Beleggingsverlies geeft niet automatisch recht op schadevergoeding. Een claim kan wel kansrijk zijn als een bank, adviseur of vermogensbeheerder een concrete verplichting schond en daardoor schade veroorzaakte. De eerste vraag is welke dienstverlening u had: execution only, beleggingsadvies of vermogensbeheer. Daarna volgen het afgesproken risico, de gemaakte fout en een vergelijking met de situatie zonder die fout.
Bewaar uw overeenkomst, klantprofiel, adviesrapporten en transactieoverzichten. Verander een beleggingsstrategie niet uitsluitend vanwege een lopende juridische klacht; de financiële gevolgen van een wijziging vragen een eigen beoordeling. Dit artikel gaat over het onderzoeken van aansprakelijkheid en het opbouwen van een claim.
Koersverlies en juridisch verhaalbare schade
Beleggen brengt risico’s mee. Waarden kunnen dalen door marktontwikkelingen, rente, bedrijfsresultaten of gebrek aan verhandelbaarheid. Ook een zorgvuldig beheerde portefeuille kan verlies lijden. Een negatieve uitkomst bewijst daarom niet dat de dienstverlener onzorgvuldig heeft gehandeld.
Juridisch relevant is bijvoorbeeld dat een product niet bij uw bekende mogelijkheden paste, een duidelijk mandaat werd overschreden of een betaalde opdracht verkeerd is uitgevoerd. Ook onjuiste of ontbrekende informatie kan een rol spelen. De fout moet concreet worden gekoppeld aan de dienst en de omstandigheden op dat moment.
Vervolgens moet worden vastgesteld welk verlies door die fout ontstond. Als de markt ook bij een passende portefeuille zou zijn gedaald, is niet zonder meer het gehele verlies verhaalbaar. De vergelijking met een realistisch alternatief is daarom een wezenlijk deel van de zaak.
Welke beleggingsdienst heeft u afgenomen?
| Dienstverlening | Wie neemt doorgaans de beslissingen |
|---|---|
| Execution only | U geeft zelf opdrachten en kiest in beginsel de beleggingen |
| Beleggingsadvies | De adviseur doet persoonlijke aanbevelingen en u beslist over opvolging |
| Vermogensbeheer | De beheerder beslist binnen het afgesproken mandaat en profiel |
De naam op de website is niet het enige aanknopingspunt. Onderzoek de overeenkomst én de feitelijke dienstverlening. Een persoonlijke aanbeveling over een specifiek instrument kan juridisch anders worden beoordeeld dan algemene marktinformatie. Tegelijk maakt een nieuwsbrief een execution-onlyrelatie niet automatisch tot een adviesrelatie.
Controleer ook welke rechtspersoon de dienst verleende. Een platform, fondsbeheerder, bewaarder en adviseur hebben verschillende taken. Een claim tegen de verkeerde partij kan kostbare vertraging veroorzaken. Noteer per verwijt wie volgens u had moeten handelen en op basis van welke afspraak.
Execution only betekent eigen keuzes maar niet geen verplichtingen
Bij execution only bent u in beginsel zelf verantwoordelijk voor uw beleggingsbeslissingen. De aanbieder geeft niet automatisch persoonlijk advies en hoeft niet zonder meer iedere positie voortdurend te toetsen aan uw gehele financiële situatie. Wel blijven relevante regels gelden over onder meer informatie, orderuitvoering en waar toepasselijk passendheid.
Bij bepaalde diensten en producten moet kennis en ervaring worden onderzocht. Er bestaan ook wettelijke uitzonderingen, onder voorwaarden bijvoorbeeld bij bepaalde niet-complexe instrumenten. Het product en de precieze dienstverlening bepalen daarom welke toets verplicht was. Een algemene vragenlijst moet worden beoordeeld in de context waarin zij is gebruikt.
In Kifid 2026-0119 werd een klacht over een execution-onlyplatform, turbo’s en de passendheidstoets afgewezen. De commissie maakte duidelijk dat deze relatie niet dezelfde brede geschiktheidsbeoordeling meebracht als advies of beheer. De uitspraak is geen vrijstelling van alle verplichtingen voor brokers.
Geschiktheid bij beleggingsadvies en vermogensbeheer
Bij advies en beheer moet de dienstverlener relevante informatie verzamelen om te beoordelen wat geschikt is. Daarbij spelen onder meer doelstellingen, risicotolerantie, financiële positie, vermogen om verlies te dragen, kennis en ervaring een rol. Het klantprofiel moet meer zijn dan een administratief vinkje.
Een doel als een aanvulling op pensioen kan andere aandacht vragen dan beleggen met geld dat langdurig kan worden gemist. Een korte horizon of beperkte verliescapaciteit kan de geschiktheid van een risicovol of moeilijk verkoopbaar product beïnvloeden. Het gaat om de samenhang van de gegevens, niet om één los antwoord.
U moet zelf juiste en volledige informatie verstrekken. De dienstverlener mag zich echter niet zonder meer op gegevens verlaten wanneer duidelijk is dat deze verouderd, tegenstrijdig of onvolledig zijn. Leg in een klacht uit welke informatie bekend was en waarom die volgens u tot een ander advies had moeten leiden.
Een risicoprofiel dat niet overeenkomt met de portefeuille
Een profiel met woorden als defensief of neutraal heeft pas betekenis in combinatie met de afgesproken invulling. Onderzoek de verdeling over soorten beleggingen, concentratierisico, valuta, hefboom en verhandelbaarheid. Twee portefeuilles met hetzelfde etiket kunnen wezenlijk verschillende risico’s hebben.
Bij vermogensbeheer is het mandaat belangrijk. Welke bandbreedtes waren afgesproken? Mocht de beheerder tijdelijk afwijken? Welke informatie moest u ontvangen? Een afwijking is niet automatisch verwijtbaar als zij binnen duidelijke afspraken en passende omstandigheden valt, maar moet wel worden onderzocht.
Vergelijk de portefeuille op relevante momenten met het profiel van toen. Een eenmalige uitschieter door koersbewegingen is niet hetzelfde als een structurele ongeoorloofde concentratie. Transactiegegevens en periodieke rapportages helpen bepalen of de beheerder tijdig en overeenkomstig zijn opdracht handelde.
Onvoldoende uitleg over complexe of illiquide producten
Sommige producten kennen risico’s die een belegger niet uit alleen de naam of een rendementspercentage kan afleiden. Denk aan een hefboom, een voorwaardelijke terugbetaling, een beperkte uitstapmogelijkheid of afhankelijkheid van één uitgevende instelling. De verstrekte informatie en waarschuwingen moeten bij het product en de dienst passen.
Een handtekening onder algemene voorwaarden beantwoordt niet automatisch de vraag of essentiële kenmerken begrijpelijk zijn uitgelegd. Tegelijk kan duidelijke informatie zwaar wegen wanneer u stelt dat u van een bekend productrisico niet op de hoogte was. Verzamel daarom ook brochures en essentiële informatiedocumenten uit de juiste periode.
Maak het verwijt concreet. Welke eigenschap ontbrak in de uitleg? Waarom was die voor uw beslissing belangrijk? Zou u het product bij correcte informatie niet hebben gekocht of slechts voor een kleiner bedrag? Die vragen verbinden de informatieplicht aan het mogelijke schadebedrag.
Niet iedere marktontwikkeling vraagt een persoonlijke waarschuwing
Bij een execution-onlyrelatie rust niet zonder meer een algemene plicht op de bank om u actief over iedere marktontwikkeling of verandering in verhandelbaarheid te informeren. De overeenkomst en specifieke informatieverplichtingen blijven wel relevant. Een klacht moet dus aansluiten bij een concrete norm of toezegging.
In Kifid 2026-0395 ging het om een fonds waarvan de handel door sancties was opgeschort. De commissie wees de klacht over actieve informatie en de weergegeven waarde af op basis van de betreffende execution-onlyrelatie en de beschikbare waarderingsinformatie.
De les voor een claim is dat ook de oorzaak van onverhandelbaarheid en de feitelijke mogelijkheden van de aanbieder moeten worden onderzocht. Een aanbieder kan niet altijd een markt openen of een actuele koers creëren. Wel kan worden beoordeeld of hij zijn eigen informatie- en uitvoeringsverplichtingen nakwam.
Fouten bij orders en platformstoringen
Een order kan verkeerd worden verwerkt, vertraagd worden uitgevoerd of door een storing niet kunnen worden geplaatst. Of dat tot aansprakelijkheid leidt, hangt onder meer af van de opdracht, voorwaarden, technische gebeurtenissen en toepasselijke uitvoeringsregels. Niet iedere koersbeweging tussen invoer en uitvoering is een fout.
Bewaar tijdstippen, orderbevestigingen, foutmeldingen en berichten aan de helpdesk. Noteer welk ordertype u gebruikte en welke instructie u daadwerkelijk gaf. Bij een limietorder gelden andere uitvoeringsverwachtingen dan bij een order zonder prijsgrens. Ook marktomstandigheden en beschikbare liquiditeit kunnen bepalend zijn.
Voor schade moet aannemelijk zijn welke transactie zonder fout zou zijn uitgevoerd en tegen welke realistische voorwaarden. Een achteraf gekozen gunstigste koers uit die dag is niet vanzelf de juiste maatstaf. Vraag zo nodig om technische uitleg en relevante ordergegevens voordat u een bedrag vastzet.
Hoe wordt beleggingsschade berekend?
De hoofdgedachte is een vergelijking tussen uw werkelijke vermogenspositie en de positie bij zorgvuldig handelen. Dat kan een passende alternatieve portefeuille zijn, het achterwege laten van een product of een correct uitgevoerde order. Welke vergelijking geschikt is, volgt uit de vastgestelde fout.
Neem stortingen, opnames, inkomsten, kosten en ontvangen vergoedingen mee. Vergelijk dezelfde periode en hetzelfde uitgangsvermogen. Bij langlopende portefeuilles kan een eenvoudige begin-eindvergelijking misleidend zijn doordat tussentijdse kasstromen het rendement beïnvloeden.
Ook voordelen die voldoende samenhangen met dezelfde gebeurtenis kunnen relevant zijn. U kunt niet zonder meer alleen verliesgevende transacties selecteren en samenhangende winsten buiten beeld laten. Laat een berekening controleerbaar opbouwen, met duidelijke uitgangspunten en zo nodig alternatieve scenario’s.
Een fictief voorbeeld van een passende vergelijking
Een cliënt heeft een behoudend doel en kan een groot verlies niet dragen. De beheerder belegt desondanks een aanzienlijk deel van het vermogen in één risicovolle uitgevende instelling, buiten het afgesproken mandaat. Na problemen bij die instelling daalt de portefeuille sterk. De cliënt wil het volledige verschil met de oorspronkelijke inleg terug.
Eerst moet worden vastgesteld dat de concentratie werkelijk in strijd was met de opdracht en niet door de cliënt bewust en passend was opgedragen. Daarna volgt de vergelijking met een portefeuille die binnen het mandaat zou zijn gebleven. Als ook die portefeuille in dezelfde periode enig marktverlies zou hebben geleden, kan dat de schadeberekening beïnvloeden.
Omgekeerd kan aantoonbaar gemist rendement relevant zijn wanneer een fout ertoe leidde dat een opgedragen belegging niet tot stand kwam. Ook dan moet het alternatief realistisch en onderbouwd zijn. Dit voorbeeld laat zien waarom een juridisch verwijt en een financiële berekening samen moeten worden ontwikkeld.
Welke bewijsstukken zijn belangrijk?
- De overeenkomst en de versies van de voorwaarden die tijdens de betwiste periode golden.
- Het oorspronkelijke klantprofiel en latere wijzigingen met datum en aanleiding.
- Persoonlijke adviezen, gespreksverslagen en productinformatie uit de relevante periode.
- Volledige portefeuille- en transactieoverzichten, inclusief stortingen en opnames.
- Klachten, helpdeskberichten, ordermeldingen en reacties van de dienstverlener.
- Een onderbouwde beschrijving van uw doel, verliescapaciteit en de gestelde fout.
Vraag ontbrekende stukken gericht op. Een verzoek naar alle gegevens over één advies of order kan praktischer zijn dan een onbegrensd verzoek om ieder intern bestand. Bewaar originele exports en noteer wanneer u ze ontving. Dat helpt als later discussie ontstaat over gewijzigde overzichten.
Eigen verantwoordelijkheid en schadebeperking
Uw ervaring, verstrekte informatie en opvolging van waarschuwingen kunnen invloed hebben op de uitkomst. Een ervaren belegger die bewust van een advies afwijkt, staat anders dan een cliënt die op een onjuist persoonlijk advies vertrouwt. Een handtekening alleen beslist die vraag niet, maar kan onderdeel van het bewijs zijn.
Na ontdekking van een mogelijke fout kan van u worden verwacht dat u redelijke maatregelen overweegt om verdere schade te beperken. Dat betekent niet automatisch dat u onmiddellijk alles moet verkopen. De financiële gevolgen en onzekerheden van een wijziging kunnen aanzienlijk zijn.
Leg vast welke informatie u krijgt en welke besluiten u neemt. Vraag zo nodig onafhankelijk financieel advies over de portefeuille en juridisch advies over de claim. De beslissing om een positie aan te houden of te wijzigen moet niet worden verward met erkenning dat de eerdere dienstverlening juist was.
Klagen en termijnen bewaken
Meld een vermoedelijke fout zodra u die voldoende concreet kunt omschrijven. Bij een gebrekkige prestatie kan de klachtplicht van artikel 6:89 BW relevant zijn. Of tijdig is geklaagd, hangt af van de omstandigheden, waaronder wat u kon begrijpen en welk nadeel vertraging voor de dienstverlener oplevert.
Verjaring is een afzonderlijke vraag. Een eerste verliesdatum is niet automatisch de enige relevante datum voor iedere aanspraak. Bekendheid met schade en aansprakelijke partij, de grondslag en mogelijke stuitingshandelingen moeten worden onderzocht. Wacht bij een oud dossier niet op een volledig afgeronde schadeberekening voordat u advies vraagt.
Ook Kifid kent eigen termijnen en bevoegdheidsregels. Een bindende uitspraak of een vaststellingsovereenkomst kan latere stappen beperken. Lees daarom niet alleen het aangeboden bedrag, maar ook de omschrijving van het geschil en eventuele finale kwijting.
Kifid rechter of een regeling
Voor consumenten kan Kifid toegankelijk zijn bij een aangesloten financiële dienstverlener en een klacht binnen het reglement. De interne klachtenprocedure gaat doorgaans vooraf. Controleer of de gekozen behandeling bindend is en welke beroepsmogelijkheden bestaan; niet iedere uitspraak kan onbeperkt opnieuw worden beoordeeld.
Een rechterlijke procedure kan passend zijn wanneer het geschil omvangrijk is, bijzondere bewijsmaatregelen nodig zijn of Kifid geen toegang biedt. Daar staan kosten en procesrisico’s tegenover. Een realistische beoordeling betrekt ook de verhaalbaarheid en de kwaliteit van de schadeberekening.
Een regeling kan onzekerheid beperken. Zorg dat duidelijk is welke producten, perioden en aanspraken worden afgewikkeld. Bij een gedeeltelijke oplossing moet expliciet worden vastgelegd welke onderdelen openblijven. Een mondeling voorbehoud kan onvoldoende duidelijkheid bieden als de schriftelijke tekst veel ruimer is.
Beoordeel het advies op het moment waarop het is gegeven
Een portefeuille kan achteraf ongunstig uitpakken terwijl het oorspronkelijke advies, gelet op de toen bekende omstandigheden, toch passend was. Omgekeerd kan een tijdelijk positief rendement een ongeschikt advies niet vanzelf rechtvaardigen. Leg daarom vast welke informatie op de adviesdatum beschikbaar was: uw inkomen, buffer, ervaring, doel, looptijd en behoefte om tussentijds geld op te nemen.
Ook wijzigingen tijdens de relatie zijn relevant. Meldde u dat u eerder wilde stoppen met werken of het geld voor een woning nodig had? Bewaar die melding en het antwoord. Onderzoek vervolgens of de afgesproken dienstverlening een herbeoordeling vereiste en wat de dienstverlener ermee heeft gedaan. Verwacht bij een eenmalige opdracht niet zonder meer dezelfde nazorg als bij doorlopend vermogensbeheer.
Vergelijk verder documenten die u heeft ondertekend met de uitleg die u daadwerkelijk ontving. Een handtekening onder een risicoprofiel is een belangrijk gegeven, maar beantwoordt niet automatisch iedere vraag over de totstandkoming van dat profiel. Benoem concreet welke informatie volgens u onjuist is vastgelegd en welk bewijs dat ondersteunt. Alleen achteraf zeggen dat u minder risico wilde, is meestal onvoldoende om de hele adviesrelatie te reconstrueren.
Veelgestelde vragen over beleggingsschade
Kan ik elk verlies op mijn bank verhalen?
Nee. Normaal beleggingsrisico blijft in beginsel voor rekening van de belegger. Voor een claim is een concrete fout nodig, met schade die daardoor is veroorzaakt. De aard van de dienstverlening en het afgesproken risico zijn belangrijke uitgangspunten.
Heeft een execution only aanbieder helemaal geen zorgplicht
Die conclusie gaat te ver. De verplichtingen zijn beperkter en anders dan bij advies of beheer, maar regels over bijvoorbeeld informatie, uitvoering en toepasselijke passendheid blijven relevant. De precieze product- en dienstcombinatie moet worden onderzocht.
Is een defensief profiel een garantie dat mijn vermogen gelijk blijft?
Nee. Ook een defensieve portefeuille kan dalen. Wel moet worden nagegaan welke invulling is afgesproken en of de feitelijke beleggingen daarbij pasten. Een etiket zonder onderzoek naar de onderliggende risico’s is onvoldoende voor een aansprakelijkheidsoordeel.
Moet ik mijn beleggingen verkopen om een claim te kunnen indienen?
Niet automatisch. De juridische klacht en de financiële beslissing moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Leg mogelijke schadebeperkende maatregelen vast en vraag passend advies over de gevolgen van aanhouden of verkopen. Dit artikel geeft geen persoonlijk beleggingsadvies.
Kan ik ook klagen over onduidelijke kosten?
Ja. Onderzoek welke kosten zijn afgesproken, welke informatie is verstrekt en wat werkelijk is berekend. Een kostengeschil kan een zelfstandige grondslag hebben, ook als de beleggingen winstgevend waren. Voeg de relevante overzichten en afspraken toe.
Hoe beoordeelt Arslan Advocaten een beleggingsdossier?
Arslan Advocaten kan de opdracht, zorgplicht, bewijspositie en mogelijke schadegrondslag onderzoeken. Daarna wordt besproken of een klacht, regeling of procedure passend is en welke aanvullende financiële berekening nodig is. Stuur de overeenkomst, het profiel en de belangrijkste overzichten mee; kosten worden vooraf besproken.
Bronnen en juridische basis
- Kifid 2026-0119 over execution only en passendheidstoetsen.
- Kifid 2026-0395 over informatie en waardering bij execution only.
- Kifid reglementen en statuten.
Bronnen gecontroleerd op 16 september 2026. De toepasselijke Wft- en MiFID-regels, overeenkomst en civiele regels over aansprakelijkheid moeten per dienst en periode worden vastgesteld.
