoorzichtige handeling verwijt. Lees daarom steeds de volledige redenering en niet alleen het percentage onderaan de uitspraak.
Vrijwillig deelnemen is niet hetzelfde als alle risico’s overnemen
Wie paardrijdt, weet dat een dier onverwacht kan reageren. Daaruit volgt echter niet vanzelf dat iedere schadeclaim vervalt. Omgekeerd kan een deelnemer ook niet alleen op basis van het bestaan van een dierlijk risico aannemen dat alle schade volledig wordt vergoed.
Voor een beoordeling is het nuttig vast te leggen wat voor activiteit was afgesproken, welke ervaring de deelnemer had, welke informatie beschikbaar was en wat er tijdens het ongeval feitelijk gebeurde. Dat zijn onderzoeksvragen voor een vergelijkbaar dossier; niet ieder antwoord daarop is in elk geval hetzelfde.
Ook een algemene mededeling dat een activiteit op eigen risico plaatsvindt, vervangt geen beoordeling van de concrete afspraken en toepasselijke regels. Laat de daadwerkelijke tekst en de omstandigheden onderzoeken in plaats van uitsluitend op zo’n mededeling af te gaan.
Wat betekent een schadestaatprocedure?
De rechter veroordeelde Achmea tot betaling van 60% van de schade, op te maken bij staat. Daarmee was de omvang van de persoonlijke schade nog niet definitief in euro’s bepaald. Voor zover partijen daarover geen overeenstemming bereiken, kan die omvang in een afzonderlijke procedure worden vastgesteld.
De grens tussen de twee stappen is praktisch belangrijk. Het percentage bepaalt welk gedeelte voor rekening van de aangesproken partij komt. Eerst moet nog duidelijk worden welke schade in verband staat met het ongeval en hoe groot die schade is. Een percentage zonder onderbouwde schadeberekening is geen eindafrekening.
Bij de verdere letselschadeafwikkeling kunnen bijvoorbeeld gemaakte kosten en gevolgen voor het werk worden onderzocht. Welke posten werkelijk spelen, hangt af van de persoonlijke situatie. Dit artikel voegt geen niet-gepubliceerde medische of financiële informatie over de cliënt toe.
Wat moet u bewaren na een ongeval met een paard?
Gegevens over de activiteit. Bewaar de boeking, gemaakte afspraken, ontvangen instructies en correspondentie met de organisator. Noteer wie het paard ter beschikking stelde en wie de begeleiding verzorgde. Laat onzekerheid over de juiste partij geen reden zijn om helemaal geen stukken te verzamelen.
Een feitelijke beschrijving van de beweging van het dier. Schrijf zo snel mogelijk op wat u zelf heeft waargenomen. Maakte het paard onverwacht een draai, schrok het of versnelde het? Vermeld ook wat u niet kon zien. Vraag getuigen hun eigen waarnemingen te bewaren, zonder een gezamenlijke versie af te spreken.
Beschikbare beelden en verklaringen. Bewaar oorspronkelijke foto’s of video’s. Een formeel getuigenverhoor kan in sommige geschillen worden overwogen, maar is niet bij ieder ongeval nodig. De bestaande stukken bepalen welke vervolgstap zinvol is.
De reactie van de verzekeraar. Gaat het om een volledige afwijzing, een discussie over het percentage of een verzoek om meer gegevens? Die standpunten vragen om verschillende antwoorden. Meer hierover leest u bij geschillen met een verzekeraar.
Veelgestelde vragen
Was Allianz de verzekeraar in deze paardenzaak?
Nee. In deze uitspraak is Achmea de aangesproken verzekeraar. Het gaat niet om een van de afzonderlijke verkeerszaken tegen Allianz.
Betekent de uitspraak dat bij ieder paardrijongeval 60% wordt vergoed?
Nee. De verdeling is gebaseerd op de omstandigheden van deze zaak. Een andere toedracht, werkrelatie, afspraak of bewijspositie kan tot een andere beoordeling leiden.
Moet de instructeur aantoonbaar een fout hebben gemaakt?
Niet iedere claim berust op een fout van de instructeur. Deze zaak werd beoordeeld vanuit risicoaansprakelijkheid voor het dier. De juridische grondslag en de partij die kan worden aangesproken moeten wel zorgvuldig worden vastgesteld.
Is het totale schadebedrag met dit vonnis bekend?
Nee. De schade moest nader worden vastgesteld. Het vonnis biedt daarom geen basis om een bepaalde totale uitkering of daadwerkelijk ontvangen bedrag te noemen.
Is dit een volledig gewonnen zaak?
De cliënt behaalde een gunstige aansprakelijkheidsbeslissing voor 60% van de schade. Omdat 40% voor zijn rekening bleef, is het een gedeeltelijk gunstig resultaat. Beide onderdelen horen bij een juiste bespreking.
Een ongeval tijdens paardrijden laten beoordelen
Bent u gewond geraakt tijdens een les, rit of andere activiteit met een paard? Arslan Advocaten kan de toedracht, mogelijke aansprakelijke partijen en het standpunt van een verzekeraar beoordelen. Via onze contactpagina kunt u uw situatie voorleggen met de stukken die al beschikbaar zijn.
Bron en afbakening: rechtbank Zeeland-West-Brabant, 19 februari 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:938. Deze bespreking ziet op de gepubliceerde beslissing over aansprakelijkheid en verdeling, niet op een vastgesteld later hoger beroep of de uiteindelijke schadeafwikkeling. De afbeelding is een symbolische illustratie, geen reconstructie.
