Rechtsbijstandsverzekering geweigerd: wat kunt u doen?

Uw rechtsbijstandsverzekeraar laat weten dat hij uw zaak niet behandelt. Voordat u iets anders doet, legt u drie stukken naast elkaar: de afwijzingsbrief, de polisvoorwaarden in de versie die gold toen het geschil ontstond, en de reden van weigering zoals de verzekeraar die zelf noemt. Zonder die drie kunt u niet beoordelen of de afwijzing standhoudt, en ook niet welke route u moet kiezen.

Dat laatste is belangrijker dan de meeste mensen denken. Weigert de verzekeraar omdat het geschil niet onder de polis valt, dan is dat iets heel anders dan wanneer hij vindt dat uw zaak weinig kans maakt. In het eerste geval helpt de geschillenregeling u niet; in het tweede geval is dat juist uw sterkste kaart. Hieronder leest u hoe u dat onderscheid maakt en wat er per situatie mogelijk is.

Let op, twee verschillende situaties. Dit artikel gaat over een verzekeraar die weigert hulp te verlenen onder een bestaande polis. Wordt u geweigerd als klant bij het afsluiten van een nieuwe rechtsbijstandsverzekering, bijvoorbeeld na een eerdere claim of een registratie, dan gelden andere regels. Neem in dat geval contact met ons op; die situatie beoordelen we apart.

Op welke grond weigert de verzekeraar?

Vraag de verzekeraar altijd om één concrete grond, schriftelijk. In de praktijk vallen bijna alle afwijzingen in vijf categorieën, en per categorie verschilt uw route.

Noemt de verzekeraar twee gronden tegelijk, bijvoorbeeld "geen dekking, en bovendien weinig kans", vraag dan door welke grond dragend is. Dat bepaalt namelijk of u de geschillenregeling kunt inroepen.

Dekkingsgeschil of verschil van mening?

Dit is het scharnierpunt van uw zaak.

Een dekkingsgeschil gaat over de vraag of de polis dit geschil dekt. Daarover beslist de verzekeraar als contractspartij. Bent u het er niet mee eens, dan is dat een geschil over de uitleg van de overeenkomst. De geschillenregeling is daar niet voor bedoeld, en een onafhankelijke advocaat kan de verzekeraar op dit punt dus niet overrulen.

Een verschil van mening over de behandeling gaat over de vraag hoe een gedekte zaak wordt aangepakt: dagvaarden of schikken, doorprocederen of stoppen, en of de zaak voldoende kans maakt. Daarvoor bestaat de geschillenregeling wel.

Twijfelt u waar uw situatie valt? Kijk naar de eerste zin van de afwijzingsbrief. Staat daar dat het geschil buiten de dekking valt, dan is het een dekkingsgeschil. Staat er dat de zaak wel gedekt is maar dat verdere behandeling niet zinvol wordt geacht, dan is het een verschil van mening.

De geschillenregeling en de objectiviteitseis

Artikel 4:68 Wft verplicht de rechtsbijstandverzekeraar om in de polis een regeling op te nemen voor het geval de verzekerde en de verzekeraar van mening verschillen over de te volgen gedragslijn. Die regeling moet objectiviteitsgaranties bieden die vergelijkbaar zijn met een scheidsrechterlijke procedure. In de praktijk komt het erop neer dat een onafhankelijke advocaat, vaak een die u zelf mag aanwijzen, een oordeel geeft over de haalbaarheid of de aanpak.

Twee dingen om te weten:

• De verplichting geldt volgens artikel 4:68 lid 2 Wft voor het geval u wordt bijgestaan door een jurist of advocaat in dienst van de verzekeraar of van een door hem aangewezen schaderegelingsbureau. Behandelt een externe advocaat uw zaak al, dan ligt dat anders.
• Valt het oordeel in uw voordeel uit, dan moet de verzekeraar de zaak voortzetten of de behandeling overdragen. Valt het in het nadeel van de verzekeraar uit, dan is hij daaraan gebonden; valt het in uw nadeel uit, dan kunt u nog steeds zelf doorprocederen, maar dan voor eigen rekening.

De objectiviteitseis is dus geen aparte clausule die u altijd een eigen advocaat oplevert. Het is de kwaliteitseis die de wet aan de geschillenregeling stelt. Wordt die regeling niet aangeboden, of wijst de verzekeraar uw beroep erop af terwijl het duidelijk om de aanpak gaat, dan is dat op zichzelf een klachtwaardig punt.

Wanneer mag u zelf een advocaat kiezen?

Artikel 4:67 Wft bepaalt dat de polis u uitdrukkelijk het recht moet geven zelf een advocaat of andere rechtens bevoegde deskundige te kiezen wanneer die uw belangen behartigt in een gerechtelijke of administratieve procedure. Datzelfde geldt bij een belangenconflict, bijvoorbeeld wanneer uw tegenpartij bij dezelfde verzekeraar is verzekerd.

Drie nuances die in de praktijk het verschil maken:

• De buitengerechtelijke fase valt er niet zonder meer onder. Zolang er alleen wordt gecorrespondeerd en onderhandeld, is er in beginsel geen onbeperkt recht op een advocaat van uw keuze. Of een bepaalde fase als procedure geldt, wordt beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval.
• Het recht geldt ook als bijstand niet verplicht is. Dat een procedure zonder advocaat gevoerd mág worden, betekent niet dat u dan geen keuzerecht heeft.
• De vergoeding mag begrensd worden. Een verzekeraar mag een redelijk maximum of een uurtarief hanteren, mits uw keuzerecht daardoor niet praktisch onmogelijk wordt. Maak daarom vóór aanvang een schriftelijke kostenafspraak: welk tarief, welk maximum, en wat er gebeurt als dat maximum wordt bereikt.

Schakelt u een externe advocaat in zonder dat u zich op een van deze grondslagen kunt beroepen en zonder toestemming vooraf, dan loopt u het risico dat de kosten voor uw eigen rekening blijven. Meld het dus altijd eerst.

Klacht, Kifid en de gang naar de rechter

1. Interne klacht. Dien uw klacht schriftelijk in bij de klachtenafdeling van de verzekeraar. Benoem de grond die hij noemde, de polisbepaling waar het om gaat en waarom die volgens u niet opgaat. Vraag om een schriftelijk definitief standpunt: dat heeft u nodig voor de vervolgstap.
2. Kifid. Komt u er niet uit, dan legt u de klacht voor aan het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening. Er gelden termijnen, en die lopen vanaf uw interne klacht en vanaf het definitieve antwoord. Controleer die in het actuele reglement voordat u wacht. Hoe die procedure precies verloopt, leest u in ons artikel over de Kifid-procedure.
3. Rechter. U kunt een dekkingsgeschil ook rechtstreeks aan de rechter voorleggen. Is er haast, bijvoorbeeld omdat een termijn in uw onderliggende zaak dreigt te verlopen, dan kan een kort geding uitkomst bieden.

Gaat het niet om rechtsbijstand maar om een afgewezen schade-uitkering, lees dan ons artikel over een schadeclaim die door de verzekeraar is afgewezen. De gronden en de bewijsvragen zijn daar anders.

Geen dekking? Dit zijn uw mogelijkheden

Blijft de afwijzing in stand, of heeft u helemaal geen rechtsbijstandsverzekering, dan zijn er andere routes.

• Gesubsidieerde rechtsbijstand. Bij een lager inkomen en vermogen kunt u in aanmerking komen voor een toevoeging. De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt dat; u betaalt dan alleen een eigen bijdrage die van uw financiële situatie afhangt.
• Het Juridisch Loket. Kosteloos en onafhankelijk eerste advies, en zo nodig een doorverwijzing.
• Vakbond of belangenvereniging. Bij arbeids- en consumentenzaken is juridische hulp vaak onderdeel van het lidmaatschap.
• Zelf een advocaat inschakelen. Vraag vooraf een kostenindicatie en leg de afspraken schriftelijk vast, zodat u weet waar u aan toe bent.

Conclusie

Een afwijzing van uw rechtsbijstandsverzekeraar is geen eindpunt, maar u moet wel de juiste route kiezen. Bepaal eerst of het om de dekking gaat of om de aanpak van een gedekte zaak. Gaat het om de aanpak, gebruik dan de geschillenregeling. Gaat het om de dekking, dien dan een klacht in en leg de zaak zo nodig voor aan Kifid of de rechter. Vraag in alle gevallen om één schriftelijke grond, en bewaar de polisversie die gold toen het geschil ontstond.

Twijfelt u welke route bij uw situatie hoort, of loopt er een termijn? Neem vrijblijvend contact met ons op.

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Verzekeringsrecht
• Meer informatie over Letselschade