Ouderlijk gezag omvat de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van een minderjarig kind, belangrijke beslissingen, het bewind over het vermogen van het kind en de wettelijke vertegenwoordiging. Gezag is iets anders dan juridisch ouderschap, de hoofdverblijfplaats of de verdeling van zorgdagen. Na een scheiding blijft bestaand gezamenlijk gezag in beginsel bestaan, tenzij de rechter anders beslist.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat personen- en familierecht bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor personen- en familierecht en strafrecht. Inhoudelijk bijgewerkt op 30 september 2026.
Wie heeft het gezag?
Dat hangt af van onder meer de gezinssituatie, erkenning en eventuele rechterlijke beslissingen. Erkenning vanaf 1 januari 2023 leidt in veel gevallen tot gezamenlijk gezag, maar er zijn wettelijke uitzonderingen. Dat geldt bijvoorbeeld als de ouders bij de erkenning hebben verklaard dat de moeder alleen het gezag houdt, of als de rechter vervangende toestemming voor de erkenning heeft gegeven. Bij erkenning vóór die datum ontstaat dat gezag niet alsnog alleen doordat de wet later is veranderd, ook niet als het kind na 1 januari 2023 is geboren.
Controleer daarom de datum en wijze van erkenning, een eventueel huwelijk of partnerschap en latere beslissingen. Bij een buitenlandse situatie kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Ouderschap en gezag mogen niet zonder meer aan elkaar gelijk worden gesteld.
Wat vertelt het gezagsregister?
In het gezagsregister staan bepaalde rechtsfeiten en beslissingen over gezag. Niet ieder gezag dat rechtstreeks uit de wet ontstaat, is daar als afzonderlijke aantekening zichtbaar; gezamenlijk gezag tijdens een huwelijk staat er bijvoorbeeld niet in. Een uittreksel zonder aantekening betekent dus niet automatisch dat niemand of maar één ouder gezag heeft.
Laat het register lezen in samenhang met geboorte-, erkennings- en huwelijksgegevens en eventuele beschikkingen. Iedereen kan een uittreksel aanvragen volgens de instructies van de Rechtspraak; een advocaat is daarvoor niet altijd nodig.
Gezag, hoofdverblijf en zorgregeling
Gezag gaat over verantwoordelijkheid en beslissingen. De hoofdverblijfplaats geeft aan waar het kind zijn hoofdverblijf heeft. De zorgregeling beschrijft wanneer het bij ieder van de ouders is. Een kind kan voornamelijk bij één ouder wonen terwijl beide ouders gezag hebben.
Ook co-ouderschap maakt deze onderwerpen niet gelijk. Leg de verschillende afspraken herkenbaar vast in het ouderschapsplan.
Welke beslissingen neemt u samen?
Bij gezamenlijk gezag moeten belangrijke beslissingen worden afgestemd, bijvoorbeeld over school of een ingrijpende verandering van woonplaats. Voor dagelijkse zorg en bijzondere onderwerpen kunnen eigen regels gelden. Bij medische beslissingen is bovendien de leeftijd en positie van het kind belangrijk; tot achttien jaar geldt niet voor iedere handeling dezelfde toestemmingsregel.
Maak praktische afspraken over informatie-uitwisseling en overleg. Wie stuurt een schoolbericht door? Hoe bespreekt u een voorstel? Welke reactie is nodig vóór een deadline? Zulke afspraken vervangen de wet niet, maar kunnen misverstanden beperken.
Wat als één beslissing vastloopt?
Onderzoek eerst het concrete geschil. Soms is een gerichte rechterlijke beslissing mogelijk zonder het gezamenlijk gezag te beëindigen. Lees bijvoorbeeld over vervangende toestemming voor schoolkeuze, verhuizen met een kind of toestemming voor vakantie.
Leg uw voorstel, de reactie en de praktische gevolgen vast. Vermeld een naderende termijn direct wanneer u juridisch advies vraagt. Een weigering of stilte geeft niet vanzelf toestemming om de beslissing toch uit te voeren.
Gezamenlijk gezag aanvragen
Als gezamenlijk gezag niet al bestaat en u beiden akkoord bent, kunt u soms samen via de Rechtspraak vragen om een aantekening van gezamenlijk gezag in het gezagsregister. Daarvoor gelden voorwaarden; de griffier weigert de aantekening in de wettelijk bepaalde gevallen. Controleer die voordat u aanneemt dat een online aanvraag voldoende is.
Bestaat een geschil of past de situatie niet binnen die route, dan kan een advocaat beoordelen welk verzoek mogelijk is. De uitkomst hangt af van de juridische voorwaarden en omstandigheden van het kind.
Wanneer komt eenhoofdig gezag in beeld?
Slecht contact tussen ouders betekent niet automatisch dat één ouder alleen gezag krijgt. De rechter beoordeelt de wettelijke voorwaarden, waaronder in relevante situaties het risico dat een kind klem of verloren raakt en of voldoende verbetering te verwachten is, of dat wijziging anderszins noodzakelijk is in het belang van het kind.
Voor de procedure en benodigde onderbouwing verwijzen wij naar eenhoofdig gezag aanvragen. Een conflict over één onderwerp en een structurele gezagswijziging vragen een verschillende aanpak.
De stem en belangen van uw kind
Betrek uw kind passend bij leeftijd en ontwikkeling, zonder het verantwoordelijk te maken voor de oplossing. In een procedure kan het kindgesprek gelegenheid bieden om de eigen ervaring te vertellen.
Bij zorgen over veiligheid of het niet terugbrengen van een kind is soms direct handelen nodig. Lees dan kind niet teruggebracht. Bij acute nood belt u 112.
Veelgestelde vragen
Verlies ik gezag als mijn kind vooral bij de andere ouder woont?
Niet automatisch. Zorgverdeling en gezag zijn verschillende onderwerpen.
Geeft erkenning altijd gezag?
Nee. De datum, wijze van erkenning en wettelijke uitzonderingen zijn van belang.
Betekent een leeg gezagsregister dat ik geen gezag heb?
Nee. Gezagsgegevens moeten in samenhang met andere relevante feiten en documenten worden beoordeeld.
Kan ik bij één conflict beter direct eenhoofdig gezag vragen?
Niet noodzakelijk. Een gerichte beslissing kan passender zijn. Laat eerst het probleem en de mogelijke routes beoordelen.
Uw situatie bespreken
Neem contact op met Arslan Advocaten met bestaande beschikkingen, gegevens over ouderschap en uw concrete vraag. Benoem welke beslissing nodig is en of daarvoor een termijn loopt.
Lees ook
- Eenhoofdig gezag aanvragen
- Omgangsregeling niet nagekomen
- Informatie over uw kind als ouder zonder gezag
- Een kind erkennen
Bronnen en juridische basis
- Rechtspraak: ouderlijk gezag.
- Rechtspraak: uittreksel gezagsregister.
- Rijksoverheid: gezag door erkenning.
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 1:244 tot en met 1:253n (gezag).
