Kort antwoord. De kantonrechter is een rechter binnen de rechtbank voor geldvorderingen tot € 25.000 en voor onder meer arbeids- en huurzaken, ongeacht het bedrag. Een advocaat is bij de kantonrechter niet verplicht: u mag zelf procederen of u laten bijstaan door een gemachtigde. De procedure begint met een dagvaarding of een verzoekschrift. De processtappen en doorlooptijd hangen af van het soort zaak en het verloop van de procedure.
Veel particulieren die een dagvaarding of verzoekschrift ontvangen, komen terecht bij de kantonrechter. Maar wat doet een kantonrechter precies, welke zaken behandelt hij en hoe verloopt de procedure? In dit artikel leggen wij het stap voor stap uit, zodat u precies weet wat u kunt verwachten.
Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 9 november 2026.
Wat is de kantonrechter?
De kantonrechter is een rechter binnen de rechtbank die zich bezighoudt met relatief laagdrempelige zaken.
-
De kantonrechter behandelt civiele zaken via een dagvaarding, verzoekschrift of spoedprocedure. Welke route past, hangt af van het geschil; zie de uitleg van de Rechtspraak.
-
Bij de kantonrechter mag u in veel gevallen zelf procederen zonder advocaat.
👉 Dit maakt de kantonrechter toegankelijker voor particulieren en kleine ondernemers.
Hoe zijn kantonzaken binnen de rechtbank georganiseerd?
Kantonzaken worden binnen de rechtbank behandeld door een aparte afdeling, meestal aangeduid als de “kamer voor kantonzaken” of “sector kanton.” In het verleden stond deze afdeling op zichzelf, maar tegenwoordig valt zij vaak onder de bredere afdeling Privaatrecht of binnen het team handelszaken. De precieze benaming of indeling kan per rechtbank verschillen.
Daarnaast hebben een aantal rechtbanken een speciaal “team bewind” dat toezicht houdt op zaken rond civiel beschermingsbewind. Ook dit valt soms binnen het takenpakket van de kantonrechter. Zo weet u bij welke afdeling u moet zijn als uw zaak bij de kantonrechter speelt.
Wat betekent “unus” of enkelvoudige kamer bij de kantonrechter?
De kantonrechter werkt meestal in zijn eentje en vormt daarmee wat men een “enkelvoudige kamer” noemt. Dit wordt ook wel aangeduid met de term “unus” – een Latijns woord dat eenvoudigweg ‘één’ betekent. In tegenstelling tot andere rechtszaken waar meerdere rechters samen uitspraak doen, beslist hier één rechter zelfstandig over uw zaak.
Een enkelvoudige kamer betekent dat één rechter beslist. De duur van de procedure hangt onder meer af van het soort zaak, het verweer, de benodigde bewijslevering en de planning van de rechtbank.
Wanneer gaat u naar de kantonrechter?
De wet bepaalt welke zaken de kantonrechter behandelt. De hoogte van de vordering is niet altijd doorslaggevend:
- Geldvorderingen tot en met € 25.000: bijvoorbeeld een onbetaalde factuur of schadeclaim. De tot de dag van dagvaarding verschenen rente telt mee.
- Arbeid, cao, huur, agentuur, consumentenkoop en consumentenkrediet: deze zaken horen bij de kantonrechter ongeacht het bedrag.
- Andere wettelijke kantonzaken: onder meer bewind, curatele en mentorschap.
De kantonrechter behandelt daarnaast bepaalde lichte strafzaken. Daarvoor gelden andere procesregels dan voor de civiele procedures op deze pagina.
Wat zijn kantonzaken?
Kantonzaken zijn de zaken die de wet aan de kantonrechter toewijst. Voor civiele vorderingen staat de hoofdindeling in artikel 93 Rv. Ook een ingewikkelde arbeids- of huurzaak blijft dus een kantonzaak. Kantonrecht is geen afzonderlijk rechtsgebied en de kantonrechter is onderdeel van de rechtbank.
Geldt de grens van € 25.000 ook bij consumentenkrediet?
Nee. Geschillen over consumentenkrediet behandelt de kantonrechter ongeacht het bedrag. Bij andere geldvorderingen boven € 25.000 is doorgaans een andere civiele kamer bevoegd, tenzij een bijzondere wettelijke regel geldt. Bekijk ook de officiële uitleg van de Rechtspraak over kantonzaken.
Hoe verloopt een procedure bij de kantonrechter?
-
Dagvaarding of verzoekschrift
De procedure begint met een dagvaarding (bijvoorbeeld door een schuldeiser) of een verzoekschrift (bijvoorbeeld bij een arbeidsconflict).
Let op: de wettelijke aard van de zaak bepaalt of u een dagvaarding of een verzoekschrift nodig heeft. Een geldvordering wordt doorgaans met een dagvaarding ingesteld; voor bepaalde arbeidsrechtelijke verzoeken, zoals ontbinding van de arbeidsovereenkomst, geldt een verzoekschriftprocedure. Controleer de juiste route en termijn vóór indiening.
-
Verweer voeren
U kunt schriftelijk reageren of mondeling tijdens de zitting. -
Zitting
De kantonrechter hoort beide partijen. Dit is vaak laagdrempelig en in begrijpelijke taal. -
Uitspraak
Meestal volgt de uitspraak (het vonnis) binnen enkele weken.
Hoe schakelt u de kantonrechter in?
Dat hangt af van wat u wilt bereiken:
- Iemand iets laten betalen of doen, bijvoorbeeld bij een onbetaalde factuur of huurachterstand: u start een dagvaardingsprocedure. U stelt de dagvaarding zelf op of laat dat doen door een gemachtigde. Een gerechtsdeurwaarder reikt de dagvaarding uit aan de tegenpartij en stuurt haar naar de kantonrechter, meestal ten minste zeven dagen voor de rolzitting.
- De rechter om een beslissing vragen, bijvoorbeeld de ontbinding van een arbeidsovereenkomst: u dient een verzoekschrift in bij de griffie van de rechtbank, team kanton.
Als eiser of verzoeker betaalt u griffierecht. De tegenpartij betaalt bij de kantonrechter geen griffierecht. Een advocaat is niet verplicht.
Zelf procederen of advocaat inschakelen?
-
Mag zelf: bij de kantonrechter mag u in arbeidszaken, huurgeschillen en vorderingen tot € 25.000 zelf procederen.
-
Advies: hoewel u geen advocaat nodig hebt, kan het toch verstandig zijn juridische hulp in te schakelen. De tegenpartij heeft vaak wél een jurist of advocaat en kent de regels.
Let op: het is niet altijd verstandig om geen advocaat in te schakelen, zeker bij ingewikkelde zaken. De regels van het procesrecht hebben vaak grote invloed op de afloop van een procedure. Sommige zaken zijn eenvoudig, maar in andere gevallen is kennis van de wet en ervaring met procederen noodzakelijk. Bovendien kijkt een goede advocaat met een frisse, nuchtere blik naar de zaak en is niet emotioneel betrokken, terwijl u dat als partij vaak wel bent. Dat kan het verschil maken in hoe uw zaak wordt aangepakt en uiteindelijk wordt beslist.
Combineren of splitsen van vorderingen bij de kantonrechter
- Aparte loonvordering: Heeft een werknemer alleen achterstallig loon tegoed (zoals salaris, overuren of vakantiegeld) en staat deze vordering los van andere arbeidskwesties? Dan kan hij dit via een aparte dagvaardingsprocedure aan de kantonrechter voorleggen, zonder deze te hoeven combineren met andere verzoeken over bijvoorbeeld ontslag of vergoedingen.
- Combineren in één procedure: Soms lopen er meerdere geschillen tegelijk, zoals een loonvordering én een discussie over de beëindiging van de arbeidsovereenkomst (bijvoorbeeld bij ontslag op staande voet, transitievergoeding of aanzegvergoeding). In dat geval kan het verstandig zijn om de loonvordering meteen mee te nemen in hetzelfde verzoek of als tegenverzoek binnen de ontslagprocedure.
Kortom: de advocaat van een werknemer kan kiezen tussen een losse dagvaarding of het combineren van meerdere verzoeken in één zaak. Welke route het meest geschikt is, hangt af van de omstandigheden en wat strategisch het beste uitkomt voor de werknemer.
Moet een niet-advocaat die u vertegenwoordigt een schriftelijke volmacht hebben?
Als u ervoor kiest iemand anders (bijvoorbeeld een rechtsbijstandverlener of familielid) namens u te laten optreden tijdens de procedure bij de kantonrechter, dan heet deze persoon een “gemachtigde”. Is die gemachtigde géén advocaat? Dan kan de kantonrechter een schriftelijke volmacht verlangen (artikel 80 Rv); zorg dat die klaarligt. Voor advocaten geldt deze formele eis niet: zij mogen u altijd rechtstreeks vertegenwoordigen bij de kantonrechter.
Let er dus op:
- Niet-advocaten: houd een schriftelijke volmacht bij de hand, de kantonrechter kan erom vragen.
- Stelt u een advocaat aan? Dan hoeft u hier niets voor te regelen.
Zo bent u zeker dat uw belangen formeel juist worden behartigd.
Wat doet een gemachtigde bij de kantonrechter?
Kiest u ervoor iemand anders in te schakelen om namens u op te treden? In de procedure bij de kantonrechter heet zo’n vertegenwoordiger een gemachtigde. Dit kan bijvoorbeeld een jurist, rechtsbijstandverlener, kennis of familielid zijn.
Is uw gemachtigde geen advocaat, dan kan de kantonrechter op grond van artikel 80 Rv een schriftelijke volmacht verlangen. Leg daarom vast wie namens u mag optreden en houd die volmacht beschikbaar. Voor een advocaat geldt die formele eis niet.
Kortom: een gemachtigde zorgt ervoor dat uw belangen professioneel worden behartigd, of u nu zelf liever niet naar de zitting wilt, of het proces ingewikkeld vindt. Dat maakt procederen bij de kantonrechter nog toegankelijker.
Voorbeelden uit de praktijk
-
Voorbeeld 1 (huur): Een verhuurder dagvaardde een huurder wegens huurachterstand. Dankzij verweer kon een betalingsregeling worden afgesproken en bleef ontruiming achterwege.
-
Voorbeeld 2 (arbeid): Een werknemer claimde onterecht ontslag. De kantonrechter kende een transitievergoeding toe.
-
Voorbeeld 3 (incasso): Een consument werd aangesproken voor een factuur van € 1.200. De kantonrechter oordeelde dat er geen rechtsgeldige overeenkomst was gesloten, en wees de vordering af.
Checklist: naar de kantonrechter
-
📄 Controleer of uw zaak onder de kantonrechter valt (tot € 25.000, huur, arbeid, consumentenrecht).
-
📝 Bereid uw verweer of vordering zorgvuldig voor.
-
⚖️ Overweeg juridische hulp, ook als dit niet verplicht is.
-
📑 Verzamel bewijs: contracten, facturen, correspondentie.
-
⏳ Kom op tijd, want termijnen zijn strikt.
Veelgemaakte fouten bij de kantonrechter
-
Denken dat de procedure informeel is → het blijft een rechtszaak met regels.
-
Geen verweer voeren, waardoor verstekvonnis volgt.
-
Onvoldoende bewijsstukken meenemen.
-
Verwachten dat de rechter vanzelf het gelijk aan uw kant ziet.
Wat kost een procedure bij de kantonrechter?
Bij een civiele kantonzaak betaalt alleen de eiser of verzoeker griffierecht. Wie zich uitsluitend als gedaagde of verweerder verdedigt, betaalt dat niet. De hoogte voor de startende partij hangt onder meer af van het financiële belang en van de vraag of deze een particulier of rechtspersoon is. Bij een laag inkomen kan een lager tarief gelden.
Daarnaast kunnen deurwaarderskosten, kosten van juridische bijstand en een proceskostenveroordeling spelen. Bespreek vooraf of de kosten en eventuele gesubsidieerde rechtsbijstand in uw situatie passend zijn. Controleer het actuele bedrag bij de officiële griffierechttarieven voor kantonzaken.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Heb ik een advocaat nodig bij de kantonrechter?
Nee. In een civiele kantonzaak mag u zelf procederen of een gemachtigde inschakelen. Juridische bijstand kan wel zinvol zijn bij een ingewikkeld dossier of een korte termijn.
Hoe lang duurt een procedure bij de kantonrechter?
Dat hangt af van de procedure, het verweer, de bewijslevering en de planning van de rechtbank. Een reguliere procedure kan meerdere maanden duren. Bij spoed kan soms een kort geding worden gebruikt.
Wat kost procederen bij de kantonrechter?
Alleen de partij die de civiele kantonprocedure begint, betaalt griffierecht. De gedaagde of verweerder betaalt geen griffierecht. Er kunnen wel kosten zijn voor een deurwaarder, juridische bijstand en een proceskostenveroordeling.
Welke zaken behandelt de kantonrechter?
Onder meer geldvorderingen tot en met € 25.000 en zaken over arbeid, huur, consumentenkoop en consumentenkrediet. Voor deze bijzondere soorten zaken geldt de bedraggrens niet.
Kan ik in hoger beroep tegen een kantonvonnis?
Dat hangt af van het soort zaak, de waarde van de vordering en wettelijke uitzonderingen. Controleer de mogelijkheden en de beroepstermijn direct na de uitspraak.
Wat betekent een enkelvoudige kamer?
Dat één rechter de zaak behandelt en beslist. Het zegt op zichzelf niets over hoe eenvoudig de zaak is of hoe snel de uitspraak volgt.
Waarom Arslan Advocaten?
-
Ervaren in huur- en arbeidszaken bij de kantonrechter
-
Helpen particulieren om sterke verweerschriften op te stellen
-
Behalen regelmatig gunstige vonnissen voor cliënten
-
Duidelijke uitleg en begeleiding in begrijpelijke taal
Conclusie
De kantonrechter behandelt laagdrempelige, maar vaak belangrijke zaken voor particulieren, zoals huur- en arbeidsconflicten. Hoewel u niet altijd een advocaat nodig hebt, vergroot juridische hulp uw kans op succes aanzienlijk.



