Wat kost procederen? Uitleg over griffierechten en proceskosten

Veel mensen die een dagvaarding of verzoekschrift ontvangen, vragen zich af: “Wat kost een rechtszaak eigenlijk?” Naast de kosten van een advocaat spelen ook griffierechten en proceskosten een belangrijke rol. In dit artikel leggen we stap voor stap uit welke kosten u kunt verwachten als u moet procederen.

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026.

---

Wat zijn griffierechten?

Griffierechten zijn de verplichte kosten die u betaalt aan de rechtbank om een procedure te starten of eraan deel te nemen.

• Wie griffierecht betaalt, hangt af van het gerecht. Bij de kantonrechter betaalt alleen de eiser of verzoeker — de gedaagde of verweerder betaalt daar géén griffierecht. Bij de rechtbank buiten kanton (handelszaken, kort geding, familie- en insolventiezaken) betalen beide partijen.

• De hoogte van het griffierecht hangt af van:

  • het soort procedure (kantonrechter, rechtbank, hof),

  • de hoogte van de vordering,

  • of u een particulier of ondernemer bent.

👉 Voor particulieren zijn de griffierechten meestal lager dan voor bedrijven.

---

Hoe hoog zijn de griffierechten in 2026?

De tarieven worden jaarlijks per 1 januari geïndexeerd. Onderstaande bedragen zijn de tarieven voor 2026, zoals gepubliceerd door de Rechtspraak (Stcrt. 2025, 39855).

Kantonzaken

Denk aan arbeidszaken, huurzaken en vorderingen tot € 25.000. Alleen de eiser of verzoeker betaalt.

Civiele zaken bij de rechtbank

Handelszaken, kort geding buiten kanton, familie- en insolventiezaken. Zowel eiser als gedaagde betaalt.

Is een natuurlijke persoon partij in de zaak, dan geldt de hoogste categorie niet en wordt geheven uit de categorie “meer dan € 100.000 en niet meer dan € 1.000.000”.

Welk tarief geldt voor u?

Verlaagd tarief aanvragen

Voor het onvermogendentarief stuurt u bij de dagvaarding of het verzoekschrift een van deze stukken mee:

• een toevoeging — heeft u gesubsidieerde rechtsbijstand, dan regelt uw advocaat dit;
• een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand;
• bij gebreke daarvan een afschrift van de aanvraag van een van beide.

Komt u er pas tijdens de procedure achter dat u in aanmerking komt, meld dat dan zo snel mogelijk schriftelijk bij de griffie — in ieder geval vóór de einduitspraak. In uitzonderingsgevallen wordt het griffierecht dan alsnog verlaagd.

Een echte vrijstelling is uitzonderlijk en geldt alleen in specifieke gevallen; ga er niet van uit dat u niets hoeft te betalen.

Let tot slot op de betaaltermijn: het griffierecht moet binnen vier weken zijn betaald. Bij dagvaardingszaken gaat die termijn in op de dag na de eerste rolzitting, bij verzoekschriften op de dag van indiening. Betaalt u niet op tijd, dan kan de rechter uw zaak inhoudelijk niet behandelen — terwijl u het griffierecht wél verschuldigd blijft.

---

Wat zijn proceskosten?

Naast griffierechten zijn er proceskosten. Dit zijn kosten die de rechter oplegt aan de verliezende partij, zoals:

• Het griffierecht van de winnende partij.

• Een vergoeding voor advocaatkosten (forfaitair, dus niet altijd de volledige kosten).

• Deurwaarderskosten voor het betekenen van de dagvaarding.

👉 Wie verliest, betaalt meestal (een deel van) de proceskosten van de tegenpartij.

---

Kosten van een advocaat

In veel procedures is een advocaat verplicht, zoals bij de rechtbank of in hoger beroep.

• Advocaatkosten verschillen per zaak.

• Soms betaalt uw rechtsbijstandsverzekering (gedeeltelijk) de kosten.

• Bij onvoldoende inkomen kan gesubsidieerde rechtsbijstand een oplossing zijn.

---

Voorbeelden uit de praktijk

• Voorbeeld 1 (incasso): Een particulier verloor een zaak van € 2.000. Naast het bedrag moest hij ook het griffierecht en € 500 proceskosten aan de tegenpartij betalen.

• Voorbeeld 2 (arbeid): Een werknemer won een ontslagzaak. De werkgever moest niet alleen de transitievergoeding betalen, maar ook de proceskosten van de werknemer.

• Voorbeeld 3 (huur): Een huurder werd bij verstek veroordeeld. Hij moest de achterstallige huur, het griffierecht van de verhuurder én de deurwaarderskosten betalen.

---

Checklist: waar rekening mee houden?

• 📑 U betaalt altijd griffierechten (tenzij kwijtschelding mogelijk is).

• ⚖️ Bij verlies betaalt u ook proceskosten van de ander.

• 💶 Houd rekening met advocaatkosten naast griffierechten.

• 📄 Vraag naar mogelijkheden voor rechtsbijstand of een kostenregeling.

• ⏳ Bespreek met uw advocaat of de zaak de kosten waard is.

---

Veelgemaakte fouten

• Denken dat alleen de verliezer griffierechten betaalt (iedere partij betaalt dit).

• Vergeten dat ook deurwaarderskosten onder proceskosten vallen.

• Geen rekening houden met hogere kosten bij hoger beroep of cassatie.

• Onnodig procederen zonder kans van slagen.

---

Lees verder over dit onderwerp

• Zelf procederen zonder advocaat: mag dat en is het verstandig?
• Wat kost een rechtszaak als u verliest? Kosten in 2026
• Vonnis ontvangen: verzet, hoger beroep en executie

---

Waarom Arslan Advocaten?

• Duidelijk advies over kosten en risico’s van procederen

• Transparante prijsafspraken met cliënten

• Hulp bij aanvragen van gesubsidieerde rechtsbijstand of rechtsbijstand via verzekering

• Begeleiding in alle fasen van de procedure

---

Conclusie

Procederen kost altijd geld, maar de hoogte van de kosten hangt af van de zaak en de uitkomst. Met de juiste begeleiding voorkomt u verrassingen en weet u precies waar u aan toe bent.

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Huurrecht
• Meer informatie over Arbeidsrecht
• Meer informatie over Bestuursrecht