Geschreven door mr. Onur Arslan, advocaat arbeidsrecht bij Arslan Advocaten. Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 21 september 2026.
Introductie
Tweede spoor re-integratie betekent dat werkgever en werknemer zoeken naar passend werk bij een andere werkgever. Het is geen automatische stap op exact de eerste ziektedag plus één jaar. De kern is of terugkeer in eigen of ander passend werk binnen de eigen organisatie nog voldoende reëel perspectief biedt. Zodra dat perspectief ontbreekt of onzeker wordt, moet de werkgever voortvarend handelen en meestal naast spoor één ook spoor twee inzetten.
Te vroeg starten kan onnodige druk veroorzaken. Te laat starten kan ertoe leiden dat UWV de re-integratie-inspanningen onvoldoende vindt en de loondoorbetalingsplicht van de werkgever met maximaal 52 weken verlengt. Het dossier moet daarom niet alleen laten zien dát een traject is ingekocht, maar waarom de timing en gekozen activiteiten passend waren.
Wat is het verschil tussen spoor één en spoor twee?
Spoor één richt zich op duurzame werkhervatting bij de eigen werkgever. Eerst wordt gekeken naar het eigen werk, daarna naar aangepast eigen werk en vervolgens naar ander passend werk binnen de organisatie. Spoor twee richt zich op passende arbeid bij een andere werkgever.
De sporen sluiten elkaar niet uit. Een werkgever mag spoor één niet laten vallen zodra spoor twee begint. Wanneer interne mogelijkheden ontstaan, moeten die nog steeds serieus worden onderzocht. Tegelijk mag een onzeker intern perspectief niet worden gebruikt om externe oriëntatie eindeloos uit te stellen.
De wettelijke basis
Artikel 7:658a BW verplicht de werkgever om tijdig maatregelen te treffen en aanwijzingen te geven die redelijkerwijs nodig zijn voor inschakeling in passende arbeid. Als vaststaat dat binnen het eigen bedrijf geen passende arbeid voorhanden is, moet de werkgever bevorderen dat de werknemer wordt ingeschakeld in passende arbeid bij een andere werkgever.
De Wet verbetering poortwachter werkt met vaste procesmomenten: probleemanalyse, plan van aanpak, periodieke evaluaties en de eerstejaarsevaluatie. UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag het resultaat en, wanneer geen bevredigend resultaat is bereikt, de verrichte inspanningen. De Werkwijzer Poortwachter geeft richting aan die beoordeling.
Wanneer moet het tweede spoor starten?
Er bestaat geen harde hoofdregel dat spoor twee altijd precies in week 52 begint. Rond de eerstejaarsevaluatie moet wel een duidelijke herbeoordeling plaatsvinden. Is duurzame hervatting binnen de eigen organisatie niet binnen afzienbare tijd te verwachten, dan ligt starten van spoor twee voor de hand. Is al eerder duidelijk dat interne hervatting niet reëel is, dan kan een eerdere start nodig zijn.
Uitstel vraagt een concrete, medische en arbeidskundige onderbouwing. Alleen hopen op herstel is onvoldoende. Een korte uitstelperiode kan verdedigbaar zijn wanneer een behandeling of medische beoordeling op korte termijn wezenlijk nieuw perspectief kan geven. Leg dan vast welke informatie wordt afgewacht, wanneer opnieuw wordt beslist en welke activiteiten intussen doorgaan.
Wie bepaalt of spoor twee nodig is?
De bedrijfsarts adviseert over belastbaarheid en prognose. Een arbeidsdeskundige onderzoekt doorgaans de passendheid van eigen, aangepast en ander werk en de mogelijkheden binnen de organisatie. De werkgever blijft verantwoordelijk voor de regie en het uiteindelijke re-integratiedossier.
De werknemer hoeft niet zelf te bewijzen dat binnen de organisatie geen enkele functie bestaat. Wel moet hij meewerken aan redelijk onderzoek, gesprekken en passende activiteiten. Een verschil van inzicht kan worden voorgelegd aan UWV via een deskundigenoordeel.
Wat mag van de werknemer worden verwacht?
De werknemer moet redelijke voorstellen serieus onderzoeken, een actueel cv aanleveren, deelnemen aan gesprekken, passende vacatures bespreken en solliciteren wanneer dat onderdeel is van het plan. Activiteiten moeten aansluiten bij belastbaarheid, opleiding, ervaring en reële arbeidsmarktkansen.
Een traject mag niet alleen uit standaardopdrachten bestaan. Het moet concreet worden aangepast wanneer sollicitaties niets opleveren of de belastbaarheid verandert. De werknemer doet er goed aan eigen activiteiten bij te houden en schriftelijk te reageren wanneer opdrachten onduidelijk of medisch niet uitvoerbaar zijn.
Wat moet de werkgever regelen?
De werkgever moet een geschikt traject kiezen, duidelijke afspraken maken, voortgang bewaken en bij stagnatie bijsturen. Hij moet ook blijven onderzoeken of binnen de eigen organisatie passend werk beschikbaar is. Alleen een re-integratiebureau betalen is niet genoeg.
Belangrijke dossierstukken zijn de probleemanalyse, het plan van aanpak, bijstellingen, eerstejaarsevaluatie, arbeidsdeskundig onderzoek, adviezen van de bedrijfsarts, rapportages van het traject en vastlegging van concrete interne en externe mogelijkheden. Medische details horen niet in het werkgeversdossier.
Wanneer is werk bij een andere werkgever passend?
Passende arbeid wordt beoordeeld aan de hand van krachten en bekwaamheden van de werknemer, tenzij aanvaarding om lichamelijke, geestelijke of sociale redenen niet kan worden gevergd. Naarmate de ziekte langer duurt, kan breder werk als passend worden beschouwd. Salarisniveau, reistijd, uren, opleiding en duurzaamheid van de plaatsing spelen mee, maar geen enkel kenmerk beslist altijd alleen.
Een proefplaatsing, detachering of tijdelijke plaatsing kan onderdeel zijn van het traject. Leg vooraf vast wie werkgever blijft, hoe loon en begeleiding zijn geregeld en wat er gebeurt als de plaatsing eindigt. Onderteken niet zonder advies een nieuwe overeenkomst die onbedoeld bestaande rechten beëindigt.
Spoor twee en ontslag of vaststellingsovereenkomst
Start van spoor twee betekent niet dat de arbeidsovereenkomst eindigt. Tijdens de eerste 104 ziekteweken geldt in beginsel het opzegverbod wegens ziekte. Na afloop kan beëindiging aan de orde komen wanneer herstel en herplaatsing binnen redelijke termijn niet zijn te verwachten en aan de overige voorwaarden is voldaan.
Wees terughoudend met een vaststellingsovereenkomst tijdens ziekte. Beëindiging kan gevolgen hebben voor loon, Ziektewet en WIA. Laat vóór ondertekening beoordelen of het initiatief, de einddatum, de herstelverwachting en de uitkeringsrisico’s correct zijn verwerkt.
Loonsanctie en deskundigenoordeel
Vindt UWV dat de werkgever zonder deugdelijke grond onvoldoende heeft gedaan, dan kan de loondoorbetalingsperiode met maximaal 52 weken worden verlengd. De werkgever kan tekortkomingen herstellen en daarna om bekorting vragen. Voor de werknemer betekent een loonsanctie dat het dienstverband en de re-integratie langer doorlopen.
Bij stagnatie kan een deskundigenoordeel nuttig zijn over de vraag of werkgever of werknemer voldoende re-integratie-inspanningen verricht of of aangeboden arbeid passend is. Wacht niet tot vlak voor de WIA-aanvraag wanneer het geschil al maanden bestaat.
Veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte werkgeversfout is spoor twee automatisch op week 52 starten zonder de actuele mogelijkheden te analyseren. De tegenovergestelde fout is blijven wachten op volledig herstel terwijl intern perspectief ontbreekt. Ook een standaardtraject zonder aantoonbare bijsturing is risicovol.
Werknemers lopen risico wanneer zij uit frustratie elk extern voorstel afwijzen, afspraken missen of alleen mondeling bezwaar maken. Formuleer bezwaren concreet, blijf meewerken aan uitvoerbare onderdelen en vraag zo nodig om aanpassing van het plan.
Praktisch stappenplan
- Controleer de actuele probleemanalyse en belastbaarheid.
- Laat de interne mogelijkheden concreet en functiegericht onderzoeken.
- Leg rond de eerstejaarsevaluatie gemotiveerd vast of spoor twee start.
- Kies activiteiten die aansluiten bij belastbaarheid en arbeidsmarkt.
- Houd spoor één parallel actief zolang interne kansen bestaan.
- Evalueer minimaal periodiek en stuur aantoonbaar bij.
- Vraag bij een wezenlijk geschil tijdig een deskundigenoordeel.
- Controleer het complete re-integratieverslag ruim vóór de WIA-aanvraag.
Voorbeelden van juiste en onjuiste timing
Een productiemedewerker kan door blijvende fysieke beperkingen het eigen werk niet meer doen. Het bedrijf heeft na arbeidsdeskundig onderzoek geen structurele lichte functies. Dan ligt vroegtijdige externe oriëntatie voor de hand; wachten tot week 52 voegt weinig toe. Een werknemer die nog midden in een kortdurende behandeling zit met een concreet herstelmoment kan juist tijdelijk meer perspectief in spoor één hebben, mits dat vooruitzicht medisch is onderbouwd en snel opnieuw wordt beoordeeld.
Een werkgever handelt niet zorgvuldig door op de eerste verjaardag van de ziekmelding automatisch een standaardtraject te bestellen en daarna alleen maandelijkse rapportages te verzamelen. Evenmin is het voldoende te stellen dat de werknemer waarschijnlijk terugkeert zonder actuele analyse van uren, taken en functies. De motivering moet aansluiten op deze werknemer en deze organisatie.
Bij een grote werkgever kan breder intern onderzoek worden verwacht dan bij een kleine onderneming. Functies op andere afdelingen of locaties kunnen relevant zijn. Dat betekent niet dat een niet-bestaande functie moet worden gecreëerd, maar wel dat vacatures, tijdelijke werkzaamheden en redelijke aanpassingen aantoonbaar worden onderzocht.
Dossiercheck vóór de WIA-aanvraag
Controleer of ieder verplicht document aanwezig, ondertekend en inhoudelijk consistent is. Een plan van aanpak waarin volledige terugkeer wordt verwacht, past niet zonder toelichting bij een later arbeidsdeskundig oordeel dat intern geen mogelijkheden bestaan. Leg uit wanneer en waarom het perspectief veranderde.
Het dossier moet activiteiten en resultaten laten zien: onderzochte functies, gevoerde gesprekken, sollicitaties, afwijzingen, bijstellingen en reacties op stagnatie. Algemene zinnen als werknemer werkt goed mee of spoor twee loopt zijn onvoldoende wanneer niet zichtbaar is wat feitelijk is gebeurd.
Bespreek ruim vóór de WIA-aanvraag eventuele hiaten. Soms kunnen ontbrekende acties nog worden ingehaald of beter worden vastgelegd. Dateer niets terug, maar maak een actuele aanvulling waarin transparant staat welke informatie ontbrak en welke herstelactie wordt uitgevoerd. Controleer ook of werknemer en werkgever dezelfde stukken hebben ontvangen en of verschillen van inzicht herkenbaar en zakelijk in het dossier staan.
Veelgestelde vragen
Begint spoor twee altijd na één jaar? Nee. Het kan eerder nodig zijn of gemotiveerd later starten, afhankelijk van het perspectief binnen de eigen organisatie.
Mag ik spoor twee weigeren? Niet zonder goede reden. Bespreek medische of inhoudelijke bezwaren en vraag zo nodig een deskundigenoordeel.
Moet spoor één stoppen? Nee. Interne mogelijkheden moeten relevant blijven zolang zij bestaan.
Wie betaalt het traject? De werkgever draagt de re-integratiekosten.
Ben ik ontslagen als ik elders ga werken? Niet automatisch. De juridische vorm van de plaatsing is bepalend.
Wat gebeurt bij onvoldoende inzet van de werkgever? UWV kan een loonsanctie opleggen van maximaal 52 weken.
Arbeidsrechtelijke hulp nodig?
Wilt u weten welke stap in uw situatie juridisch en praktisch het verstandigst is? Laat uw contract, correspondentie en relevante stukken beoordelen.
Bel 070 450 0300Leg uw situatie voor
Het eerste gesprek is kosteloos en vertrouwelijk.
Wat kan Arslan Advocaten voor u doen?
Arslan Advocaten beoordeelt de timing van spoor twee, het arbeidsdeskundig onderzoek, de aangeboden activiteiten en de dossieropbouw. Wij adviseren werknemers en werkgevers bij stagnatie, een deskundigenoordeel, een dreigende loonmaatregel, een loonsanctie of een voorstel tot beëindiging.
