U kunt onder voorwaarden inzage, een afschrift of een uittreksel verlangen van bepaalde gegevens die bij een ander liggen. U moet voldoende belang hebben en het verzoek moet gaan over een rechtsbetrekking waarbij u partij bent. De kosten van de verstrekking komen in beginsel voor rekening van de verzoeker. Het recht geeft geen onbeperkte toegang tot alle documenten van de wederpartij. Sinds 1 januari 2025 staat de algemene regeling in artikel 194 Rv, met bijbehorende procedurele bepalingen.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Onur Arslan is sinds 2009 bedrijfsrechtadvocaat en heeft bij internationale advocatenkantoren in Amsterdam en New York ervaring opgedaan als advocaat en faillissementscurator. Inhoudelijk bijgewerkt op 3 oktober 2026 aan de hand van de wettekst, de genoemde uitspraken en de officiële informatie van de betrokken instanties.
De koper verstrekt geen berekening van uw earn-out, een aannemer weigert werkbonnen of een voormalig zakenpartner houdt administratie achter. Zonder die stukken is het lastig uw positie te beoordelen. Het inzagerecht kan helpen, maar vereist eerst een nauwkeurige omschrijving van de gegevens en het belang waarvoor u ze nodig heeft.
Wat is veranderd in het bewijsrecht sinds 2025
De Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht heeft het civiele bewijsrecht per 1 januari 2025 gewijzigd. Wie online zoekt, komt nog vaak verwijzingen naar artikel 843a Rv tegen. Dat artikel is per 1 januari 2025 vervallen. Voor zaken waarop de nieuwe regeling van toepassing is, moet worden aangesloten bij artikel 194 Rv en de actuele bepalingen over het verkrijgen van inzage: artikel 195 Rv (bevel aan de wederpartij in een procedure) en artikel 195a Rv (verzoek tegen een derde). Inzage kan ook vóór een procedure worden verzocht als voorlopige bewijsverrichting (artikel 196 Rv). De rechter wijst zo’n verzoek in beginsel toe, tenzij de verlangde informatie niet voldoende bepaald is, het belang onvoldoende is, het verzoek in strijd is met de goede procesorde, sprake is van misbruik of andere gewichtige redenen zich ertegen verzetten.
Bij oudere procedures kunnen overgangsregels bepalen welk recht geldt. Hoofdregel is dat voor procedures die op 1 januari 2025 al aanhangig waren, in die instantie het oude recht blijft gelden. De Hoge Raad heeft in een beschikking van 6 februari 2026 verduidelijkt dat als een inzageverzoek vóór 1 januari 2025 is ingediend en er pas daarna op is beslist, voor de mogelijkheid van en de termijn voor het instellen van rechtsmiddelen het oude recht van toepassing blijft, gedurende de gehele procedure en ook in volgende instanties. De toepasselijke regeling wordt dus niet simpelweg bepaald door de datum waarop u vandaag een brief schrijft. Laat de indieningsdatum en het procedurele verloop controleren.
Welke voorwaarden gelden voor inzage
Het verzoek moet een concreet bewijs- of informatiebelang dienen. U hoeft niet altijd al een volledig bewezen vordering te hebben; juist het ontbrekende bewijs kan de aanleiding zijn. Wel moet u voldoende duidelijk maken welke rechtsbetrekking en welke relevante kwestie aan de orde zijn. Een zoektocht in de hoop ergens een mogelijke claim te vinden, krijgt niet vanzelf toegang tot andermans administratie.
Bepaalde gegevens omschrijven
Noem bijvoorbeeld de werkbonnen van een specifieke verbouwing, e-mails over een omschreven contractwijziging in een bepaalde periode of de berekening van een afgebakende nabetaling. Een verzoek om alle documenten die iets met mij te maken hebben is vaak te ruim. Digitaal opgeslagen gegevens kunnen ook onder de regeling vallen; het gaat niet uitsluitend om papier.
Verband met uw rechtsbetrekking
Leg uit hoe de gegevens samenhangen met een contract, schadegeval of andere juridische relatie waarbij u betrokken bent. Wilt u een mondelinge overeenkomst bewijzen, beschrijf dan bijvoorbeeld welke correspondentie de totstandkoming of uitvoering kan bevestigen. Bij een onbetaalde earn-out kan het gaan om de contractueel gebruikte financiële posten en rekenmethode.
Voldoende belang bij juist deze informatie
Koppel de gevraagde gegevens aan de concrete vraag die zij helpen beantwoorden. Als dezelfde relevante informatie al volledig in uw bezit is, kan een extra verzoek minder goed te rechtvaardigen zijn. Ook de belasting voor de andere partij, vertrouwelijkheid en beschikbare alternatieven kunnen in de beoordeling een rol spelen.
Mag de wederpartij inzage weigeren vanwege vertrouwelijkheid
Vertrouwelijkheid is niet in iedere situatie een volledige blokkade, maar ook het inzagerecht is niet absoluut. Verschoningsrechten, gewichtige redenen en wettelijke uitzonderingen kunnen aan verstrekking in de weg staan (artikel 194 lid 2 en 3 Rv). Denk aan gegevens die onder een professioneel verschoningsrecht vallen of bedrijfsinformatie waarvoor specifieke bescherming nodig is.
Soms is beperkte verstrekking een oplossing. Niet relevante persoonsgegevens kunnen worden afgeschermd, de selectie kan worden verkleind of de toegang kan onder passende voorwaarden plaatsvinden. Of zo’n oplossing voldoende is, hangt af van het belang van de gegevens en de rechten van alle betrokkenen. Zet dus uiteen waarom een concrete selectie volstaat.
Een verzoek aan iemand die geen procespartij is
Relevante gegevens kunnen ook bij een derde liggen, bijvoorbeeld een administrateur of een voormalig contractpartner. De actuele bewijsregels kennen routes voor informatie die zich niet bij een bestaande wederpartij in de procedure bevindt. De juiste aanpak hangt af van wie de gegevens houdt en of er al een hoofdprocedure loopt.
Dat betekent niet dat u ieder archief van een derde kunt laten doorzoeken. De wettelijke voorwaarden, uitzonderingen en procedure blijven gelden. Voor gegevens bij een verschoningsgerechtigde professional gelden bovendien bijzondere grenzen. Een vrijwillig en nauwkeurig informatieverzoek kan soms al voldoende zijn, maar dwingende verkrijging vraagt de juiste juridische route.
Inzage is iets anders dan bewijsbeslag
Bewijsbeslag kan onder voorwaarden gegevens veiligstellen zodat zij niet verdwijnen. Het veiligstellen geeft u niet automatisch het recht om de inhoud te bekijken. Voor kennisneming is een afzonderlijke grondslag of beslissing nodig. Ook de proportionaliteit en bescherming van vertrouwelijke gegevens blijven van belang.
Bestaat een concrete kans op vernietiging of verwijdering, laat dan snel beoordelen welke maatregel passend is. Stel geen eigen onderzoek in via accounts of apparaten waartoe u geen bevoegd toegang heeft. Dat kan nieuwe juridische problemen creëren en helpt niet bij een zorgvuldig opgebouwde bewijspositie.
Het verschil met inzage op grond van de AVG
Artikel 15 AVG geeft onder voorwaarden recht op inzage in uw persoonsgegevens en informatie over de verwerking daarvan. Dat recht is niet gelijk aan een civiel recht op ieder volledig document waarin uw naam voorkomt. Omgekeerd is het civiele inzagerecht van artikel 194 Rv niet van toepassing voor zover u inzage vraagt in uw eigen persoonsgegevens; daarvoor is de AVG de aangewezen route (artikel 194 lid 4 Rv). Een bestand kan gegevens van anderen of informatie bevatten die niet automatisch als volledig document hoeft te worden verstrekt.
Voor een contractueel of schadegeschil moet daarom worden vastgesteld welke route het gevraagde bewijs werkelijk kan opleveren. Een AVG-verzoek kan in een situatie nuttig zijn, terwijl voor een financiële berekening een gericht civiel inzageverzoek beter aansluit. Gebruik beide rechten overeenkomstig hun eigen voorwaarden.
Voorbeeld van geweigerde werkbonnen
Fictief voorbeeld: een opdrachtgever krijgt een aanzienlijke rekening voor meerwerk van een aannemer. De aannemer noemt een totaal aan uren, maar weigert de werkbonnen over de betwiste periode. Een verzoek om juist die werkbonnen, gekoppeld aan de factuurposten en de overeenkomst, is gerichter dan een eis tot inzage in de gehele bedrijfsadministratie. Daarmee staat nog niet vast dat de rechter het verzoek toewijst; de overige voorwaarden blijven relevant.
Hoe bereidt u een inzageverzoek voor
- Beschrijf de rechtsbetrekking en het concrete geschil.
- Maak een afgebakende lijst van documenten of digitale gegevens.
- Noteer perioden, betrokken personen, projecten of transacties.
- Leg per categorie uit welke relevante vraag de gegevens beantwoorden.
- Onderzoek of vrijwillige verstrekking of een contractuele informatieplicht mogelijk is.
- Beoordeel de actuele procedure, urgentie, kosten en beschermingsmaatregelen.
Een inzageprocedure kan kosten meebrengen voor selectie, uitvoering en rechtsbijstand. Een proceskostenbeslissing betekent niet automatisch dat alle werkelijk gemaakte kosten worden vergoed. De omvang van het verzoek moet daarom passen bij het belang van de zaak. Bij een zakelijk geschil kan advies binnen bedrijfsrecht helpen de informatievraag en hoofdvordering samen te beoordelen.
Arslan Advocaten kan uw bewijspositie en mogelijke informatievordering onderzoeken. Neem contact op met de geweigerde verzoeken, de relevante overeenkomst en een overzicht van de stukken die ontbreken. Vermeld of een procedure al loopt en wanneer die is begonnen.
Wilt u dat wij meekijken? Bel 070 450 0300 of laat uw gegevens achter via het contactformulier op deze pagina. Houd de belangrijkste stukken en eventuele termijnen bij de hand.
Veelgestelde vragen
Kan ik alle documenten van de wederpartij opeisen?
Nee. Het inzagerecht vraagt onder meer voldoende belang, bepaalde gegevens en een relevante rechtsbetrekking. Het is geen onbeperkte toegang tot een bedrijfsarchief. Omschrijf de benodigde gegevens en hun betekenis voor het geschil.
Geldt artikel 843a Rv nog voor inzageverzoeken?
Niet voor nieuwe procedures. Artikel 843a Rv is per 1 januari 2025 vervallen; sindsdien staat het inzagerecht in artikel 194 Rv met bijbehorende procedurele bepalingen. Voor oudere procedures kan overgangsrecht gelden. Laat de toepasselijke regels per zaak vaststellen.
Kan ik ook digitale e-mails of berichten opvragen?
Ja, digitaal opgeslagen gegevens kunnen onder de regeling vallen. Het verzoek moet voldoende bepaald en relevant zijn. De rechter kan rekening houden met vertrouwelijkheid, persoonsgegevens en de belasting van selectie en verstrekking.
Mag ik gegevens meteen lezen als daarop bewijsbeslag is gelegd?
Niet automatisch. Bewijsbeslag dient het veiligstellen van bewijs. Voor inzage of afschrift is een afzonderlijke juridische grondslag of beslissing nodig. De rechten van de houder en van derden blijven daarbij relevant.
Geeft de AVG recht op een volledig dossier van de wederpartij?
Niet zonder meer. AVG-inzage ziet op persoonsgegevens en informatie over hun verwerking. Het civiele inzagerecht heeft eigen voorwaarden voor bepaalde gegevens over een rechtsbetrekking. Kies de route die bij de concrete informatievraag past.
Bronnen en juridische basis
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering over inzage en voorlopige bewijsverrichtingen
- Hoge Raad 6 februari 2026 over overgangsrecht bij het vernieuwde inzagerecht
- Rijksoverheid over de modernisering van het civiele bewijsrecht
Bronnen gecontroleerd op 3 oktober 2026. Regels en rechtspraak kunnen wijzigen; controleer bij twijfel de genoemde officiële bron.
Deze pagina geeft algemene informatie en is geen juridisch advies over uw eigen situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.
