Artikel 5 Wegenverkeerswet (WVW) en aansprakelijkheid bij verkeersongevallen

Artikel 5 van de Wegenverkeerswet 1994 verbiedt gedrag waardoor gevaar op de weg wordt veroorzaakt of het verkeer wordt gehinderd. Dat geldt voor alle weggebruikers: automobilisten, motorrijders, fietsers en voetgangers. Raakt u gewond bij een ongeval waarbij die norm is overtreden, dan kan dat de basis vormen voor een schadeclaim – maar de weg daarnaartoe loopt anders dan vaak wordt gedacht.

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.

Wat staat er in artikel 5 WVW?

Artikel 5 WVW is een kapstokartikel. De norm luidt dat het een ieder verboden is zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt, of dat het verkeer wordt gehinderd of kan worden gehinderd. Omdat de formulering zo ruim is, valt er veel onder: bumperkleven, rijden met de telefoon in de hand, geen voorrang verlenen, door rood rijden (ook als fietser), te hard rijden in een onoverzichtelijke situatie, rijden onder invloed, of plotseling oversteken zonder te kijken. Bepalend is of het gedrag objectief gevaar of hinder veroorzaakt of kan veroorzaken.

Artikel 5, 5a en 6 WVW naast elkaar

Hier gaat het in veel artikelen mis. Er zijn drie bepalingen, en artikel 6 is ruimer dan vaak wordt geschreven.

Strafrecht en civiel recht zijn twee verschillende sporen

Dit onderscheid is de kern van dit artikel. Een boete of veroordeling zegt iets over de strafrechtelijke beoordeling; uw schadevergoeding loopt langs een andere weg.

• Artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad) is de civiele grondslag. Het overtreden van een verkeersnorm zoals artikel 5 WVW of een RVV-bepaling levert een sterk argument op dat onrechtmatig is gehandeld, maar u moet daarnaast schade, causaal verband en toerekenbaarheid stellen en bij betwisting bewijzen.
• Artikel 185 WVW is de bijzondere regeling voor ongevallen waarbij een motorrijtuig is betrokken en een niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer schade lijdt. Die geeft u een veel sterkere positie – zie hieronder.
• Een sepot of vrijspraak in het strafrecht betekent niet dat er civielrechtelijk geen aansprakelijkheid is: in het civiele recht geldt een andere maatstaf en een andere bewijslast. Omgekeerd is een veroordeling een sterk bewijsmiddel, maar geen automatische aansprakelijkheid.
• U kunt zich als benadeelde partij voegen in het strafproces, maar alleen voor een vordering die zich leent voor eenvoudige behandeling. Bij complexe letselschade verwijst de strafrechter u doorgaans naar de civiele rechter.

Wat de RVV-regels wel en niet betekenen

Kop-staartbotsing: artikel 19 RVV

Een bestuurder moet zijn voertuig tot stilstand kunnen brengen binnen de afstand waarover hij de weg kan overzien en waarover die vrij is. Bij een achteropbotsing wijst dat meestal richting de achteroprijder. Maar automatisch is het niet. Het gerechtshof Den Haag oordeelde in ECLI:NL:GHDHA:2025:316 (r.o. 6.3-6.5) dat de enkele omstandigheid dat iemand achterop reed geen omkering van de bewijslast rechtvaardigt: de toedracht moet worden vastgesteld. Plotseling en zonder noodzaak remmen, niet werkende remlichten of achteruitrijden kunnen tot een andere verdeling leiden op grond van artikel 6:101 BW. “In vrijwel alle gevallen een volledige vergoeding” is dus te stellig.

Oversteekplaats: artikel 49 RVV geldt bij een zebrapad

Artikel 49 lid 2 RVV verplicht bestuurders voetgangers en bestuurders van een gehandicaptenvoertuig die op een voetgangersoversteekplaats oversteken of kennelijk op het punt staan over te steken voor te laten gaan. Let op: het gaat om een voetgangersoversteekplaats in de zin van het RVV – de gemarkeerde zebra. Niet elke plek waar mensen oversteken is dat. Een middengeleider, een verlaagde stoeprand, een kruising zonder markering of een zogeheten “informele oversteek” valt niet onder artikel 49; daar gelden de gewone voorrangs- en zorgvuldigheidsregels. Ontbreekt de zebra, dan blijft artikel 5 WVW en de algemene zorgvuldigheidsnorm over, plus – bij een motorrijtuig – artikel 185 WVW.

Bescherming van fietsers en voetgangers: hoe de 50%- en 100%-regel werken

Artikel 185 WVW maakt de eigenaar of houder van een motorrijtuig aansprakelijk voor schade van niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemers, tenzij hij overmacht aannemelijk maakt. De rechtspraak heeft daar twee vaste regels aan verbonden:

Let op de volgorde bij de 50%-regel: eerst de causale verdeling, dan de billijkheidscorrectie, met 50% als ondergrens. Het is dus niet zo dat u eerst 50% krijgt en daarbovenop nog een deel van de resterende helft. Zie HR 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB1426, r.o. 3.6.

Dat u als fietser door rood reed, sluit een vergoeding dus niet uit – maar het is evenmin zo dat de uitkomst daarmee vaststaat. Rijdt u zelf op een speedpedelec, dan geldt deze bescherming niet: dat is een bromfiets, en dus een motorrijtuig. Een gewone e-bike of fatbike die aan de eisen voldoet (trapondersteuning tot 25 km/u, maximaal 250 watt) valt wel onder de bescherming.

Wat u doet na een verkeersongeval

1. Zorg eerst voor veiligheid en medische hulp. Bel bij letsel 112 en laat u onderzoeken, ook bij lichte klachten – dat is belangrijk voor uw gezondheid en voor het latere verband tussen ongeval en letsel.
2. Vul het Europees schadeformulier in, bij voorkeur gezamenlijk en ondertekend. Erken geen schuld die u niet kunt overzien.
3. Leg de toedracht vast: foto’s van de eindpositie, de schade, de weginrichting en eventuele verkeersborden, plus de gegevens van getuigen.
4. Vraag om een politieregistratie bij letsel, doorrijden of een betwiste toedracht. Vraag later het proces-verbaal op.
5. Bewaar alle bonnen en bewijsstukken en houd een klachtendagboek bij.
6. Stel de tegenpartij schriftelijk aansprakelijk en stuit daarmee de verjaring.
7. Vraag een voorschot op de reeds vaststaande schade, en teken pas voor finale kwijting als het medisch beeld stabiel is.

De aansprakelijkheidsbrief

In de brief vermeldt u wat er is gebeurd (datum, tijd, plaats en toedracht), welke klachten en welk letsel u heeft, een overzicht van uw schadeposten, de grondslag waarop u aansprakelijk stelt – artikel 6:162 BW en, waar van toepassing, artikel 185 WVW – een verzoek om een voorschot, en de mededeling dat u de brief mede verstuurt om de verjaring te stuiten. Verstuur aangetekend of per e-mail met ontvangstbevestiging en bewaar een kopie.

Welke schade kunt u verhalen?

Materiele schade: medische kosten en eigen risico, reiskosten naar behandelaars, schade aan voertuig, fiets, kleding of bril, verlies van inkomen en – bij blijvende beperkingen – verlies aan verdienvermogen, studievertraging, huishoudelijke hulp en mantelzorg. Daarnaast smartengeld voor pijn, angst, psychische klachten en gederfde levensvreugde (art. 6:106 BW), door de rechter naar billijkheid begroot.

Denk ook aan minder voor de hand liggende posten: gemiste onregelmatigheidstoeslag, kosten voor kinderopvang, parkeerkosten bij ziekenhuisbezoek, hulpmiddelen en woningaanpassingen, en wettelijke rente over de schade.

Verjaring

Een vordering op de aansprakelijke partij verjaart vijf jaar na de dag volgend op die waarop u bekend bent geworden met zowel de schade als de aansprakelijke persoon (art. 3:310 BW). Spreekt u uw eigen verzekeraar aan, bijvoorbeeld onder een schadeverzekering inzittenden, dan geldt een termijn van drie jaar (art. 7:942 BW). Beide zijn schriftelijk te stuiten. Is de veroorzaker onbekend of onverzekerd, denk dan aan het Waarborgfonds Motorverkeer, met eigen voorwaarden: bij een gezien voertuig met onbekend kenteken wordt aangifte binnen 48 uur verlangd, in andere gevallen maximaal veertien dagen om actie te ondernemen.

Wat wij doen – en wat het kost

Wij stellen de toedracht en de aansprakelijkheid vast, brengen uw schade volledig in kaart, voeren de communicatie met de verzekeraar en vragen voorschotten aan. Ons kantoor behandelt letselschadezaken naast andere rechtsgebieden; wij zijn geen kantoor dat uitsluitend verkeersslachtoffers bijstaat, maar letselschade is wel een vast onderdeel van onze praktijk.

Over de kosten zijn wij vooraf duidelijk. Redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en ter verkrijging van voldoening buiten rechte zijn op grond van artikel 6:96 lid 2 BW verhaalbaar op de aansprakelijke partij, mits de aansprakelijkheid vaststaat of wordt erkend en de kosten de dubbele redelijkheidstoets doorstaan. Proceskosten in een gerechtelijke procedure vormen een afzonderlijk risico. Een “maximale schadevergoeding” kunnen wij niet garanderen; wat wij wel doen, is zorgen dat geen schadepost over het hoofd wordt gezien en dat u niet te vroeg tekent.

Lees ook

• Aanrijding achterop: wie is aansprakelijk?
• Letselschade na een aanrijding als voetganger
• Bedrijfsregeling 7: de schuldloze derde
• Letselschade berekenen na een verkeersongeval

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Letselschade
• Meer informatie over Verzekeringsrecht