Wanneer u te maken krijgt met een juridisch geschil, is het belangrijk om te weten dat u recht heeft op vrije advocaatkeuze bij uw rechtsbijstandverzekering. Veel mensen denken ten onrechte dat zij verplicht zijn om de jurist of advocaat te accepteren die door hun verzekeringsmaatschappij wordt toegewezen. Dit is echter niet het geval. Het Europees Hof van Justitie heeft in diverse uitspraken bevestigd dat verzekerden het recht hebben om zelf een externe, onafhankelijke advocaat te kiezen op kosten van de rechtsbijstandverzekeraar, zodra er sprake is van een gerechtelijke of administratieve procedure. In dit artikel leggen wij u in detail uit wat dit recht precies inhoudt, in welke situaties u hier een beroep op kunt doen, en hoe Arslan & Arslan Advocaten u hierbij kan ondersteunen.
Wat houdt de vrije advocaatkeuze rechtsbijstandverzekering in?
De vrije advocaatkeuze bij een rechtsbijstandverzekering betekent dat u als verzekerde niet gebonden bent aan de juristen die in dienst zijn bij uw verzekeraar. Zodra er een procedure moet worden gevoerd bij een rechtbank of een andere officiële instantie, heeft u het wettelijke recht om zelf een advocaat aan te wijzen. Dit recht is verankerd in de wet en wordt strikt gehandhaafd. De kosten voor deze zelfgekozen advocaat worden vervolgens, tot een in de polis bepaald maximumbedrag, vergoed door uw rechtsbijstandverzekeraar. Het doel van deze regelgeving is om belangenverstrengeling te voorkomen en ervoor te zorgen dat u altijd kunt rekenen op onafhankelijke en deskundige rechtsbijstand.
Het is belangrijk om te benadrukken dat dit recht niet afhankelijk is van de goedkeuring van de verzekeraar. Zodra de noodzaak van een procedure vaststaat, treedt het recht in werking. Mocht uw verzekeraar weigeren hieraan mee te werken, dan is het raadzaam om juridisch advies in te winnen. Soms is het zelfs nodig om een klacht in te dienen bij het Kifid om uw recht te halen.
Wanneer heeft u recht op een eigen advocaat?
Het recht op een eigen advocaat ontstaat op het moment dat er sprake is van een gerechtelijke of administratieve procedure. Dit omvat niet alleen procedures voor de rechtbank, maar ook procedures bij bestuursorganen of speciale tribunalen. Denk hierbij aan ontslagprocedures bij het UWV, bezwaarprocedures bij de gemeente, of complexe echtscheidingen. Zodra duidelijk is dat de zaak niet in der minne kan worden geschikt en de stap naar een formele instantie onvermijdelijk is, kunt u een beroep doen op uw recht op vrije advocaatkeuze. Het is hierbij niet vereist dat bijstand door een advocaat wettelijk verplicht is voor de betreffende procedure; ook bij procedures waar u in theorie zelf zou mogen procederen, behoudt u het recht om op kosten van de verzekeraar een eigen advocaat in te schakelen.
Daarnaast is het zo dat indien uw rechtsbijstandverzekeraar van mening is dat uw zaak geen kans van slagen heeft en weigert verdere bijstand te verlenen, u recht heeft op een zogenaamde geschillenregeling. Hierbij kunt u de zaak voorleggen aan een onafhankelijke advocaat naar uw keuze, die een bindend advies zal uitbrengen over de haalbaarheid van de zaak. Als deze advocaat oordeelt dat de zaak wel degelijk kansrijk is, moet de verzekeraar alsnog de kosten van de procedure dragen. Voor meer informatie over wat u kunt doen als uw rechtsbijstandsverzekering wordt geweigerd, kunt u terecht op onze website.
De rol van het Europees Hof van Justitie
De huidige interpretatie van de vrije advocaatkeuze is grotendeels gevormd door belangrijke uitspraken van het Europees Hof van Justitie. In het verleden probeerden rechtsbijstandverzekeraars het recht op vrije advocaatkeuze sterk te beperken door in hun polisvoorwaarden op te nemen dat dit recht alleen gold wanneer bijstand door een advocaat wettelijk verplicht was. Het Europees Hof heeft echter in meerdere arresten, waaronder het bekende Sneller-arrest, bepaald dat een dergelijke beperking in strijd is met de Europese richtlijn inzake rechtsbijstandverzekeringen. Het Hof oordeelde dat het recht op vrije advocaatkeuze ruim moet worden geïnterpreteerd en van toepassing is op elke gerechtelijke of administratieve procedure.
Deze uitspraken hebben de positie van verzekerden aanzienlijk versterkt. Verzekeraars zijn nu verplicht om hun polisvoorwaarden in overeenstemming te brengen met deze Europese rechtspraak. Dit betekent dat u in veel meer situaties dan voorheen een beroep kunt doen op een externe advocaat op kosten van uw verzekeraar. Mocht u twijfelen over de interpretatie van uw polisvoorwaarden in het licht van deze rechtspraak, dan is het verstandig om een gespecialiseerde verzekeringsrecht advocaat in te schakelen die uw situatie kan beoordelen en u kan adviseren over de te nemen stappen.
Kosten en vergoedingen bij vrije advocaatkeuze
Een veelgestelde vraag is hoe het zit met de kosten wanneer u gebruikmaakt van uw recht op vrije advocaatkeuze. In principe is uw rechtsbijstandverzekeraar verplicht om de redelijke kosten van uw zelfgekozen advocaat te vergoeden. Echter, dit betekent niet dat er geen financiële grenzen zijn. Vrijwel alle verzekeraars hanteren een kostenmaximum (verzekerd bedrag) in hun polisvoorwaarden. Dit maximum kan variëren per verzekeraar en per type zaak. Voor externe advocaten hanteren verzekeraars vaak een lager kostenmaximum dan wanneer de zaak intern wordt behandeld. Het is essentieel dat u voorafgaand aan de procedure de polisvoorwaarden zorgvuldig bestudeert of laat nakijken door uw advocaat.
Daarnaast kan er sprake zijn van een eigen risico. Sommige verzekeraars brengen een eigen risico in rekening wanneer u ervoor kiest om de zaak over te dragen aan een externe advocaat, terwijl dit eigen risico niet geldt als u de zaak door de juristen van de verzekeraar laat behandelen. Ondanks deze mogelijke financiële beperkingen, weegt het voordeel van een onafhankelijke, gespecialiseerde advocaat die uitsluitend uw belangen behartigt, vaak ruimschoots op tegen de eventuele extra kosten of het lagere dekkingsmaximum. Een goede advocaat zal altijd transparant met u communiceren over de verwachte kosten en de dekking vanuit uw verzekering.
Hoe schakelt u een eigen advocaat in?
Het proces om een eigen advocaat in te schakelen op kosten van uw rechtsbijstandverzekering vereist enige zorgvuldigheid. Allereerst dient u de zaak altijd eerst te melden bij uw rechtsbijstandverzekeraar. U kunt niet op eigen houtje een advocaat inschakelen en achteraf de rekening bij de verzekeraar indienen; de verzekeraar moet vooraf op de hoogte zijn en instemmen met de overdracht, hoewel zij deze instemming niet zomaar mogen weigeren als er sprake is van een procedure. Zodra duidelijk is dat er geprocedeerd moet worden, kunt u bij uw verzekeraar aangeven dat u gebruik wenst te maken van uw recht op vrije advocaatkeuze en de naam van de door u gewenste advocaat doorgeven.
Vervolgens zal de door u gekozen advocaat contact opnemen met de rechtsbijstandverzekeraar om de verdere afhandeling en de financiële afspraken af te stemmen. De advocaat zal de verzekeraar verzoeken om een zogenaamde ‘opdrachtbevestiging’ of ‘dekkingsbevestiging’. Pas wanneer deze bevestiging is ontvangen, is het zeker dat de kosten door de verzekeraar worden gedragen. Bij Arslan & Arslan Advocaten hebben wij ruime ervaring in het communiceren en onderhandelen met rechtsbijstandverzekeraars. Wij nemen dit traject graag voor u uit handen, zodat u zich volledig kunt richten op de inhoud van uw zaak. Meer informatie over de formele procedures kunt u vinden op de website van de Rechtspraak.
Belangenverstrengeling voorkomen
Een van de belangrijkste redenen om te kiezen voor een eigen advocaat is het voorkomen van belangenverstrengeling. Juristen die in dienst zijn bij een rechtsbijstandverzekeraar hebben te maken met een dubbele loyaliteit: enerzijds moeten zij uw belangen zo goed mogelijk behartigen, maar anderzijds werken zij voor een commerciële organisatie die gebaat is bij het beheersen van de kosten. Dit kan leiden tot situaties waarin de jurist van de verzekeraar sneller aanstuurt op een schikking, zelfs als doorprocederen wellicht een beter resultaat voor u zou opleveren.
Wanneer u een onafhankelijke advocaat inschakelt, heeft u deze zorgen niet. Een externe advocaat heeft slechts één doel voor ogen: het behalen van het maximale resultaat voor u als cliënt. De advocaat is niet gebonden aan de interne richtlijnen of kostenbesparende doelstellingen van uw verzekeraar. Bovendien kan het voorkomen dat u een geschil heeft waarbij de tegenpartij toevallig bij dezelfde verzekeringsmaatschappij is verzekerd. In een dergelijk geval van tegenstrijdige belangen is de verzekeraar wettelijk verplicht om u direct te wijzen op uw recht om op hun kosten een externe advocaat in te schakelen.
Geschillenregeling: als de verzekeraar de zaak niet haalbaar acht
Het komt regelmatig voor dat een rechtsbijstandverzekeraar na een eerste beoordeling concludeert dat uw zaak juridisch niet haalbaar is of dat de kosten niet opwegen tegen de baten. In dat geval zal de verzekeraar weigeren om verdere rechtsbijstand te verlenen. Dit betekent echter niet dat u met lege handen staat. Elke rechtsbijstandverzekering is wettelijk verplicht om een zogenaamde geschillenregeling in de polisvoorwaarden op te nemen. Deze regeling biedt u de mogelijkheid om de inschatting van de verzekeraar te laten toetsen door een onafhankelijke, door u te kiezen advocaat.
Als u een beroep doet op de geschillenregeling, zal de verzekeraar het dossier overdragen aan de door u aangewezen advocaat. Deze advocaat beoordeelt de zaak onafhankelijk en brengt een bindend advies uit over de haalbaarheid. Als de advocaat oordeelt dat de zaak wel degelijk kans van slagen heeft, is de verzekeraar verplicht om alsnog dekking te verlenen en de kosten van de procedure (inclusief de kosten van de externe advocaat) te vergoeden. Oordeelt de advocaat dat de zaak inderdaad niet haalbaar is, dan draagt de verzekeraar de kosten voor dit advies, maar hoeven zij de procedure niet te vergoeden. Bij complexe zaken kunt u ook informatie inwinnen bij instanties zoals het BKR of Stichting CIS om uw dossier te versterken.
Veelgestelde vragen
Kan mijn verzekeraar de vrije advocaatkeuze weigeren?
Nee, uw rechtsbijstandverzekeraar kan de vrije advocaatkeuze niet weigeren zodra er sprake is van een gerechtelijke of administratieve procedure. Dit is een wettelijk recht dat is bevestigd door het Europees Hof van Justitie. Wel moet u de verzekeraar vooraf informeren en kunnen zij een maximumbedrag aan de vergoeding verbinden, zoals vastgelegd in uw polisvoorwaarden.
Moet ik zelf de advocaatkosten voorschieten?
In de meeste gevallen hoeft u de advocaatkosten niet zelf voor te schieten. Zodra uw gekozen advocaat een dekkingsbevestiging van de rechtsbijstandverzekeraar heeft ontvangen, worden de facturen rechtstreeks bij de verzekeraar ingediend en door hen voldaan, tot het in de polis vermelde maximumbedrag. U bent alleen verantwoordelijk voor een eventueel eigen risico of kosten die het maximum overschrijden.
Geldt de vrije advocaatkeuze ook voor een ontslagprocedure bij het UWV?
Ja, de vrije advocaatkeuze geldt ook voor een ontslagprocedure bij het UWV. Dit wordt beschouwd als een administratieve procedure. Zelfs als bijstand door een advocaat niet wettelijk verplicht is voor deze specifieke procedure, heeft u op grond van de Europese rechtspraak toch het recht om op kosten van uw verzekeraar een eigen advocaat in te schakelen.
Lees ook
- Verzekeringsrecht advocaat: deskundige hulp bij conflicten
- Rechtsbijstandsverzekering geweigerd: wat kunt u doen?
- Klacht indienen bij het Kifid – uw rechten, stappenplan en tips
Hulp nodig?
Heeft u een juridisch geschil en wilt u gebruikmaken van uw recht op vrije advocaatkeuze? Laat u niet beperken door uw verzekeraar, maar kies voor de onafhankelijke en deskundige bijstand van Arslan & Arslan Advocaten. Wij beoordelen uw zaak, nemen contact op met uw rechtsbijstandverzekeraar en vechten voor uw belangen. Neem contact op voor een gratis eerste consult via onze contactpagina: https://arslan.nl/contact/ en ontdek wat wij voor u kunnen betekenen.