Een vordering tot terugbetaling van een onderhandse lening kan verjaren. Bij een gewone vordering uit overeenkomst geldt vaak een termijn van vijf jaar vanaf de dag na opeisbaarheid. Dat betekent niet dat iedere lening vijf jaar na de oorspronkelijke overschrijving oninbaar is. De terugbetalingsafspraak, een eventuele opeising en latere stuitingshandelingen of erkenningen kunnen verschil maken.
Voor een lening zonder vast terugbetalingstijdstip bestaat bovendien een bijzondere regeling. Ook maandelijkse aflossingen, rente, een rechterlijke uitspraak en zekerheden kunnen om een afzonderlijke beoordeling vragen. Alleen de ouderdom van de lening bekijken is daarom onvoldoende.
Bent u geldgever, breng dan de relevante datums in kaart voordat u verder afwacht. Bent u lener en ontvangt u een oude claim, vraag dan naar de overeenkomst, opeisingen en eerdere correspondentie. Een beroep op verjaring moet worden onderbouwd; ga er niet van uit dat een rechter iedere mogelijke verjaring vanzelf voor u toepast.
Verjaring gaat over de afdwingbaarheid van de vordering
Bij bevrijdende verjaring gaat het om het verstrijken van de termijn waarbinnen een rechtsvordering kan worden afgedwongen. De onderliggende schuld verdwijnt daarmee niet op precies dezelfde manier als bij betaling of kwijtschelding. Er kan een natuurlijke verbintenis overblijven. Dat onderscheid is relevant als iemand na verjaring vrijwillig betaalt of opnieuw afspraken maakt.
Verwar verjaring ook niet met rechtsverwerking. Lang niets doen is niet zonder meer voldoende om rechtsverwerking aan te nemen; daarvoor zijn bijzondere omstandigheden nodig. Verjaring werkt via wettelijke termijnen en regels. Beide leerstukken kunnen in een dossier worden genoemd, maar vragen een eigen juridische onderbouwing.
De algemene regeling staat in Boek 3 BW. Onder meer artikelen 3:307, 3:308 en 3:316 tot en met 3:319 BW kunnen relevant zijn. Welke bepaling geldt, hangt af van het soort aanspraak en wat er in de tussentijd is gebeurd.
De afgesproken terugbetaaldatum is het eerste aanknopingspunt
Als partijen een concrete datum voor terugbetaling hebben afgesproken, wordt eerst vastgesteld of de schuld toen opeisbaar werd. De vijfjaarstermijn van artikel 3:307 lid 1 BW begint in beginsel op de dag daarna. Een lening die in 2018 is verstrekt maar volgens afspraak pas jaren later moet worden terugbetaald, vraagt dus een andere berekening dan een direct opeisbare schuld.
De terugbetaaldatum kan ook uit correspondentie of een later gewijzigde afspraak blijken. Controleer daarom niet alleen het oorspronkelijke contract. Heeft de uitlener uitdrukkelijk ingestemd met een nieuwe vervaldatum, of is slechts tijdelijk beloofd niet te procederen? Dat onderscheid kan gevolgen hebben. Een verzoek om uitstel is bovendien niet hetzelfde als aanvaarding van dat verzoek.
Bij een afgesproken gebeurtenis, zoals verkoop van een woning, moet de afspraak worden uitgelegd. Wanneer treedt de betalingsverplichting precies in en wat als de verkoop uitblijft? Een tijdlijn zonder juridische uitleg van die voorwaarde kan een schijnzekerheid geven. Laat bij zulke afspraken eerst de opeisbaarheid bepalen en pas daarna de verjaring berekenen.
Een lening zonder einddatum heeft een eigen regeling
Bij een verbintenis tot nakoming na onbepaalde tijd bevat artikel 3:307 lid 2 BW een bijzonder aanvangsmoment. De vijfjaarstermijn sluit dan aan bij het moment waartegen de schuldeiser heeft meegedeeld tot opeising over te gaan. Daarnaast bestaat een twintigjarige termijn die aanknoopt bij de vroegst mogelijke opeising, zo nodig na opzegging. Beide onderdelen moeten in samenhang worden beoordeeld.
Dit voorkomt dat een schuldeiser een aanspraak onbeperkt kan laten rusten door nooit op te eisen. Het betekent tegelijk niet dat iedere lening zonder papier precies twintig jaar na betaling verjaart. Eerst moet worden vastgesteld welk type verbintenis is overeengekomen en welke momenten juridisch relevant zijn.
Voor geldlening bepaalt artikel 7:129e BW bovendien dat, als geen ander terugbetalingstijdstip uit de overeenkomst voortvloeit, terugbetaling binnen zes weken na de mededeling van opeising moet plaatsvinden. Die terugbetalingsregel en de verjaringsregel beantwoorden verschillende vragen. Bij oudere leningen moet ook overgangsrecht worden onderzocht. Laat daarom niet alleen een losse datum uit een standaardbrief invullen.
Maandtermijnen en vervroegde opeising
Bij aflossing in termijnen kunnen verschillende delen van de schuld op verschillende datums opeisbaar worden. Een achterstand over januari hoeft daardoor niet dezelfde verjaringspositie te hebben als een nog niet vervallen termijn. Bekijk de betalingsregeling per termijn en controleer welke betalingen daarop zijn afgeboekt.
Sommige overeenkomsten bepalen dat bij een bepaalde achterstand het restant eerder kan worden opgeëist. Dan moet worden onderzocht of die bepaling van toepassing is, of de voorwaarden zijn vervuld en of de vereiste mededeling is gedaan. Een gemiste betaling maakt de volledige lening niet automatisch in ieder dossier opeisbaar.
Ook moet duidelijk zijn hoe de schuldeiser het gevorderde bedrag samenstelt. Vraag een specificatie waarin hoofdsom, vervallen termijnen, rente en kosten te onderscheiden zijn. Anders is niet controleerbaar op welke onderdelen een beroep op verjaring ziet. Eén totaalbedrag met de vermelding “oude lening” is daarvoor doorgaans te weinig.
Rente kan een andere termijn hebben
Voor periodiek verschuldigde bedragen, waaronder rente, kent artikel 3:308 BW een vijfjarige verjaringstermijn die per verschuldigde termijn wordt beoordeeld. Dat vraagt aandacht als de hoofdsom nog afdwingbaar is maar zeer oude rente wordt gevorderd. Het saldo kan dus uit onderdelen met een verschillende juridische positie bestaan.
Controleer eerst of de rente überhaupt is overeengekomen en verschuldigd. Bij een particuliere lening tussen natuurlijke personen geldt voor contractuele rente een schriftelijkheidsvereiste. Daarnaast kan wettelijke rente wegens te late betaling spelen. De grondslag, ingangsdatum en het gebruikte percentage moeten afzonderlijk uit de berekening blijken.
Een stuitingsbrief moet voldoende duidelijk zijn over de aanspraak waarop zij ziet. Als naast de hoofdsom ook rente en kosten worden voorbehouden, moet dat herkenbaar worden omschreven. Daarmee is nog niet vastgesteld dat al die posten verschuldigd zijn, maar voorkomt u dat onduidelijk blijft welke vordering de schuldeiser bedoelde te beschermen.
Wat betekent de verjaring stuiten
Stuiting onderbreekt een lopende verjaring wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Voor een vordering tot nakoming kan een schriftelijke aanmaning of mededeling waarin het recht op nakoming ondubbelzinnig wordt voorbehouden daarvoor geschikt zijn. De schuldenaar moet voldoende duidelijk worden gewaarschuwd dat hij rekening moet houden met de aanspraak en het bewaren van bewijs.
De brief hoeft niet uitsluitend uit juridische termen te bestaan. Wel moet duidelijk zijn om welke lening en welke verplichting het gaat. Vermeld de partijen, datum of contractkenmerk, de strekking van de aanspraak en het voorbehoud. Een onduidelijke mededeling dat u “ooit nog wel op de zaak terugkomt” kan onvoldoende zijn.
Een dagvaarding of andere daad van rechtsvervolging kan eveneens stuiten, maar daarvoor gelden eigen regels. Ook wanneer een procedure eindigt zonder toewijzing, kan de verdere termijnbewaking aandacht vragen. Behandel een begonnen procedure daarom niet als een reden om de verjaringsadministratie definitief los te laten.
Een voorbeeld van een afgebakende stuitingsmededeling
Voor een concrete terugbetalingsvordering kan een mededeling bijvoorbeeld als volgt worden opgebouwd:
Ik maak aanspraak op terugbetaling van de op [datum] aan u verstrekte lening met kenmerk [kenmerk]. Volgens mijn administratie resteert €[bedrag], na aftrek van de ontvangen aflossingen. Ik behoud mij ondubbelzinnig mijn recht op nakoming van uw terugbetalingsverplichting voor, met de rente en kosten voor zover verschuldigd. Deze mededeling strekt mede tot stuiting van de verjaring van deze aanspraak.
Gebruik dit voorbeeld alleen nadat de vordering en geadresseerde zijn gecontroleerd. Het is geen verklaring dat de genoemde termijn nog loopt en geen vervanging voor een beoordeling van opeisbaarheid. Bij meerdere leningen, hoofdelijke partijen of verschillende grondslagen moet de formulering daarop worden aangepast. Een brief aan de verkeerde persoon kan uw bedoelde aanspraak onvoldoende beschermen.
Ontvangst van de brief kunnen aantonen
Een stuitingsmededeling moet de geadresseerde bereiken volgens de daarvoor geldende regels. Alleen kunnen laten zien dat u een document heeft opgesteld, is niet voldoende. Bewaar daarom het verzonden bericht, adresgegevens, verzendbewijs en eventuele ontvangstbevestiging. Een aangetekende brief kan helpen, maar ook daarbij moet worden gekeken wat feitelijk is bezorgd of aangeboden.
Gebruik waar passend meer dan één bekend communicatiekanaal, bijvoorbeeld post en het e-mailadres waarop partijen eerder over de lening correspondeerden. Dat vervangt geen juridische beoordeling, maar kan bewijsproblemen verkleinen. Controleer of een verhuizing bekend is. Stuur geen gevoelige dossierstukken naar willekeurige familieleden in de hoop dat zij de brief doorgeven.
Een reactie van de schuldenaar kan de ontvangst bevestigen. Bewaar die reactie ook als het antwoord afwijzend is. Een expliciete betwisting kan voor het bewijs van ontvangst relevant zijn zonder dat daarmee de schuld is erkend. Ontvangst en erkenning zijn dus twee afzonderlijke vragen.
Erkenning of een deelbetaling kan betekenis hebben
Artikel 3:318 BW regelt stuiting door erkenning van het recht waarvoor de rechtsvordering dient. Een duidelijke bevestiging van het verschuldigde saldo kan daaronder vallen. Ook gedrag, zoals een deelbetaling, kan afhankelijk van de omstandigheden erkenning opleveren. Niet iedere betaling betekent echter dat iedere gevorderde post wordt erkend.
Stel dat de lener €200 betaalt en erbij schrijft dat alleen dat bedrag onbetwist is. Dan moet de reikwijdte van die betaling worden beoordeeld. Ook een voorstel om tegen finale kwijting te schikken is niet automatisch een volledige schulderkenning. De gebruikte formulering en context zijn belangrijk.
Is de verjaring al voltooid, dan is een latere erkenning niet simpelweg dezelfde stuiting van een nog lopende termijn. Dan kunnen andere vragen spelen, zoals afstand van een beroep op verjaring of het aangaan van een nieuwe verplichting. Teken daarom als aangesproken lener geen saldobevestiging of regeling zonder te begrijpen welke gevolgen dat kan hebben.
Onderhandelen zonder de termijn te vergeten
Partijen kunnen maanden praten over een betalingsregeling terwijl een termijn doorloopt. Ga er niet van uit dat onderhandelingen vanzelf voldoende zijn om een verjaringsrisico weg te nemen. Een tijdige duidelijke stuitingsmededeling kan naast het overleg nodig zijn. U kunt uw recht voorbehouden zonder ieder gesprek af te breken.
Leg vast wanneer opnieuw moet worden gestuit. Na stuiting begint doorgaans een nieuwe termijn volgens artikel 3:319 BW, maar de exacte duur en uitwerking hangen af van de toepasselijke regeling. Een eenmalige brief beschermt niet onbeperkt. Houd daarom een dossieragenda bij met een ruime interne controledatum vóór het uiterste moment.
Bij een klachtprocedure, zoals een financiële klacht bij Kifid, moet afzonderlijk worden nagegaan wat dit voor de civiele verjaring betekent. Vertrouw niet alleen op het bestaan van een klacht. Zie ook de uitleg over de Kifid-procedure. Een advocaat kan de verschillende termijnen naast elkaar bewaken.
Vonnissen zekerheden en familieverhoudingen
Ligt er al een rechterlijke uitspraak, dan kan voor tenuitvoerlegging een andere regeling gelden dan voor de oorspronkelijke contractuele vordering. Ook voor periodieke verplichtingen uit een uitspraak kunnen uitzonderingen bestaan. Het is daarom onjuist om ieder oud vonnis met dezelfde vijfjaarstermijn van een gewone lening te beoordelen.
Bij een hypotheekrecht of andere zekerheid moet worden onderzocht hoe de verzekerde vordering en de zekerheid op elkaar inwerken. De regels over verjaring kunnen dan aanvullende vragen oproepen. Een notariële akte betekent evenmin dat u nooit meer naar termijnen hoeft te kijken. Laat de akte en de actuele aanspraak samen beoordelen.
Binnen een familie is de persoonlijke band geen algemene verlengingsgrond. Voor echtgenoten en geregistreerde partners bestaan bijzondere regels, maar die gelden niet zonder meer voor samenwoners, broers, zussen of ouder en kind. Lees bij familieafspraken ook familielening terugvragen.
Wat doet u als u een oude lening moet betalen
Vraag om het contract, de verstrekkingen, de saldoberekening, het moment van opeisbaarheid en alle gestelde stuitingshandelingen. Noteer welke brieven u wel en niet heeft ontvangen en bewaar uw eigen administratie. Betwist niet alleen de hoogte als uw verweer ook de verjaring betreft; maak uw standpunt voldoende duidelijk.
Negeer een dagvaarding niet omdat u denkt dat de schuld verjaard is. Een verweer moet tijdig in de juiste procedure worden gevoerd. Laat ook controleren of er eerder al een uitspraak is gedaan. Een nieuwe incassobrief kan namelijk betrekking hebben op uitvoering van een oude titel in plaats van een nog niet beoordeelde lening.
Is slechts een deel van de vordering verjaard of onjuist berekend, splits dan het verweer. Mogelijk staat de hoofdsom vast maar ontbreekt onderbouwing van rente of kosten. Onze blog over een terugbetalingsvordering betwisten helpt bij die ordening. Een precieze reactie is bruikbaarder dan alleen “te oud”.
Meerdere leningen verdienen ieder een eigen tijdlijn
Wanneer u in verschillende jaren geld heeft uitgeleend, is niet vanzelf sprake van één lening met één verjaringstermijn. Een aanvullende overboeking kan onder een bestaande overeenkomst vallen, maar ook een nieuwe lening zijn met eigen afspraken. Orden de verstrekkingen daarom per rechtsverhouding en terugbetaalmoment.
Een stuitingsbrief moet voldoende duidelijk maken op welke aanspraak zij betrekking heeft. Bij meerdere bedragen aan dezelfde persoon kan een verwijzing naar alleen “het geleende geld” discussie oproepen. Noem waar mogelijk data, contracten en bedragen, zonder een onjuist saldo als definitief vaststaand te presenteren.
Controleer ook aan wie de brief moet worden gericht. Een mededeling aan een bestuurder privé is niet zonder meer hetzelfde als een mededeling aan de bv die heeft geleend. Bij overlijden, vertegenwoordiging of overdracht van de vordering zijn aanvullende vragen mogelijk. De juiste geadresseerde en aantoonbare ontvangst horen bij dezelfde termijncontrole.
Bewaar de berekening van de termijn bij het dossier, inclusief de gebeurtenis waarop de begindatum is gebaseerd. Als later een nieuwe afspraak of erkenning volgt, werk de tijdlijn bij. Zo blijft zichtbaar waarom u van een bepaalde uiterste datum uitgaat en welke onzekerheden nog juridisch moeten worden beoordeeld.
Veelgestelde vragen
Is een lening na vijf jaar altijd verjaard?
Nee. De relevante termijn hangt samen met de soort vordering en de opeisbaarheid. Ook stuiting, erkenning, een uitspraak of zekerheden kunnen verschil maken. Vijf jaar na de overschrijving is daarom geen universele einddatum. Begin met de terugbetalingsafspraak en stel daarna de juridische tijdlijn vast.
Hoe zit het met een lening zonder terugbetaaldatum?
Daarvoor kan de bijzondere regeling van artikel 3:307 lid 2 BW gelden, naast de regels over opeising van geldlening. Zowel de mededeling van opeising als een langere termijn vanaf de vroegst mogelijke opeising kan relevant zijn. De overeenkomst moet eerst worden gekwalificeerd; geen datum op papier geeft niet automatisch één vaste uitkomst.
Is een WhatsApp-bericht genoeg om te stuiten?
Een schriftelijke elektronische mededeling kan onder omstandigheden geschikt zijn, maar inhoud, herkomst en ontvangst moeten kunnen worden bewezen. Maak de aanspraak en het voorbehoud ondubbelzinnig. Bij een naderende termijn is het verstandig de wijze van verzending en formulering te laten beoordelen in plaats van op één kort bericht te vertrouwen.
Stuit iedere deelbetaling de hele schuld?
Niet zonder meer. Een deelbetaling kan erkenning opleveren, maar de context bepaalt welke aanspraak daarmee wordt erkend. Een uitdrukkelijk voorbehoud of discussie over verschillende leningen kan relevant zijn. Bewaar de betalingsomschrijving en de communicatie eromheen.
Kan ik een verjaarde schuld terugvragen als ik al betaald heb?
Vrijwillige betaling van een natuurlijke verbintenis is niet alleen vanwege de verjaring automatisch onverschuldigd. Er kunnen andere omstandigheden zijn die beoordeling vragen, maar de enkele ouderdom van de schuld is onvoldoende. Vraag daarom advies vóór u betaalt of een nieuwe regeling tekent als verjaring mogelijk speelt.
Welke datums heeft een advocaat nodig?
De datum van verstrekking, terugbetaalafspraken, wijzigingen, opeisingen, betalingen, erkenningen en alle verzonden of ontvangen brieven. Voeg eventuele processtukken en zekerheidsakten toe. Met die gegevens kan worden vastgesteld welke termijn geldt en welke handeling nog nodig is. Een volledige tijdlijn voorkomt onterechte zekerheid.
Laat de termijn beoordelen voordat deze verloopt
Arslan Advocaten kan de opeisbaarheid, verjaring en bewijslast van uw lening beoordelen en een passende reactie of stuitingsmededeling opstellen. Neem contact op en vermeld direct als een termijn mogelijk binnenkort eindigt. Gaat de discussie vooral over het bestaan van de afspraak, lees dan ook geld uitgeleend zonder contract.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten en binnen het kantoor verantwoordelijk voor de financiële praktijk: kredietregistraties, geldleningen en geschillen met financiers. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Inhoudelijk gecontroleerd op 12 september 2026 aan de hand van de wettekst op wetten.overheid.nl en de aangehaalde uitspraken op rechtspraak.nl.
