Een belastingadviseur kan aansprakelijk zijn als een onzorgvuldig fiscaal advies aantoonbaar extra nadeel heeft veroorzaakt. De belasting die bij een juiste aanpak ook betaald moest worden, is doorgaans geen schade. Onderzoek vooral welk rechtmatig en uitvoerbaar alternatief u door de fout bent misgelopen.
Wat was de fiscale opdracht?
Een opdracht om een aangifte in te dienen is iets anders dan advies over een bedrijfsopvolging, herstructurering, emigratie of vastgoedtransactie. Leg vast welke vraag u heeft gesteld en welke feiten de adviseur kende. Een advies dat uitgaat van een verkeerde aanname kan onzorgvuldig zijn, maar ook de informatie die u zelf verstrekte is relevant.
Een adviseur hoeft niet ieder denkbaar fiscaal voordeel te garanderen. Wel moet zijn aanpak passen bij de opdracht en kan hij voor kenbare risico’s moeten waarschuwen. Ook onzekerheid over uitleg van fiscale regels moet duidelijk worden onderscheiden van een zekere uitkomst.
Gemiste regeling, aftrek of bezwaar
Onderzoek of u daadwerkelijk aan de voorwaarden voor de gewenste fiscale behandeling voldeed. Een gemiste deadline is alleen financieel nadelig voor zover een tijdig verzoek of bezwaar een beter resultaat had kunnen opleveren. De voorwaarden en het beschikbare bewijs op het relevante moment zijn belangrijk.
Laat eerst beoordelen of herstel nog mogelijk is, bijvoorbeeld door correctie, bezwaar of een verzoek binnen de toepasselijke fiscale regeling. Niet elke herstelroute staat altijd open. Een aansprakelijkstelling van de adviseur verlengt geen belastingtermijn en voorkomt geen invorderingsmaatregel.
Schade berekenen: werkelijk tegenover zonder fout
Maak twee onderbouwde berekeningen: de werkelijke belasting- en kostenpositie, en de positie bij zorgvuldig advies. Houd rekening met kosten van het alternatief, latere fiscale gevolgen en voorwaarden die u had moeten vervullen. Een regeling die alleen op papier aantrekkelijk was maar feitelijk niet uitvoerbaar, vormt geen betrouwbare vergelijking.
Ook belastingrente, boeten, herstelkosten en gemiste mogelijkheden moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Soms gaat het om een verloren reële kans op een gunstiger fiscale behandeling. Dat vraagt een inschatting van de mogelijkheid op succes, geen automatische vergoeding van het maximale voordeel.
Wie is verantwoordelijk voor de fout?
In fiscale dossiers kunnen een boekhouder, accountant, notaris en belastingadviseur samenwerken. Breng hun taken en onderlinge informatieoverdracht in kaart. Het is mogelijk dat meer dan één partij betrokken is, maar u kunt dezelfde schade niet tweemaal vergoed krijgen. Algemene voorwaarden en aansprakelijkheidsbeperkingen verdienen aparte aandacht.
Bewijs voor de beoordeling
- Uw adviesvraag, opdrachtbevestiging en algemene voorwaarden.
- Schriftelijke adviezen, berekeningen en aannames.
- De door u verstrekte financiële en persoonlijke gegevens.
- Aangiften, aanslagen, beschikkingen en bezwaarstukken.
- Documenten waaruit blijkt dat het alternatieve scenario haalbaar was.
- Een vergelijking van de werkelijke en hypothetische fiscale positie.
Klacht of civiele claim?
Sommige belastingadviseurs zijn aangesloten bij een beroepsorganisatie met een klachten- of tuchtregeling. Controleer welke regeling op uw adviseur van toepassing is. Die route heeft niet automatisch dezelfde bevoegdheden als de civiele rechter. Laat uw schadeclaim en termijnen zelfstandig beoordelen.
Schadevergoeding na verkeerd belastingadvies
Schadevergoeding van een belastingadviseur draait om aantoonbaar extra fiscaal of financieel nadeel door zijn beroepsfout. Vergelijk de werkelijke uitkomst met een rechtmatig alternatief dat destijds uitvoerbaar was. Neem niet alleen een belastingvoordeel mee, maar ook de kosten, voorwaarden en latere gevolgen van dat alternatief. Een papieren voordeel zonder haalbare uitvoering is geen betrouwbare grondslag voor een claim.
- Gemist belastingvoordeel: bijvoorbeeld een aftrek of faciliteit waarvoor u daadwerkelijk in aanmerking kwam.
- Extra belastinglast: het verschil met de correcte alternatieve structuur of handeling, indien voldoende onderbouwd.
- Rente en boeten: afzonderlijk beoordelen, inclusief herstelmogelijkheden en uw eigen rol.
- Herstel en nieuw advies: redelijke extra kosten die nodig waren door de fout.
- Overige gevolgschade: bijvoorbeeld financieringskosten, mits het verband en bedrag controleerbaar zijn.
Bij langlopende fiscale gevolgen kan een berekening over meerdere jaren nodig zijn. Een voordeel in het eerste jaar kan samengaan met een hogere heffing later. Ook dubbele belasting, verrekening en kosten van uitvoering kunnen van belang zijn. Laat daarom geen schadebedrag baseren op alleen de meest gunstige component. De uiteindelijke vergelijking moet de relevante voor- en nadelen van beide situaties omvatten.
Fictief rekenvoorbeeld: een gemiste fiscale mogelijkheid
Stel dat een tijdige, correcte keuze € 20.000 belasting had bespaard, maar voor die keuze € 4.000 aan noodzakelijke uitvoeringskosten verschuldigd was. Dan begint de vergelijking bij een mogelijk netto verschil van € 16.000, voordat eventuele latere fiscale effecten, bewijsrisico’s en andere correcties worden verwerkt. Als u niet aan een voorwaarde voldeed of de benodigde medewerking ontbrak, kan het veronderstelde voordeel geheel anders uitvallen. Het voorbeeld is uitsluitend bedoeld om de rekenmethode uit te leggen.
Bewijzen dat een ander fiscaal advies uitvoerbaar was
Leg vast welke feiten op het adviesmoment bestonden: ondernemingsstructuur, eigendom, financiering, woonplaats, familieverhoudingen of geplande transacties. Welke documenten waren toen beschikbaar en welke termijn gold? Een latere wetswijziging of een later veranderde persoonlijke situatie mag niet ongemerkt worden gebruikt alsof die destijds al vaststond. Dat geldt ook voor achteraf verkregen informatie die de adviseur niet hoefde te kennen.
Onderbouw daarnaast dat u het juiste advies zou hebben gevolgd. Correspondentie over uw doelen en voorkeuren kan belangrijk zijn. Wilde u bijvoorbeeld juist geen extra financiering aangaan of zeggenschap afstaan, dan kan dat de haalbaarheid van een alternatief beïnvloeden. Had een notaris, bank of mede-aandeelhouder moeten meewerken, onderzoek dan of die medewerking redelijkerwijs te verwachten was. Zo wordt de schadeclaim gebaseerd op uw werkelijke situatie.
Een bezwaar gemist: is herstel nog mogelijk?
Bij een gemiste fiscale termijn moeten de oorspronkelijke aanslag of beschikking, ontvangstdatum en opdracht aan de adviseur worden gecontroleerd. Laat een fiscale deskundige beoordelen of nog een passende herstelroute openstaat. Niet iedere regeling kent dezelfde mogelijkheden. Een algemene aansprakelijkstelling aan de adviseur is geen bezwaar bij de Belastingdienst en verlengt een fiscale termijn niet.
Ook als herstel niet meer mogelijk blijkt, moet worden onderzocht wat een tijdig bezwaar inhoudelijk had opgeleverd. Waren de juiste bewijsstukken aanwezig? Bestond discussie over de feiten of uitleg van een regeling? Een procedurefout is niet automatisch gelijk aan verlies van het gehele aanslagbedrag. Bij een reële maar onzekere mogelijkheid op een beter resultaat kan kansschade aan de orde komen; ook dan is een concrete analyse nodig.
Fiscale onzekerheid tegenover onzorgvuldig advies
Een belastingadviseur kan een verdedigbaar standpunt innemen dat uiteindelijk niet wordt gevolgd. Dat is niet zonder meer een beroepsfout. Onderzoek of het advies zorgvuldig was voorbereid, aannames correct waren en wezenlijke risico’s begrijpelijk zijn besproken. Een cliënt kan met voldoende informatie bewust voor een risicovollere aanpak kiezen. Van belang is wat daarover werkelijk is vastgelegd.
Anders ligt het mogelijk bij een advies dat als zeker wordt gepresenteerd terwijl een belangrijk risico bekend of kenbaar was. Ook het niet onderzoeken van essentiële feiten of het missen van een duidelijk afgesproken deadline kan aanleiding zijn voor aansprakelijkheid. Bewaar daarom niet alleen het eindadvies, maar ook vragen, concepten en berekeningen. Die laten zien welke informatie-uitwisseling aan het advies voorafging.
Samenwerking met boekhouder, accountant en notaris
Bij een herstructurering of bedrijfsoverdracht kunnen verschillende beroepsbeoefenaren betrokken zijn. Maak een overzicht van wie het plan bedacht, wie de cijfers aanleverde en wie de uitvoering verzorgde. Een juiste berekening kan alsnog verkeerd zijn uitgevoerd, terwijl een correcte akte op onjuist fiscaal advies kan berusten. Elke mogelijke fout vraagt een eigen beoordeling van opdracht en zorgplicht.
De aansprakelijkheidsclaim moet aansluiten bij de partij die het relevante nadeel heeft veroorzaakt. Bespreek bij overlappende fouten of meerdere partijen moeten worden aangesproken, zonder dubbele vergoeding te verlangen. Lees bij uitvoeringsproblemen ook over fouten van de notaris. De centrale gids over schadevergoeding na beroepsfouten helpt de verschillende oorzaken en schadeposten te ordenen.
Betalen aan de Belastingdienst terwijl de claim loopt
Een geschil met uw belastingadviseur schort de verplichtingen uit een aanslag niet automatisch op. Laat beoordelen of betaling, uitstel of een andere fiscale maatregel nodig en mogelijk is. Houd die beslissingen los van onderhandelingen over schadevergoeding. Anders kan door oplopende rente of invorderingsmaatregelen nieuw nadeel ontstaan dat de discussie ingewikkelder maakt.
Leg vast welke kosten voortkomen uit de oorspronkelijke fout en welke uit de latere afwikkeling. Heeft u een betalingsregeling getroffen of tijdelijk geld moeten lenen, bewaar dan de voorwaarden en renteberekeningen. Onderzoek ook welke alternatieven beschikbaar waren. Niet elke gekozen financieringsoplossing hoeft volledig ten laste van de adviseur te komen. De redelijkheid en het causale verband blijven per post van belang.
Bij een aanbod van de adviseur of diens verzekeraar moet duidelijk zijn of toekomstige fiscale gevolgen zijn meegenomen. Een dossier kan op korte termijn eenvoudig lijken terwijl latere aanslagen nog invloed hebben op de schade. Spreek daarom af welke posten definitief kunnen worden vastgesteld en waar een voorbehoud nodig is. Vraag bij een berekening om toelichting op aannames, perioden en verrekeningen. Dat voorkomt dat een schikking wordt gesloten op basis van alleen het bedrag op de eerste aanslag.
Wat gebeurt er als aansprakelijkheid wordt afgewezen?
Vraag om de concrete reden van afwijzing en vergelijk die met uw stukken. Een discussie over de opdracht vraagt ander bewijs dan een discussie over schadehoogte. Orden de punten waarover overeenstemming bestaat en de punten die nog onderzoek vergen. Een aanvullend rapport is vooral zinvol als duidelijk is welke vraag ermee wordt beantwoord.
Bespreek vervolgens de verwachte opbrengst, kosten en duur van overleg of een procedure. Een procedure kan bewijs opleveren, maar brengt ook risico op afwijzing en een proceskostenveroordeling mee. De tijdsduur hangt onder meer af van de reactie van de wederpartij en de noodzaak van deskundigenonderzoek. Een betrouwbare vaste uitkomst of doorlooptijd kan vooraf niet worden beloofd.
Bij een regeling moeten het bedrag, de betaaltermijn, rente, kosten en eventuele finale kwijting duidelijk zijn. Bewaar alle afspraken en controleer welke aanspraken definitief worden afgewikkeld. U hoeft niet te wachten tot elke toekomstige post exact bekend is om juridisch advies te vragen, maar een onvolledig schadebeeld verdient aandacht voordat u afstand van rechten doet.
Veelgestelde vragen
Is een hogere aanslag altijd schade door de adviseur?
Nee. Alleen het nadeel ten opzichte van de juiste, haalbare fiscale situatie komt in beeld.
Moet ik nog bezwaar maken?
Laat dat direct onderzoeken. Redelijke herstelmogelijkheden benutten kan verdere schade voorkomen.
Is mijn boekhouder ook belastingadviseur?
Dat hangt af van zijn rol en opdracht. Lees ook boekhouder aansprakelijk stellen en accountant aansprakelijk stellen.
Bron
Hoge Raad 21 december 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX7491 over kansschade bij een beroepsfout.
Termijnen, kosten en uw vervolgstap
Meld de vermoedelijke fout tijdig en concreet. Een klacht en het stuiten van verjaring zijn verschillende handelingen. Voor schadeclaims geldt vaak een termijn van vijf jaar na daadwerkelijke bekendheid met schade en aansprakelijke persoon, maar bijzondere regels en andere termijnen kunnen gelden. Laat de termijn voor uw eigen dossier controleren.
Verantwoordelijke advocaat: Onur Arslan. Neem contact op met een korte beschrijving en eventuele urgente deadline. Bespreek vooraf de omvang en kosten van het onderzoek, mogelijke deskundigenkosten en procesrisico’s. Verhaal van alle kosten is niet gegarandeerd.
Bekijk ook de algemene gids beroepsaansprakelijkheid voor een stappenplan, dossierchecklist en uitleg over schade, causaliteit en klachtprocedures. Juridische basis: Boek 7 BW (zorgplicht), Boek 6 BW (schadevergoeding en klachtplicht) en Boek 3 BW (verjaring en stuiting).
