Uit de praktijk · Eigen zaak · Verzekeringsrecht en letselschade
Een verzekeraar die een SVI-uitkering weigert omdat de verzekerde het ongeval opzettelijk zou hebben veroorzaakt, moet dat verwijt deugdelijk onderbouwen. In deze zaak tegen Univé legde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden de bewijslast van de gestelde opzettelijke veroorzaking bij Univé. Mr. Onur Arslan trad op voor de verzekerde. Na deze tussenbeslissing hebben partijen de zaak geschikt.
Het arrest van 19 april 2022 is interessant omdat het onderscheid maakt tussen de aanspraak op verzekeringsdekking en het beroep op een uitsluiting. Het is geen eindarrest waarin alle schade is toegewezen of waarin ieder fraudeverwijt definitief is verworpen. Het concrete procesresultaat was dat Univé het bewijs van haar beroep op opzet moest leveren.
De uitspraak en het vervolg
Gerechtshof: Arnhem-Leeuwarden. Datum: 19 april 2022. ECLI: ECLI:NL:GHARL:2022:3025. Zaaknummer: 200.301.303/01. Advocaat van de verzekerde: mr. O. Arslan.
De cliënt maakte aanspraak op vergoeding onder een schadeverzekering voor inzittenden, meestal afgekort tot SVI. Univé voerde aan dat sprake was van opzettelijke veroorzaking van het ongeval en beriep zich op uitsluiting van dekking. Het hof oordeelde dat Univé die opzettelijke veroorzaking moest bewijzen en gaf de verzekeraar daartoe gelegenheid.
De latere schikking is door de behandelend advocaat bevestigd. Zij staat niet in dit tussenarrest. Over bedragen, concessies of andere voorwaarden van de regeling doen we in dit artikel geen mededelingen. De rechterlijke bewijsbeslissing en de daarna bereikte regeling worden daarmee als twee verschillende onderdelen van het procesverloop beschreven.
Wat is een schadeverzekering voor inzittenden?
Een SVI is een eigen verzekering die, binnen de polisvoorwaarden, schade van de bestuurder en andere verzekerde inzittenden kan dekken. Dat is een andere verhouding dan een claim op de WAM-verzekeraar van een andere verkeersdeelnemer. Bij een SVI-claim zijn de eigen polis, de omschrijving van de dekking en de uitsluitingen dus belangrijke vertrekpunten.
De naam van de verzekering zegt nog niet dat ieder ongeval en iedere schadepost zonder voorwaarden is gedekt. Controleer wie verzekerd is, welk gebruik onder de dekking valt en welke beperkingen zijn opgenomen. De polis die op de ongevalsdatum gold, is daarbij relevanter dan een algemene productpagina die later is gewijzigd.
Lees voor meer achtergrond onze uitleg over de schadeverzekering voor inzittenden voor bestuurder en passagiers. Deze praktijkzaak gaat specifiek over het beroep van Univé op opzettelijke veroorzaking.
De aanspraak onder de polis en de uitsluiting zijn niet dezelfde vraag
Bij een verzekeringsgeschil moet eerst duidelijk worden op welke grond betaling wordt gevraagd. De verzekerde moet de feiten waarop zijn aanspraak berust voldoende stellen en waar nodig bewijzen. Een discussie over dekking verdwijnt dus niet doordat de verzekeraar daarnaast een uitsluiting noemt.
Vervolgens moet afzonderlijk worden beoordeeld wie de feiten moet bewijzen waarop die uitsluiting berust. In deze zaak stelde Univé dat de verzekerde het ongeval opzettelijk had veroorzaakt. Het hof legde het bewijs van dat beroep bij Univé.
Dat is een belangrijk onderscheid. De opdracht aan de verzekeraar om opzet te bewijzen is niet hetzelfde als een opdracht aan de verzekerde om iedere mogelijke verdenking te weerleggen. Tegelijkertijd betekent het niet dat de verzekerde niets meer hoeft te onderbouwen. De afzonderlijke geschilpunten moeten helder blijven: wat valt onder de dekking, welke uitsluiting wordt ingeroepen en welke feiten worden daarvoor aangevoerd?
Waarom de bewijslastverdeling ertoe doet
Als een feit betwist blijft, kan de verdeling van het bewijsrisico bepalend zijn voor de beoordeling. Een partij die de bewijslast draagt, kan niet volstaan met de mededeling dat de andere partij haar vermoeden onvoldoende heeft weggenomen. Zij moet de eigen stelling voldoende onderbouwen en, wanneer bewijs wordt verlangd, het vereiste bewijs leveren.
In deze zaak lag het bewijsrisico voor de gestelde opzettelijke veroorzaking bij Univé. Daarom was de tussenbeslissing een betekenisvol resultaat voor de cliënt. Het verdere debat moest worden gevoerd vanuit de juiste juridische uitgangspositie, niet uitsluitend vanuit de beschuldiging van de verzekeraar.
Meer over de verschillende situaties staat in onze uitleg over de bewijslast bij verzekeringsfraude. Het woord ‘fraude’ alleen geeft nog geen antwoord op de vraag welke juridische stelling precies moet worden bewezen.
Opzettelijke veroorzaking is iets anders dan een fout of een onduidelijke verklaring
Een verkeersongeval kan aanleiding geven tot discussie over snelheid, de route, schadebeelden of verklaringen. Maar een afwijkende bevinding is niet automatisch bewijs dat iemand het ongeval opzettelijk heeft veroorzaakt. Daarvoor moet worden gekeken naar de inhoud van het concrete verwijt en de betekenis van het totale bewijs.
Dat betekent evenmin dat inconsistenties moeten worden genegeerd. Ze moeten juist zorgvuldig worden onderzocht. Welke waarneming staat vast? Is een conclusie technisch onderbouwd? Zijn alternatieve verklaringen beoordeeld? En sluit de redenering aan op de specifieke uitsluiting waarop de verzekeraar zich beroept?
Dit zijn aandachtspunten voor de behandeling van een vergelijkbaar dossier, geen aanvullende feiten uit de Univé-zaak. De inhoud van de eigen rapporten en verklaringen blijft bepalend. Voor de beoordeling van een onderzoeksrapport verwijzen we naar ons artikel over deskundigenrapporten bij verzekeringsgeschillen.
Een bewijsopdracht is geen definitieve uitkeringsveroordeling
Het hof gaf Univé gelegenheid bewijs te leveren. Daarmee was de procedure nog niet afgerond. Het arrest zegt dus niet dat de verzekeraar al in haar bewijs was geslaagd, maar ook niet dat het gestelde opzet definitief was uitgesloten. Het hof hield de verdere beslissing aan in afwachting van het bewijs.
Deze afbakening is belangrijk wanneer een uitspraak als eigen praktijkresultaat wordt besproken. Het gewonnen punt is de bewijspositie. Het uiteindelijke vervolg in dit dossier was een schikking, niet een in dit artikel aangehaald eindarrest waarin een bepaald schadebedrag is toegewezen.
Ook een eventueel registratiegeschil moet apart worden onderzocht. Uit de bewijsopdracht volgt niet automatisch dat gegevens uit een waarschuwingsregister zijn verwijderd. De grondslag, duur en gevolgen van een registratie kunnen een afzonderlijke beoordeling vragen. Zie daarvoor onze uitleg over EVR- en CIS-registraties.
Na het tussenarrest is de zaak geschikt
Partijen hebben deze procedure uiteindelijk met een regeling beëindigd. Dat vult het openbare arrest aan. Zonder die informatie zou een lezer mogelijk blijven zoeken naar een einduitspraak die de verdere bewijswaardering bevat. De daadwerkelijke afloop was dat partijen afspraken maakten in plaats van de procedure tot een nieuwe inhoudelijke eindbeslissing voort te zetten.
Een schikking is niet automatisch een erkenning van alle stellingen van de andere partij. Ook kan uit het enkele bestaan van de regeling niet worden afgeleid dat alle gevorderde schade is betaald. Daarom schrijven we niet dat Univé door het hof tot een volledige uitkering is veroordeeld of dat een specifiek bedrag is ontvangen.
Het praktijkresultaat kan wel nauwkeurig worden omschreven: de cliënt kreeg in hoger beroep een gunstige bewijsbeslissing, waarna de zaak is geschikt. Zo blijven rechterlijke oordelen, onderhandelingen en het eindresultaat herkenbaar van elkaar onderscheiden.
Wat kunt u doen als uw SVI-uitkering wordt geweigerd wegens opzet?
Lees de afwijzing samen met de juiste polis. Vraag welke uitsluitingsbepaling precies wordt ingeroepen en verzamel de voorwaarden die op het moment van het ongeval golden. Beoordeel niet alleen een algemene verwijzing naar fraude, maar ook de feitelijke beschuldiging.
Splits de discussie in afzonderlijke punten. Wordt betwist dat er een gedekt ongeval was? Of erkent de verzekeraar de basis van de claim maar beroept zij zich op een uitsluiting? Maak ook onderscheid tussen opzettelijke veroorzaking en een verwijt over de informatie die later bij de claim is gegeven.
Bewaar het oorspronkelijke bewijs. Denk aan foto’s, het schadeformulier, rapporten, berichten en verklaringen. Noteer welke informatie u zelf hebt waargenomen en welke van anderen afkomstig is. Vul een onduidelijkheid niet achteraf met een zekere verklaring aan wanneer u het niet weet.
Laat de bewijspositie beoordelen vóór een procedure. De bewijslastverdeling, de kwaliteit van het technische onderzoek en de beoogde vordering bepalen mede de aanpak. Ook een mogelijke regeling verdient een afweging van kosten, risico en de concrete belangen van de cliënt.
Veelgestelde vragen
Moet een verzekerde bewijzen dat hij geen fraude heeft gepleegd?
Zo algemeen kan dat niet worden gezegd. Eerst moet worden vastgesteld welke feiten de aanspraak dragen en op welke uitsluiting de verzekeraar zich beroept. In deze zaak moest Univé de opzettelijke veroorzaking bewijzen waarop zij haar afwijzing baseerde.
Heeft het hof beslist dat er zeker geen opzet was?
Nee. Het was een tussenarrest met een bewijsopdracht. Het verdere bewijs kon nog worden geleverd en beoordeeld. De zaak is daarna geschikt.
Is door de schikking bekend hoeveel Univé heeft betaald?
Dit artikel bevat geen schikkingsbedrag en doet geen uitspraak over de omvang van een betaling. De bevestigde informatie over het vervolg is dat partijen de zaak hebben geregeld.
Geldt dezelfde bewijslast bij iedere verkeersschadeclaim?
Niet zonder meer. Een eigen SVI-claim, een WAM-claim op de verzekeraar van een ander en een geschil over een eerdere aansprakelijkheidserkenning kunnen juridisch verschillen. De grondslag en de verweren moeten per dossier worden onderzocht.
Hulp bij een afgewezen SVI-claim
Arslan Advocaten kan de polis, het afwijzingsbesluit en het bewijs beoordelen. Bekijk onze dienstverlening bij verzekeringsgeschillen of neem contact op met de relevante stukken. Benoem daarbij of er al een procedure of een reactietermijn loopt.
Bron: Hof Arnhem-Leeuwarden 19 april 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:3025. De daarna bereikte schikking is een aanvulling van de behandelend advocaat en geen beslissing uit het arrest. De illustratie is symbolisch; zij toont geen echte cliënt of authentieke dossierstukken.
