Bij een scheiding van tafel en bed blijft u juridisch getrouwd. Het is een formele procedure via de rechter en iets anders dan alleen op verschillende adressen wonen. U moet ook afspraken maken of beslissingen vragen over de financiële gevolgen en eventuele kinderen. Deze route is niet mogelijk bij een geregistreerd partnerschap.
Geschreven door Öznur Batur, advocaat familierecht bij Arslan Advocaten. Inhoudelijk bijgewerkt op 30 september 2026. Deze informatie is algemeen; de beoordeling van uw zaak hangt af van de feiten, de afspraken en eventuele rechterlijke beslissingen.
De belangrijkste keuze is daarom of u het huwelijk wilt beëindigen of wilt laten voortbestaan met een formele scheiding van tafel en bed. Laat de gevolgen voor vermogen, onderhoud, pensioen en uw verdere plannen vooraf onderzoeken.
Drie situaties die vaak door elkaar worden gehaald
| Situatie | Blijft het huwelijk bestaan? | Wat is het verschil? |
|---|---|---|
| Feitelijk apart wonen | Ja | U woont afzonderlijk, maar dat is op zichzelf geen rechterlijke scheiding van tafel en bed |
| Scheiding van tafel en bed | Ja | De rechter spreekt een formele scheiding uit; registratie en vermogensrechtelijke gevolgen vragen aparte aandacht |
| Echtscheiding | Nee, na formele afronding | Het huwelijk wordt via de rechter en inschrijving beëindigd |
Een adreswijziging heeft mogelijk gevolgen voor andere regelingen, maar vervangt geen van deze procedures. Ook een onderlinge overeenkomst met het opschrift “tafel en bed” maakt de rechterlijke stap niet overbodig.
Waarom kiezen mensen voor deze route?
Sommige echtgenoten willen hun huwelijk om persoonlijke of religieuze redenen niet beëindigen. Anderen onderzoeken deze mogelijkheid omdat zij uit elkaar willen leven maar twijfelen over een definitieve echtscheiding.
Neem daarbij niet aan dat deze route automatisch goedkoper is of financieel gunstiger uitpakt. Veel onderwerpen die bij een echtscheiding spelen, moeten ook hier worden geregeld. Denk aan de woning, inkomsten, schulden en kinderen. Als later alsnog ontbinding van het huwelijk wordt gevraagd, kan een extra procedure nodig zijn.
Vergelijk daarom de gevolgen met een echtscheiding en met tijdelijke afspraken tijdens een periode van apart wonen. Uw persoonlijke doel bepaalt welke vergelijking zinvol is.
Hoe verloopt de procedure?
Scheiding van tafel en bed kan op dezelfde grond en op dezelfde wijze worden verzocht als echtscheiding: gezamenlijk of door één van u, wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:169 BW). Een advocaat dient het verzoek bij de rechtbank in. Als u het eens bent, kunnen afspraken gezamenlijk worden voorbereid. Bestaat een geschil, dan moeten de standpunten en verzoeken afzonderlijk worden beoordeeld.
Na de beslissing is de juiste registratie van belang. Een scheiding van tafel en bed wordt niet op dezelfde manier als een gewone echtscheiding bij de burgerlijke stand afgerond: het huwelijk blijft immers bestaan. De scheiding van tafel en bed komt pas tot stand door inschrijving van de beschikking in het huwelijksgoederenregister. Wordt die inschrijving niet uiterlijk zes maanden nadat de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan gevraagd, dan verliest de beschikking haar kracht (artikel 1:173 BW). Laat uw advocaat deze inschrijving en termijn bewaken.
Bewaar de beschikking, afspraken en het bewijs van registratie samen. Wanneer later discussie ontstaat over de vermogensrechtelijke situatie, kan de formele tijdlijn belangrijk zijn.
Kinderen: de zorg moet gewoon worden geregeld
Voor uw kind is het dagelijkse leven belangrijker dan de naam van de procedure. Waar woont het kind, hoe wordt de zorg verdeeld en hoe worden belangrijke beslissingen genomen? Regel ook schoolinformatie, vakanties en de kosten.
Gebruik daarvoor een duidelijk ouderschapsplan. Hebben u en uw echtgenoot minderjarige kinderen, dan hoort bij het verzoek tot scheiding van tafel en bed in beginsel een ouderschapsplan, net als bij echtscheiding (artikel 815 Rv). Laat gezag en zorgverdeling niet door elkaar lopen: gezamenlijk gezag blijft na scheiding van tafel en bed in beginsel bestaan (artikel 1:251 lid 2 BW), en ook apart wonen verandert bestaande gezagsverhoudingen niet vanzelf. Bij onenigheid kan een rechterlijke beslissing nodig zijn.
Ook kinderalimentatie vraagt een zelfstandige beoordeling. Het voortbestaan van het huwelijk betekent niet dat de dagelijkse kosten van twee huishoudens zonder afspraken kunnen worden opgevangen.
Woning, vermogen en schulden
Breng eerst in kaart welk huwelijksvermogensregime geldt. Gemeenschappelijke bezittingen en schulden, privévermogen en eventuele vergoedingsrechten moeten worden onderscheiden. Bent u in gemeenschap van goederen getrouwd, dan wordt die gemeenschap bij scheiding van tafel en bed ontbonden op het moment dat het verzoek wordt ingediend (artikel 1:99 lid 1 onder c BW). Dat is dus een belangrijke peildatum, ook al blijft het huwelijk bestaan.
Bespreek vervolgens de uitvoering. Wordt een woning verkocht, door één partner overgenomen of voorlopig gezamenlijk gehouden? Een afspraak tussen echtgenoten ontslaat een van hen niet vanzelf tegenover een bank of andere schuldeiser.
Lees voor de financiële inventarisatie boedelscheiding bij echtscheiding en huwelijkse voorwaarden afwikkelen. Die onderwerpen kunnen ook bij deze keuze relevant zijn, al moeten de procedure en rechtsgevolgen op uw situatie worden toegepast.
Alimentatie, pensioen en andere regelingen
Een scheiding van tafel en bed maakt een beoordeling van onderhoud niet overbodig. Laat onderzoeken of een bijdrage aan de andere echtgenoot nodig is en welke afspraken daarbij passen. Ga niet zonder advies uit van dezelfde aanvangs- en eindmomenten als in een gewone echtscheiding. De wettelijke termijnen van partneralimentatie gaan bij scheiding van tafel en bed in beginsel lopen vanaf de inschrijving in het huwelijksgoederenregister, en een onderhoudsverplichting uit hoofde van scheiding van tafel en bed eindigt als het huwelijk later wordt ontbonden (artikel 1:169 leden 2 en 3 BW). Bij die ontbinding kan opnieuw over alimentatie worden beslist (artikel 1:182 BW).
Ook pensioen vraagt aandacht. De gevolgen voor ouderdomspensioen en partnerpensioen kunnen verschillen en zijn niet afgedaan met de constatering dat u getrouwd blijft. Raadpleeg de relevante uitvoerder en laat eventuele afwijkende afspraken controleren.
Belasting, toeslagen en sociale regelingen hanteren eigen voorwaarden. Laat deze gevolgen toetsen aan uw feitelijke woon- en leefsituatie en de formele status. Een uitkomst in het familierecht bepaalt niet zonder meer iedere fiscale uitkomst.
Kunt u later alsnog scheiden of verzoenen?
Omdat het huwelijk blijft bestaan, kunt u niet direct opnieuw trouwen met iemand anders. Voor definitieve beëindiging is ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed nodig. De voorwaarden en eventuele wachttijd verschillen naar gelang u samen verzoekt of één van u alleen. Op een gezamenlijk verzoek spreekt de rechter de ontbinding uit (artikel 1:181 BW). Verzoekt één van u alleen, dan moet de scheiding van tafel en bed in beginsel ten minste drie jaar hebben geduurd; bij voortdurend ernstig wangedrag van de andere echtgenoot kan die termijn worden bekort tot ten minste één jaar (artikel 1:179 BW). De ontbinding komt tot stand door inschrijving in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:183 BW).
Wilt u zich verzoenen, laat dan ook de formele gevolgen daarvan regelen. De scheiding van tafel en bed eindigt pas als u samen laat inschrijven in het huwelijksgoederenregister dat de scheiding heeft opgehouden te bestaan (artikel 1:176 BW). Alleen weer samen gaan wonen is daarvoor niet voldoende.
Kosten en voorbereiding
De kosten hangen af van de benodigde werkzaamheden, geschillen en eventuele betrokkenheid van andere deskundigen. Naast advocaatkosten kunnen griffierecht, taxatie- of notariskosten spelen. Vraag vooraf welke werkzaamheden in de raming zitten en wanneer aanvullende kosten ontstaan.
Bekijk ook advocaatkosten en gefinancierde rechtsbijstand. Of u daarvoor in aanmerking komt, moet aan de toepasselijke voorwaarden worden getoetst.
Neem bij het eerste gesprek uw huwelijksakte, eventuele huwelijkse voorwaarden, financiële overzichten en bestaande afspraken mee. Noteer waarom u het huwelijk wilt laten voortbestaan. Zo kan worden beoordeeld of deze procedure aansluit bij uw doel.
Veelgestelde vragen
Is apart wonen hetzelfde als tafel en bed?
Nee. Een scheiding van tafel en bed vraagt een formele rechterlijke procedure en registratie.
Kan dit bij een geregistreerd partnerschap?
Nee. Voor die relatievorm bestaan andere beëindigingsroutes. Lees geregistreerd partnerschap ontbinden.
Blijven we getrouwd?
Ja. Daarom kunt u niet opnieuw trouwen zolang het bestaande huwelijk niet is ontbonden.
Zijn financiële afspraken nog nodig?
Ja. Juist de woning, kosten, schulden, onderhoud en pensioen vragen een duidelijke afwikkeling.
Uw keuze bespreken
Arslan Advocaten kan met u de gewenste situatie en mogelijke routes vergelijken. Neem ook al gemaakte afspraken mee, zodat samenhang en uitvoering kunnen worden beoordeeld.
Lees ook
- Advocaat familierecht bij Arslan Advocaten
- Echtscheidingsconvenant
- Echtscheidingsconvenant wijzigen of aanvechten
- Co-ouderschap regelen
- Co-ouderschap en alimentatie
Geraadpleegde bronnen: Rijksoverheid: manieren om te scheiden, Rechtspraak: veelgestelde vragen over echtscheiding, Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 1:179 (ontbinding na scheiding van tafel en bed).
