Verlies van een kans bij medische fouten: wanneer heeft u recht op schadevergoeding?

In het medisch recht is niet altijd eenvoudig vast te stellen of de schade van een patiënt volledig is veroorzaakt door een medische fout. Soms is niet zeker of het letsel ook zou zijn ontstaan als de arts wél juist had gehandeld.

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Laatst bijgewerkt: 31 oktober 2026.

Kort antwoord: Van verlies van een kans (kansschade) is sprake wanneer een medische fout een reële kans op een betere uitkomst heeft weggenomen, terwijl niet zeker is dat die betere uitkomst ook echt was bereikt. De fout moet wel vaststaan en er moet causaal verband zijn tussen die fout en het verlies van de kans; alleen onzekerheid over het resultaat is niet genoeg. U kunt dan aanspraak maken op vergoeding van de kansschade, die wordt geschat aan de hand van de goede en kwade kansen. Volledige vergoeding van de gewenste uitkomst is niet het uitgangspunt, en een vaste procentregel bestaat niet.

Toch betekent dat niet dat u als patiënt met lege handen hoeft te staan. In die situaties kan sprake zijn van “verlies van een kans” — een bijzondere vorm van schadevergoeding die vaak voorkomt bij medische aansprakelijkheidszaken.
In deze blog leggen we uit wat dit begrip inhoudt, wanneer u er een beroep op kunt doen en hoe de schadevergoeding wordt berekend.

---

Wat betekent ‘verlies van een kans’?

‘Verlies van een kans’ betekent dat een medische fout niet rechtstreeks tot het letsel hoeft te hebben geleid, maar wél de kans op een beter resultaat heeft verkleind of weggenomen.

Met andere woorden:

De arts heeft niet het letsel veroorzaakt, maar de patiënt een reële kans ontnomen op herstel, genezing of een gunstiger afloop.

In dat geval kan de arts (of het ziekenhuis) aansprakelijk worden gesteld voor de verloren kans op een beter behandelresultaat.

---

Voorbeeld: te late diagnose van kanker

Stel dat een arts te laat de juiste diagnose stelt, waardoor een behandeling later begint.
Als het letsel (bijvoorbeeld uitzaaiingen) niet met zekerheid aan die vertraging kan worden toegeschreven, maar er wel een reële kans bestond dat vroegtijdige behandeling tot een beter resultaat had geleid, dan kan de patiënt aanspraak maken op vergoeding van de schade die bestaat in het verlies van die kans. Voorwaarde is wel dat vaststaat dat de arts een fout heeft gemaakt en dat die fout de kans heeft weggenomen.

De kernvraag is dan:

Hoe groot was de kans dat de uitkomst beter zou zijn geweest als de arts eerder of juist had gehandeld?

---

Wanneer is sprake van verlies van een kans?

Niet elke gemiste mogelijkheid leidt automatisch tot een schadevergoeding.
Er zijn drie juridische voorwaarden waaraan voldaan moet zijn:

1. Een medische fout
   De arts of het ziekenhuis heeft niet gehandeld zoals een redelijk bekwaam zorgverlener in dezelfde omstandigheden zou doen.

2. Een reële kans op een beter resultaat
   Er moet voldoende medische grond zijn om aan te nemen dat de patiënt een reële kans had op herstel of een gunstiger afloop. Die kans hoeft niet groot te zijn, maar een louter theoretische of verwaarloosbaar kleine kans is onvoldoende.

3. Het verlies van die kans door de fout
   De fout moet daadwerkelijk de oorzaak zijn van het verlies van die kans. Daarvoor wordt vergeleken wat er feitelijk is gebeurd met wat er zonder de fout feitelijk zou zijn gebeurd, bijvoorbeeld of de behandelend arts bij tijdige controle eerder had behandeld.

Is aan deze voorwaarden voldaan, dan kunt u als patiënt aanspraak maken op vergoeding van de kansschade. Dat is in de regel een deel van de schade, geen volledige vergoeding.

---

Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

Bij verlies van een kans krijgt de patiënt niet de volledige schade vergoed. De schade wordt geschat aan de hand van de goede en kwade kansen: hoe groot was de kans op een betere uitkomst die door de fout verloren ging, en welk verschil in schade hoort bij die betere uitkomst? Er bestaat geen vaste procentregel.

Een vereenvoudigd, fictief rekenvoorbeeld met expliciete aannames:

• Aanname 1: bij tijdige diagnose was de kans op een gunstiger verloop volgens de deskundige 60%.

• Aanname 2: bij de feitelijke, late diagnose was die kans nog 20%. De fout heeft dus een kans van 40 procentpunten weggenomen, niet 60.

• Aanname 3: het verschil tussen de schade bij het feitelijke verloop en de schade bij het gunstiger verloop wordt begroot op een bedrag X. De schade die u ook bij tijdige diagnose zou hebben gehad door de ziekte zelf, telt niet mee.

• Uitkomst onder deze aannames: een schatting van 40% van X. Dit is een rekenillustratie, geen vaste rekenregel en geen indicatie van een te verwachten bedrag. De rechter kan de kansen ook op een andere manier waarderen.

Een percentage is alleen bruikbaar als duidelijk is wat het meet: herstel, overleving, minder ingrijpende zorg of een andere uitkomst. Ook moet duidelijk zijn of de cijfers gaan over een vergelijkbare patiëntgroep en of uw eigen medische kenmerken zijn meegenomen. Een algemene tabel met ziektepercentages is daarom onvoldoende om een schadebedrag af te leiden.

Het gaat dus niet om exacte cijfers, maar om een redelijke schatting, vaak op basis van medische statistieken, deskundigenrapporten en richtlijnen.

---

Waarom dit juridisch belangrijk is

Zonder dit leerstuk zouden veel slachtoffers van medische fouten geen aanspraak op vergoeding kunnen maken, omdat het causaal verband tussen fout en uiteindelijke schade niet volledig te bewijzen is.
Door het leerstuk verlies van een kans erkent de rechter dat het ontbreken van zekerheid niet altijd ten nadele van de patiënt mag komen. De rechter past het leerstuk wel terughoudend toe.

Het biedt dus bescherming in situaties waarin:

• de fout vaststaat, maar de exacte medische gevolgen onzeker blijven;

• of waarin het handelen van de arts de kansen van de patiënt aanzienlijk heeft verkleind.

---

Kansschade en proportionele aansprakelijkheid verschillen

Bij kansschade staat de fout vast, maar is onzeker of de betere uitkomst zonder die fout ook werkelijk was bereikt. De schade bestaat dan in het verlies van de kans zelf. Eerst moet wel vaststaan dat de fout die kans heeft weggenomen (condicio-sine-qua-non-verband). Proportionele aansprakelijkheid ziet op een andere onzekerheid: de schade kan zijn veroorzaakt door de fout of door een omstandigheid die voor risico van de benadeelde zelf komt, zoals een eigen ziekte. Dat leerstuk wordt terughoudend toegepast. De twee begrippen zijn dus geen uitwisselbare oplossing voor elk bewijsprobleem.

De Hoge Raad zette het onderscheid uiteen in zijn arrest van 21 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX7491. Die zaak ging over fiscaal advies, niet over een medische behandeling. In een medische zaak, HR 23 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2987 (te late oogcontrole bij een te vroeg geboren kind), oordeelde de Hoge Raad dat eerst moet worden vastgesteld of de zorgverlener de norm van een redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsgenoot heeft geschonden. Daarna wordt de feitelijke situatie vergeleken met wat er zonder die normschending feitelijk zou zijn gebeurd. Toepassing in uw dossier vraagt altijd eigen medische en juridische onderbouwing.

---

Voorbeelden uit de praktijk

• Te late diagnose van een herseninfarct:
  Een patiënt wordt pas na uren onderzocht, terwijl snelle behandeling de kans op volledig herstel had vergroot.
  Door de vertraging is die kans verloren gegaan.

• Foutieve interpretatie van testresultaten:
  Een arts herkent de afwijking op een röntgenfoto niet, waardoor een noodzakelijke operatie te laat plaatsvindt.
  De patiënt ontwikkelt complicaties die mogelijk voorkomen hadden kunnen worden.

• Niet-doorverwijzen naar specialist:
  Een huisarts stuurt een patiënt met ernstige klachten niet tijdig door.
  Daardoor wordt de aandoening pas laat ontdekt, met blijvende schade tot gevolg.

In al deze gevallen kan worden onderzocht of kansschade speelt. Als de eerdere behandeling medisch geen verschil zou hebben gemaakt, ontbreekt een basis voor kansschade.

---

Hoe bewijst u verlies van een kans?

Het bewijs is complex, omdat medische kennis en statistiek hierbij samenkomen.
Er zijn doorgaans drie soorten bewijs nodig:

1. Medisch dossier – om vast te stellen wat de arts heeft gedaan of nagelaten;

2. Deskundigenrapport – waarin een medisch specialist beoordeelt hoe groot de kans op herstel was bij juist handelen;

3. Schadeberekening – waarin wordt bepaald welke financiële en immateriële schade is geleden door de gemiste kans.

Maak een tijdlijn en vraag de relevante stukken uit uw medisch dossier op. Bij een vertraagde of gemiste kankerdiagnose zijn de toen beschikbare behandelopties en uw individuele ziektekenmerken belangrijk. Een medisch deskundige moet een vraag krijgen die de verloren kans daadwerkelijk onderzoekt. De oorspronkelijke aandoening blijft onderdeel van de vergelijking: de claim mag niet uitgaan van een situatie waarin u zonder de fout helemaal geen ziekte of schade zou hebben gehad.

Kansschade vervangt het bewijs van de fout niet. Eerst moet de tekortkoming worden onderbouwd; de begroting van de schadevergoeding volgt pas als die basis voldoende duidelijk is.

Lees hierover meer in onze blog Causaal verband bij medische fouten.

---

Soorten schade die vergoed kunnen worden

Bij verlies van een kans kan zowel materiële als immateriële schade worden vergoed:

Materiële schade:

• medische kosten, extra behandelingen en revalidatie;

• inkomensverlies of verlies van verdienvermogen;

• kosten van hulp, vervoer of hulpmiddelen.

Immateriële schade (smartengeld):

• voor pijn, verdriet en gederfde levensvreugde.

Meer hierover leest u in onze blog Hoe kunt u smartengeld berekenen?.

---

Waarom juridische hulp essentieel is

Het aantonen van verlies van een kans vraagt om zowel medische als juridische deskundigheid.
Onze advocaten werken nauw samen met medisch adviseurs en schade-experts om elk dossier zorgvuldig te onderbouwen.

Bij Arslan Advocaten zorgen wij ervoor dat:

• de fout en het verband met het kansverlies zorgvuldig worden vastgesteld;

• alle relevante schadeposten worden meegenomen;

• en de schadevergoeding wordt gevorderd waarop u volgens de wet aanspraak kunt maken.

Staat de aansprakelijkheid vast of is die erkend, dan kunnen de redelijke kosten van juridische bijstand als schade op de aansprakelijke partij worden verhaald (artikel 6:96 lid 2 BW). Of en in hoeverre dat in uw zaak lukt, bespreken wij vooraf met u, ook voor de situatie waarin aansprakelijkheid niet wordt erkend.

---

Waarom kiezen voor Arslan Advocaten?

• Ervaring met medische aansprakelijkheid en verlies van een kans

• Intensieve samenwerking met medisch specialisten

• Duidelijke afspraken over kosten; redelijke kosten van bijstand zijn verhaalbaar zodra aansprakelijkheid vaststaat (artikel 6:96 BW)

• Ervaren letselschadeadvocaten die medische dossiers samen met medisch adviseurs beoordelen

Wij zorgen dat uw stem gehoord wordt en dat uw aanspraak zorgvuldig wordt onderbouwd.

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Medische Aansprakelijkheid
• Meer informatie over Letselschade
• Meer informatie over Verzekeringsrecht

---

Lees ook

• Letselschade Advocaat Amsterdam | Kosteloze Bijstand
• Informed consent: wanneer is toestemming rechtsgeldig en wanneer niet?
• Medische fout bij de huisarts: wat zijn uw rechten?

Bronnen

• Hoge Raad 21 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX7491: onderscheid kansschade en proportionele aansprakelijkheid (niet-medische zaak, fiscaal advies)
• Hoge Raad 23 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2987: kansschade en causaal verband in een medische zaak
• Burgerlijk Wetboek Boek 6: schade, redelijke kosten (artikel 6:96), causaliteit en immateriële schade
• Burgerlijk Wetboek Boek 7: goed hulpverlenerschap (artikel 7:453) en centrale aansprakelijkheid ziekenhuis (artikel 7:462)