Vrije advocaatkeuze betekent niet automatisch dat uw rechtsbijstandverzekeraar iedere advocaatrekening onbeperkt betaalt. Een kostenmaximum kan gelden, maar mag het keuzerecht niet feitelijk uithollen. Vraag om het toepasselijke budget, de polisgrond, inbegrepen kosten en voorwaarden voor toestemming. Onderbouw vervolgens waarom de aangeboden vergoeding in uw concrete zaak onvoldoende is.
U mag een eigen advocaat kiezen, maar krijgt een budget waarmee volgens die advocaat nauwelijks een procedure kan worden gevoerd. Dat verschil vraagt om meer dan een discussie over uurtarieven. Eerst moet duidelijk zijn welke zaak, fase en kosten onder het toegezegde bedrag vallen.
Eerst vaststellen of vrije advocaatkeuze geldt
Het recht op vrije advocaatkeuze en de dekking van de zaak zijn verschillende vragen. Vrije keuze maakt een onverzekerd geschil niet alsnog verzekerd. Ook bestaat niet bij iedere vorm van buitengerechtelijke hulp automatisch een onbeperkt recht om zelf een advocaat op kosten van de verzekering in te schakelen.
Controleer de wettelijke situatie, de procedure en eventuele belangenconflicten. Vraag vervolgens een schriftelijke bevestiging van dekking en de manier waarop de opdracht aan de advocaat wordt verstrekt. De algemene uitgangspunten staan in ons artikel over vrije advocaatkeuze bij een rechtsbijstandverzekering.
Welke kosten vallen binnen het maximum?
Vraag of het maximum geldt per gebeurtenis, geschil, procedure of verzekeringsjaar. Controleer ook hoe samenhangende zaken worden behandeld. Eén conflict kan meerdere vorderingen of procesfasen bevatten zonder dat daardoor automatisch meerdere budgetten ontstaan.
Laat specificeren of btw, griffierecht, deurwaarder, deskundigen, vertalingen en proceskosten van de tegenpartij binnen hetzelfde bedrag vallen. Vraag bovendien hoeveel budget al is gebruikt en welke eerdere kosten daarop zijn geboekt.
Bij een aangekondigd bedrag van € 10.000 kan het verschil groot zijn tussen een budget uitsluitend voor het honorarium en een totaalbudget inclusief alle externe kosten. Gebruik dat bedrag alleen als illustratie; de werkelijke limieten verschillen per polis.
Mag een verzekeraar een apart maximum hanteren?
Polissen kunnen verschillende grenzen bevatten voor verschillende situaties. Of een specifieke beperking mag worden toegepast, vraagt beoordeling van de overeenkomst en de wettelijke bescherming van vrije keuze. Alleen het feit dat een externe advocaat duurder is dan de eigen behandelaar maakt een maximum niet automatisch ongeldig.
Omgekeerd kan de verzekeraar niet uitsluitend naar een bedrag wijzen zonder de juiste polisregeling toe te passen. Vraag hoe de beperking is overeengekomen, hoe zij op uw situatie wordt betrokken en of het recht op vrije keuze in de praktijk bruikbaar blijft.
Maak onderscheid tussen een geschil over uitleg van een clausule en de vraag of toepassing ervan in uw concrete geval het keuzerecht onvoldoende ruimte laat. Daarvoor kan verschillend bewijs nodig zijn.
In Kifid-uitspraak 2023-0790 speelde een vastgelopen opdracht aan een advocaat. Kifid verlangde in die zaak alsnog opdrachtverlening, terwijl de beoordeling van redelijke en noodzakelijke kosten achteraf kon plaatsvinden. Dat is geen algemene afschaffing van kostenmaxima, maar onderstreept dat opdrachtverlening en kostencontrole zorgvuldig moeten worden afgestemd.
Onderbouw dat het budget onvoldoende is
Vraag uw advocaat een begroting per procesfase: dossieranalyse, processtuk, zitting en afronding. Laat daarin de noodzakelijke werkzaamheden, verwachte uren, tarief en externe kosten onderscheiden. Benoem de complexiteit van bewijs, aantal partijen en eventuele verplichte deskundigheid.
Een offerte van één advocaat bewijst niet altijd dat effectieve rechtsbijstand binnen het budget onmogelijk is. Andere passende offertes of concrete informatie over de markt kunnen de onderbouwing versterken. De vergelijking moet gaan over een geschikte behandeling van deze zaak, niet over de duurste denkbare aanpak.
Leg ook uit waarom kosten niet redelijk kunnen worden uitgesteld of beperkt. Een uitgebreid deskundigenonderzoek kan noodzakelijk zijn bij een technisch geschil, terwijl andere werkzaamheden mogelijk gefaseerd kunnen worden begroot.
Een begroting zonder verrassingen
Maak een eenvoudig overzicht van beschikbaar budget, reeds bestede bedragen, verwachte noodzakelijke kosten en tekort. Vraag de verzekeraar op welke posten hij inhoudelijk bezwaar heeft. Zo voorkomt u dat de discussie blijft steken in ‘te duur’ tegenover ‘te weinig’.
Illustratief voorbeeld: er resteert € 8.000, terwijl een eerste fase € 6.000 aan honorarium en € 1.500 aan andere kosten vraagt. Dan blijft weinig ruimte over voor een extra zitting of deskundige. Vraag vooraf wat gebeurt bij onvoorziene procesontwikkelingen en of aanvulling mogelijk is.
Spreek met de advocaat af wie betaalt als het budget wordt bereikt, wanneer u een waarschuwing ontvangt en welke toestemming nodig is voor meerwerk. Uw opdracht aan de advocaat en de vergoeding door de verzekeraar zijn niet vanzelf dezelfde afspraak.
Niet starten zonder duidelijkheid over opdracht en vergoeding
Zelf alvast een advocaat opdracht geven kan een kostenrisico opleveren als de verzekeraar voorafgaande inschakeling of afstemming verlangt. Vraag daarom tijdig toestemming en verstrek de benodigde begroting. Bij spoed moet ook worden vastgelegd welke handelingen direct nodig zijn.
Als de verzekeraar niet reageert terwijl een termijn afloopt, documenteer dat en vraag om een onmiddellijke beslissing. Laat beoordelen welke beschermende proceshandeling nodig is. Stilzwijgen van de verzekeraar is niet automatisch onbeperkte toestemming voor alle kosten.
Klagen over een kostenmaximum
Schrijf welke polisclausule wordt toegepast, waarom u die uitleg of toepassing betwist en welk extra budget u vraagt. Voeg de begroting, relevante termijnen en concrete procesvereisten toe. Vraag om een gemotiveerde beslissing per betwist punt.
Een budgetgeschil is niet automatisch geschikt voor de geschillenregeling over juridische haalbaarheid. Als het meningsverschil juist gaat over de noodzaak van een processtap, kan die regeling wel relevant zijn. Maak het onderscheid expliciet; zie de geschillenregeling bij rechtsbijstand.
Na de interne klacht kan Kifid mogelijk een route zijn. Een civiele beoordeling kan eveneens aan de orde komen. Houd ondertussen de onderliggende zaak en de betalingsafspraken met uw advocaat onder controle.
Veelgestelde vragen over het kostenmaximum
Is vrije advocaatkeuze altijd kosteloos?
Nee. Het recht op keuze moet worden onderscheiden van de omvang van de kostenvergoeding. Een maximum, eigen bijdrage of andere toepasselijke afspraak kan relevant zijn.
Mag ik een advocaat met een hoger tarief kiezen?
Dat kan een eigen betalingsverplichting opleveren. Bespreek vooraf welk tarief wordt vergoed en hoe een eventueel verschil wordt behandeld. Laat daarnaast beoordelen of de beperking juridisch houdbaar is.
Krijg ik voor hoger beroep een nieuw budget?
Niet automatisch. Controleer of hoger beroep onder hetzelfde maximum valt en of voorafgaande beoordeling of toestemming nodig is. Vraag dit vóórdat kosten worden gemaakt.
Telt griffierecht mee in het maximum?
Dat hangt af van de polis. Vraag een overzicht van alle inbegrepen kosten. Alleen het genoemde honorariumbudget zegt niet hoeveel geld voor de procedure als geheel beschikbaar is.
Moet de verzekeraar een hoger budget geven als mijn advocaat daarom vraagt?
Niet zonder meer. Een concreet gemotiveerde begroting is wel belangrijk voor de beoordeling. De noodzakelijke rechtsbijstand, polis en effectieve uitoefening van vrije keuze moeten samen worden bekeken.
Wat als het budget tijdens de procedure op is?
Vraag direct om een actuele kostenstaat en bespreek het vervolg met advocaat en verzekeraar. Laat noodzakelijke termijnen bewaken en maak schriftelijke afspraken over voortzetting, meerkosten of een regeling.
Laat dekking, budget en opdracht op elkaar aansluiten
Wilt u weten of het aangeboden kostenmaximum voldoende en juist toegepast is? Neem contact op met Arslan Advocaten met de polis, dekkingsbevestiging en begroting. Meer over geschillen met verzekeraars vindt u bij verzekeringsrecht.
Geschreven onder verantwoordelijkheid van Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten.
