Uit de praktijk · Eigen zaak · Letselschade en werkgeversaansprakelijkheid
Een werkgever kan na een bedrijfsongeval aansprakelijk zijn, ook als werknemers een training hebben gevolgd en het arbeidsmiddel is gekeurd. Dat blijkt uit een zaak over een werknemer die tijdens zijn werk uit een orderpicker viel. De rechtbank Midden-Nederland oordeelde op 27 maart 2024 dat de getroffen maatregelen onvoldoende waren om het concrete valgevaar tegen te gaan.
De werknemer werd volgens de gepubliceerde beschikking bijgestaan door mr. Ö. Arslan. De werkgever moest aansprakelijkheid voor de door de zorgplichtschending veroorzaakte schade dragen. De volledige schadeomvang werd in deze procedure niet vastgesteld.
Wat gebeurde er in het magazijn?
De werknemer verrichtte werkzaamheden in een magazijn en gebruikte een hoge orderpicker. Hij kwam vanaf een hoogte van ongeveer één tot twee meter op de grond terecht. Over de precieze hoogte en de manier waarop hij was uitgestapt of gevallen, bestond discussie.
Op de werkplek waren twee verschillende orderpickers aanwezig. Bij de kleine orderpicker kon het veiligheidshekje op hoogte niet open. Bij de grote orderpicker was dat wel mogelijk. De werknemer gebruikte die dag de grote orderpicker en verklaarde dat hij dacht dat hij al beneden was toen hij uitstapte.
Voor de rechtbank was van belang dat het niet ging om een alledaagse activiteit, maar om werk met een arbeidsmiddel in een specifieke magazijnomgeving. De openbare beschikking van 27 maart 2024 beschrijft de omstandigheden en de beoordeling van de veiligheidsmaatregelen.
Waarom waren training en keuring niet voldoende?
De werkgever wees op trainingen, jaarlijkse keuringen, een risico-inventarisatie en een waarschuwingsbord. Ook was de orderpicker na het ongeval opnieuw gecontroleerd. Volgens de werkgever moest de werknemer zelf opletten dat het platform volledig was gezakt voordat hij uitstapte.
De rechter keek echter niet alleen naar de aanwezigheid van documenten en instructies. Ook telde mee of er een doeltreffender maatregel beschikbaar was die het concrete gevaar kon verminderen. Bij de kleine orderpicker bestond al een voorziening waardoor het hekje op hoogte niet open kon. De werkgever had onvoldoende toegelicht waarom een vergelijkbare maatregel bij de grote orderpicker niet kon worden verlangd.
De uitspraak betekent niet dat keuringen of instructies geen waarde hebben. Zij laat zien dat die maatregelen niet automatisch het eindpunt van de zorgplicht vormen. De aard van het werk, de mogelijke ernst van een val en de uitvoerbaarheid van een veiligheidsvoorziening moeten in samenhang worden beoordeeld.
De zorgplicht moet ook rekening houden met vergissingen
In deze zaak stond centraal dat werknemers niet steeds volledig oplettend zijn. Het veiligheidsbeleid moet, binnen de grenzen van wat redelijkerwijs kan worden verlangd, ook rekening houden met fouten en vergissingen tijdens het werk. Een instructie om voorzichtig te zijn neemt een voorzienbaar risico niet altijd voldoende weg.
Dat maakt de uitspraak relevant voor de zorgplicht van werkgevers. Wie een bedrijfsongeval onderzoekt, moet niet uitsluitend vragen of een werknemer een instructie heeft overtreden. Ook moet worden nagegaan of de inrichting van de werkplek en het gebruikte materieel voldoende bescherming boden.
De rechter hield daarnaast rekening met de concrete omstandigheden van deze werknemer en wat daarover bij de werkgever bekend was. De persoonlijke medische bijzonderheden hoeven niet opnieuw openbaar te worden gemaakt om de juridische kern te begrijpen: de beoordeling was toegespitst op de werkelijke werksituatie, niet op een abstracte standaardwerknemer.
Was het ongeval door eigen schuld van de werknemer niet verhaalbaar?
De werkgever voerde aan dat de werknemer onvoldoende had opgelet. De rechtbank vond echter onvoldoende concrete feiten gesteld voor opzet of bewuste roekeloosheid. Een vergissing bij het uitstappen mocht niet zonder verdere onderbouwing met die begrippen worden gelijkgesteld.
Voor een werknemer is dat een belangrijk onderscheid. De mededeling dat u ‘beter had moeten opletten’ beantwoordt niet automatisch de juridische aansprakelijkheidsvraag. Tegelijkertijd volgt uit deze uitspraak niet dat het eigen handelen nooit relevant kan zijn. De omstandigheden en de toepasselijke juridische maatstaf moeten worden onderzocht.
Maak daarom zo snel mogelijk een feitelijke beschrijving van wat u nog weet. Onderscheid wat u zelf heeft gezien van wat anderen later hebben verteld. Vul onzekerheden niet achteraf met vermoedens in. Een consistente, controleerbare tijdlijn helpt bij de beoordeling van een bedrijfsongeval.
Moet een werknemer de precieze toedracht bewijzen?
De rechtbank stelde in deze zaak vast dat de werknemer tijdens zijn werkzaamheden een ongeval was overkomen en daarbij in ieder geval enige schade had geleden. Het exacte verschil van inzicht over de valhoogte stond niet aan de aansprakelijkheidsbeoordeling in de weg. De rechter benadrukte dat de werknemer niet de precieze toedracht van het arbeidsongeval hoefde te bewijzen.
Dat betekent niet dat bewijs achterwege kan blijven. Het verband met de werkzaamheden en het bestaan van schade moesten wel voldoende worden onderbouwd. In dit dossier speelden de vastlegging van het incident en medische informatie daarbij een rol. Welke informatie in een andere zaak nodig is, hangt af van wat de werkgever gemotiveerd betwist.
Wat heeft de procedure opgeleverd?
De rechtbank oordeelde dat de werkgever zijn zorgplicht had geschonden en aansprakelijk was voor de daardoor veroorzaakte schade. De gevraagde verklaring voor recht werd toegewezen. Het tegenverzoek van de werkgever om de werknemer in de proceskosten te veroordelen werd afgewezen.
Ook werden kosten van het deelgeschil begroot en toegewezen. Niet alle opgevoerde kostenposten werden afzonderlijk geaccepteerd. De rechter kende geen aparte opslag voor kantoorkosten toe. Dat doet niet af aan het behaalde hoofdresultaat, maar hoort wel bij een juiste beschrijving van de uitspraak.
Er werd geen definitief totaalbedrag aan persoonlijke letselschade vastgesteld. Na een aansprakelijkheidsbeslissing kunnen de medische gevolgen, het inkomensverlies en andere schadeposten nog nader moeten worden beoordeeld. Onze pagina over letselschade en schadevergoeding geeft daar meer achtergrond bij.
Welke informatie is nuttig na een ongeval met een arbeidsmiddel?
De situatie ten tijde van het ongeval. Bewaar beschikbare foto’s, de incidentmelding en gegevens over het gebruikte type machine. Noteer welke beveiliging aanwezig was en welke instructies u had gekregen. Maak onderscheid tussen voorzieningen die er al waren en veranderingen die later zijn aangebracht.
De werkzaamheden en begeleiding. Leg vast welke taak u uitvoerde, waarom u dit arbeidsmiddel gebruikte en wie aanwezig was. Beschikbare trainings- en onderhoudsgegevens kunnen relevant zijn. Vraag om behoud van gegevens die anders verloren kunnen gaan.
De gevolgen. Noteer welke klachten en praktische beperkingen na het incident zijn ontstaan en welke hulp is ingeschakeld. Houd daarnaast financiële gevolgen bij. Het is niet nodig alle toekomstige schade al te kunnen begroten voordat de aansprakelijkheidsvraag kan worden onderzocht.
Veelgestelde vragen
Is een goedgekeurde machine automatisch veilig genoeg?
Deze uitspraak laat zien dat een keuring op zichzelf niet beslissend hoeft te zijn. De rechter beoordeelde ook het concrete gebruik, het valgevaar en de mogelijkheid van een effectievere beveiliging. Een keuring en de civielrechtelijke zorgplicht zijn dus niet zonder meer hetzelfde.
Kan ik mijn werkgever aanspreken als ik zelf een vergissing heb gemaakt?
Een vergissing sluit aansprakelijkheid niet automatisch uit. In deze zaak was onvoldoende onderbouwd dat sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid. Ook de veiligheidsmaatregelen van de werkgever bleven onderdeel van de beoordeling.
Betekent aansprakelijkheid dat iedere klacht al is erkend?
Nee. De aansprakelijkheidsbeslissing en de precieze beoordeling van alle medische en financiële gevolgen moeten worden onderscheiden. De volledige schadeomvang stond in dit deelgeschil niet vast.
Hulp na een val op het werk
Heeft u letsel opgelopen bij een machine, orderpicker of ander arbeidsmiddel? Arslan Advocaten kan de werksituatie, het bewijs en de reactie van de werkgever beoordelen. U kunt via onze contactpagina uw situatie voorleggen. Beschrijf kort wat er gebeurde en welke documenten al beschikbaar zijn.
Bron en afbakening: rechtbank Midden-Nederland, 27 maart 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:2354, in het bijzonder onderdelen 4.4 tot en met 4.23 en de beslissing. Gemachtigde volgens de uitspraak: mr. Ö. Arslan. Dit artikel beschrijft de gepubliceerde beschikking, niet een definitieve schadeafwikkeling of een vastgesteld later vervolg.
