Complicatie of medische fout: wat is het verschil?

Letsel opgelopen? Dit is belangrijk om te weten.

Een vordering wegens letsel verjaart in beginsel vijf jaar nadat u bekend bent met de schade en de aansprakelijke persoon.

Was u minderjarig? Dan gaat die termijn pas lopen op uw achttiende verjaardag.
Bewaar alles: medische stukken, foto’s, het schadeformulier en uw eigen aantekeningen.
Wij beoordelen kosteloos of u een zaak heeft en zeggen het eerlijk als dat niet zo is.

Bel 070 450 0300 WhatsApp ons Stuur uw stukken op

Het eerste gesprek is kosteloos en vertrouwelijk. Zes vestigingen in Nederland. Wij spreken ook Turks, Pools en Engels.

Een complicatie is een bekend risico dat ook bij zorgvuldig handelen kan optreden; daarvoor is een arts of ziekenhuis in beginsel niet aansprakelijk. Van een medische fout is sprake als niet is gehandeld zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot zou doen. Aansprakelijkheid ontstaat pas als die normschending, uw schade en het causaal verband daartussen voldoende aannemelijk zijn. Een complicatie kan alsnog een fout worden als die te laat is herkend, de nazorg tekortschoot of u vooraf niet op het risico bent gewezen.

Na een medische ingreep of behandeling kan er iets misgaan. Soms is dat een complicatie die niemand had kunnen voorkomen, maar in andere gevallen blijkt dat een arts of ziekenhuis een medische fout heeft gemaakt.

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 19 september 2026.

Voor patiënten is het verschil niet altijd duidelijk, terwijl het juridisch gezien een groot verschil maakt. In deze blog leggen wij uit wat het onderscheid is, wanneer sprake is van aansprakelijkheid en wat u kunt doen als u vermoedt dat er een fout is gemaakt.

Wat is een complicatie?

Een complicatie is een onbedoeld en ongewenst gevolg van een medische behandeling, dat kan optreden zonder dat de arts iets verkeerd heeft gedaan.

Complicaties kunnen voorkomen bij elke medische ingreep, ook als die zorgvuldig wordt uitgevoerd. Ze zijn vaak bekend en staan vermeld in de medische richtlijnen of bijsluiters.

Voorbeelden van complicaties zijn:

een nabloeding na een operatie;
een infectie ondanks steriele werkwijze;
allergische reacties op medicatie;
bijwerkingen van een behandeling die niet te voorkomen waren.

Een complicatie kan dus vervelend en ingrijpend zijn, maar dat betekent niet automatisch dat de arts aansprakelijk is.

Wat is een medische fout?

Van een medische fout is sprake als een arts of andere zorgverlener niet heeft gehandeld zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde omstandigheden zou doen.

Dat betekent dat er iets is misgegaan dat voorkomen had kunnen worden als de zorgverlener de professionele standaard had gevolgd.

Voorbeelden van medische fouten zijn:

een diagnose die is gemist of verkeerd gesteld terwijl de klachten en onderzoeksbevindingen daar volgens de richtlijn aanleiding toe gaven (een diagnose die achteraf onjuist blijkt, is op zichzelf nog geen fout – zie hieronder);
het vergeten van een medisch instrument tijdens een operatie;
het toedienen van verkeerde medicatie of dosering;
het niet naleven van veiligheidsprotocollen;
het niet tijdig doorverwijzen naar een specialist.

Bij een medische fout is er dus sprake van onzorgvuldig of ondeskundig handelen, waardoor schade is ontstaan of had kunnen ontstaan.

Niet toepassen van experimentele behandeling: medische fout?

Het niet toepassen van een experimentele behandeling wordt in principe níet gezien als een medische fout. Artsen zijn doorgaans verplicht zich te houden aan de bestaande medische standaarden en richtlijnen, zoals vastgelegd in vakliteratuur en protocollen van bijvoorbeeld het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) of de Federatie Medisch Specialisten (FMS).

Van een fout kan sprake zijn als een arts zonder goede, navolgbare reden afwijkt van de geldende standaard. Of dat bewust gebeurde, is daarbij niet beslissend: ook een vergissing, een gemist signaal of onvoldoende zorgvuldigheid kan een beroepsfout opleveren. De toets is objectief – wat zou een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde omstandigheden hebben gedaan? Het weigeren of niet voorstellen van een experimentele behandeling – waarvan de effectiviteit en veiligheid vaak nog niet voldoende zijn aangetoond – valt dus niet automatisch onder letselschade door een medische fout.

Wanneer is er sprake van aansprakelijkheid?

Een arts of ziekenhuis is pas aansprakelijk als aan drie voorwaarden is voldaan:

Er is sprake van een medische fout (dus niet slechts een complicatie).
De patiënt heeft schade geleden (lichamelijk, psychisch of financieel).
Er bestaat een causaal verband tussen de fout en de schade.

Met andere woorden: de fout moet daadwerkelijk de oorzaak zijn geweest van het letsel of de verslechtering van de gezondheid.

In sommige situaties kan het onderscheid tussen complicatie en fout lastig te maken zijn. Bijvoorbeeld bij een complicatie die eigenlijk voorkomen had kunnen worden als de arts adequaat had gehandeld. In dat geval kan een complicatie alsnog worden aangemerkt als een medische fout.

Complicatie die fout wordt: wanneer?

Soms lijkt een voorval op het eerste gezicht een complicatie, maar blijkt achteraf dat er onvoldoende voorzorgsmaatregelen zijn genomen of dat de arts niet adequaat heeft gehandeld toen de complicatie optrad.

In die gevallen kan een complicatie alsnog leiden tot aansprakelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan:

een nabloeding die niet tijdig wordt herkend of behandeld;
een infectie die ontstaat door onvoldoende hygiënemaatregelen;
het niet direct ingrijpen bij een allergische reactie of zuurstoftekort;
het nalaten van postoperatieve controles.

Het draait dus om de vraag of de arts heeft gehandeld zoals van een vakbekwaam arts verwacht mag worden.

Drie situaties die vaak door elkaar lopen

Een achteraf onjuiste diagnose is niet automatisch een fout. Geneeskunde werkt met waarschijnlijkheden. Beoordeeld wordt of de arts op dát moment, met de toen beschikbare informatie, de juiste stappen heeft gezet: is het juiste onderzoek gedaan, zijn alarmsignalen herkend, is tijdig doorverwezen of herbeoordeeld? Blijkt de diagnose later onjuist terwijl dat traject wél zorgvuldig was, dan is er geen normschending.
Een complicatie kan samengaan met een tekortschietende voorlichting. Ook als de ingreep zelf vlekkeloos verliep en het risico bekend was, kan er een zelfstandig verwijt zijn: bent u vooraf gewezen op dit risico en op de alternatieven, waaronder niet behandelen (artikel 7:448 BW)? Zo niet, dan is dat een eigen grondslag – waarbij wel de vraag speelt of u bij juiste voorlichting een andere keuze zou hebben gemaakt.
Een complicatie kan samengaan met tekortschietende nazorg. De complicatie zelf is dan niet verwijtbaar, maar de reactie erop wel: te laat herkend, niet gecontroleerd, niet doorverwezen. Het verwijt zit dan in wat er ná het optreden gebeurde, en de schade die daardoor is verergerd.

Drie verwijten, drie beoordelingen. Ze kunnen naast elkaar bestaan, en het loont om ze alle drie te laten toetsen in plaats van alleen te vragen of “de ingreep fout ging”.

Hoe wordt beoordeeld of iets een fout of complicatie is?

Als een behandeling niet volgens plan verloopt, vraagt dit om nader onderzoek. Zowel voor de patiënt als voor de behandelaar roept dit vaak veel vragen op. Want hoe is het letsel precies ontstaan? Had het voorkomen kunnen worden? En is er iemand aan te wijzen die verantwoordelijk is voor de schade?

De beoordeling gebeurt op basis van de professionele standaard — wat in de medische wereld als zorgvuldig en juist wordt gezien.

Bij twijfel wordt vaak een medisch deskundige ingeschakeld. Deze beoordeelt:

of de arts de juiste diagnose stelde;
of de behandeling conform de richtlijnen verliep;
of de complicatie voorzienbaar of te voorkomen was;
en of de nazorg zorgvuldig is uitgevoerd.

Samen met een onafhankelijke medisch specialist wordt zo onderzocht of er daadwerkelijk sprake is van een medische fout of van een niet-voorkombare complicatie. Het antwoord op deze vragen vormt de basis voor het verdere traject rondom aansprakelijkheid en eventuele schadevergoeding.

Lees hierover meer in onze blog De rol van de medisch adviseur bij letselschade.

Wat kunt u doen als u twijfelt of er een fout is gemaakt?

Als u vermoedt dat er sprake is van een medische fout, is het belangrijk om eerst inzicht te krijgen in wat er precies is gebeurd.
U kunt beginnen met de volgende stappen:

Vraag uw medisch dossier op
U heeft recht op inzage en een kopie van uw dossier. Lees hierover meer in onze blog Medisch dossier: inzage, kopie en correctie.
Vraag om uitleg van uw arts
U mag de arts vragen om een toelichting over het verloop van de behandeling en eventuele complicaties.
Neem contact op met een medisch adviseur of advocaat
Een medisch adviseur kan beoordelen of de behandeling binnen de professionele standaard viel.
Vervolgens kan een gespecialiseerde advocaat medische aansprakelijkheid nagaan of u recht heeft op schadevergoeding.

Soorten schade die u kunt verhalen

Als een complicatie het gevolg blijkt van een medische fout, kunt u recht hebben op vergoeding van:

Medische kosten (zoals vervolgbehandelingen, medicatie of revalidatie)
Inkomensverlies (door arbeidsongeschiktheid)
Huishoudelijke hulp of aanpassingen in huis
Smartengeld voor pijn, verdriet en psychisch leed

Lees hierover meer in onze blog Smartengeld bij medische fouten.

Waarom kiezen voor Arslan Advocaten?

Bij Arslan Advocaten behandelen wij regelmatig zaken waarin het onderscheid tussen een complicatie en een medische fout centraal staat.
Onze advocaten werken nauw samen met medisch specialisten en deskundigen, zodat elke zaak zorgvuldig wordt onderbouwd.

Wij zorgen ervoor dat:

uw dossier volledig wordt onderzocht;
de medische fout helder wordt aangetoond;
uw schade volledig in kaart wordt gebracht en onderbouwd wordt gevorderd;
en u volledig wordt ontzorgd tijdens het traject.

Onze juridische bijstand is volledig kosteloos voor slachtoffers — wij verhalen de kosten op de aansprakelijke partij.

Gerelateerde juridische diensten

Lees ook

Onafhankelijk medisch advies bij uw letselschadezaak

Bij medische letselschadezaken werkt Arslan Advocaten samen met MEDICA Medisch Advies — een onafhankelijk medisch adviesbureau dat uitsluitend werkt voor slachtoffers van letselschade. Hun BIG-geregistreerde artsen beoordelen uw medisch dossier, brengen klachten en beperkingen in kaart en onderbouwen uw claim medisch.

➡️ Lees meer over de rol van een medisch adviseur bij letselschade

Het onderscheid tussen complicatie en fout is juridisch bepalend: voor een complicatie die ook bij zorgvuldig handelen kan optreden, is een zorgverlener in beginsel niet aansprakelijk. Aansprakelijkheid ontstaat pas als een normschending, schade en causaal verband voldoende aannemelijk zijn gemaakt. Let op de maatstaf: de civiele rechter vraagt geen onomstotelijk bewijs, maar beoordeelt of het gestelde voldoende is onderbouwd en zo nodig bewezen. Bij onzekerheid over het causaal verband bestaan bovendien leerstukken als proportionele aansprakelijkheid en kansschade.

Stappenplan bij een vermoeden van een medische fout

Vraag uw dossier op. U heeft recht op inzage en op een afschrift op grond van artikel 7:456 BW. De dossierplicht zelf staat in artikel 7:454 BW; artikel 7:453 BW gaat over de zorg van een goed hulpverlener. Vraag uitdrukkelijk ook om beeldmateriaal, operatieverslagen en de vastlegging van de informatie en toestemming.
Vraag om uitleg. U mag een gesprek met de behandelend arts vragen over het verloop en de gemaakte afwegingen. Maak daarvan een eigen verslag en vraag om bevestiging.
Laat het dossier beoordelen door een onafhankelijke medisch adviseur, die toetst of van de professionele standaard is afgeweken – en of voorlichting en nazorg toereikend waren.
Stel aansprakelijk als daar aanleiding voor is. Dat gebeurt schriftelijk bij de zorgverlener of de instelling; de zaak wordt vervolgens door hun aansprakelijkheidsverzekeraar behandeld.
Breng uw schade in kaart: medische kosten, inkomensverlies, huishoudelijke hulp, aanpassingen en smartengeld.
Let op de verjaring: in beginsel vijf jaar na de dag waarop u zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend bent geworden (artikel 3:310 BW). Stuit die termijn tijdig en schriftelijk.

Deze informatie is algemeen van aard. De uitkomst hangt af van de concrete feiten, het bewijs en de toepasselijke regels.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een complicatie en een medische fout?

Een complicatie is een onbedoeld en ongewenst gevolg dat kan voorkomen, zelfs bij zorgvuldig handelen, terwijl een medische fout inhoudt dat de zorgverlener niet volgens de professionele standaard heeft gehandeld. Bij een fout is er sprake van onzorgvuldig of ondeskundig handelen dat schade heeft veroorzaakt of had kunnen veroorzaken.

Wanneer is er sprake van aansprakelijkheid van een arts of ziekenhuis?

Aansprakelijkheid ontstaat als er sprake is van een medische fout die heeft geleid tot schade en aan drie wettelijke voorwaarden is voldaan, zoals het niet correct handelen volgens de standaard. Een complicatie op zich leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid.

Zijn complicaties altijd de schuld van de arts?

Nee, complicaties ontstaan vaak ondanks zorgvuldig handelen en worden niet automatisch toegerekend aan schuld of fout van de arts. Ze worden vaak vermeld in medische richtlijnen en staan los van aansprakelijkheid.

Is het weigeren van een experimentele behandeling altijd een medische fout?

Nee, het niet toepassen van een experimentele behandeling wordt in principe niet gezien als een fout, tenzij de arts bewust en zonder goede reden afwijkt van de standaarden. Artsen zijn verplicht zich te houden aan bestaande richtlijnen.

Deel dit bericht

Complicatie of medische fout: wat is het verschil en wanneer is er aansprakelijkheid?