Bestuurdersaansprakelijkheid: wanneer bent u als bestuurder privé aansprakelijk?

Een bestuurder van een bv is niet automatisch privé aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Voor persoonlijke aansprakelijkheid is een zelfstandige juridische grond nodig. Daarbij maakt het verschil wie de claim instelt: de vennootschap, een schuldeiser of een curator. Een tegenvallend bedrijfsresultaat, onbetaalde factuur of faillissement is op zichzelf onvoldoende.

Ontvangt u een aansprakelijkstelling? Onderzoek eerst de verweten gedraging, de periode, het bewijs en de grondslag. Meld de claim tijdig bij een eventuele bestuurdersaansprakelijkheidsverzekeraar en bewaar de volledige administratie. Erken niet overhaast dat u persoonlijk moet betalen.

Drie belangrijke routes naast elkaar

Wie spreekt u aan?	Waar gaat de beoordeling over?	Belangrijk onderscheid
De vennootschap	Onbehoorlijke taakvervulling, artikel 2:9 BW	Interne aansprakelijkheid tegenover de rechtspersoon
Een schuldeiser of andere derde	Een persoonlijk verwijtbare onrechtmatige gedraging, vaak artikel 6:162 BW	Een eigen claim van die benadeelde, naast een mogelijke claim op de bv
De curator in faillissement	Onder meer kennelijk onbehoorlijk bestuur en de wettelijke voorwaarden van artikel 2:248 BW bij een bv	Een bijzondere regeling, met eigen bewijsregels en verweren

Daarnaast bestaan bijzondere regelingen, bijvoorbeeld voor bepaalde belastingschulden, premies, uitkeringen en handelen namens een nog op te richten vennootschap. Een persoonlijke borgstelling is weer iets anders: daar kan aansprakelijkheid voortvloeien uit uw contractuele toezegging. Laat deze routes niet op één hoop gooien.

Interne aansprakelijkheid tegenover de vennootschap

Een bestuurder moet zijn taak behoorlijk vervullen. Voor aansprakelijkheid op grond van artikel 2:9 BW is een ernstig verwijt vereist. Of daarvan sprake is, hangt af van alle omstandigheden, waaronder de aard van de onderneming, de risico’s, de taakverdeling en de informatie waarover de bestuurder beschikte of had moeten beschikken.

Bestuurders mogen ondernemingsrisico’s nemen. Een investering die achteraf verliesgevend blijkt, bewijst daarom niet vanzelf onbehoorlijk bestuur. De beoordeling ziet mede op het besluitvormingsproces: welke informatie was beschikbaar, welke risico’s zijn besproken en welk belang diende het besluit?

Dat verandert wanneer bijvoorbeeld bewust geld aan de onderneming wordt onttrokken zonder verdedigbare zakelijke basis, essentiële controles langdurig worden genegeerd of een bestuurder persoonlijke belangen laat voorgaan. Ook dan moet de claim concreet worden onderbouwd. Schade en de verbinding met het verweten handelen blijven afzonderlijke vragen.

Kan een schuldeiser u persoonlijk aanspreken?

Een schuldeiser heeft normaal gesproken een vordering op zijn contractspartij, bijvoorbeeld de bv. Voor een aanvullende claim op de bestuurder is meer nodig. In de rechtspraak wordt bij handelen als bestuurder in dit verband doorgaans onderzocht of de bestuurder persoonlijk een voldoende ernstig verwijt treft.

Een bekende situatie is het aangaan van verplichtingen terwijl de bestuurder wist of redelijkerwijs moest begrijpen dat de vennootschap niet zou kunnen nakomen en geen verhaal zou bieden. Een andere situatie is persoonlijk verwijtbare benadeling doordat betaling of verhaal wordt gefrustreerd. De feiten op het relevante moment zijn bepalend; niet alleen de kennis die achteraf beschikbaar kwam.

Voor een schuldeiser is de vraag daarom niet alleen: “Mijn factuur is onbetaald, wie was de directeur?” U moet onderzoeken wat die persoon deed of naliet, wat hij toen wist, welk gevolg dat had en welke schade daaruit voortvloeide. Zie ook het stappenplan zakelijke incasso.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement

In faillissement kan de curator onder de voorwaarden van artikel 2:248 BW een bestuurder aanspreken voor het tekort van de boedel. Daarbij gaat het onder meer om kennelijk onbehoorlijke taakvervulling die een belangrijke oorzaak van het faillissement is. De regeling bevat bijzondere bewijsvermoedens bij schending van de administratie- of publicatieplicht, met nuances en mogelijke verweren.

Een claim voor het boedeltekort is dus niet hetzelfde als de claim van een individuele leverancier voor zijn eigen factuur. Ook moet worden onderzocht welke periode relevant is, welke andere oorzaken van het faillissement bestonden en of individuele disculpatie of matiging aan de orde kan zijn.

Deze faillissementsroute bespreken wij uitgebreider in bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement. Heeft u al een brief ontvangen, lees dan ook aangesproken door de curator.

Wat als taken waren verdeeld?

Een taakverdeling is relevant, maar maakt een bestuurder niet automatisch vrij van verantwoordelijkheid voor andere onderdelen van het bestuur. De gezamenlijke bestuurstaak en de omstandigheden blijven van belang. Onderzoek welke informatie beschikbaar was, of er waarschuwingssignalen waren en wat u heeft gedaan om gevolgen van onbehoorlijk bestuur af te wenden.

“De accountant regelde alles” of “mijn medebestuurder deed de financiën” is daarom geen volledig verweer. Wel kunnen afspraken, rapportages, escalaties en genomen maatregelen ondersteunen dat u zorgvuldig handelde. Bewaar ook de stukken waaruit blijkt dat u vragen stelde of tegen een besluit bezwaar maakte.

Bij een rechtspersoon als bestuurder kan artikel 2:11 BW doorwerking naar achterliggende bestuurders meebrengen. Een persoonlijke holding is dus niet zonder meer een volledige afscherming tegen bestuurdersaansprakelijkheid. De toepasselijke grondslag en de positie in de structuur moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

Helpen decharge of aftreden?

Decharge kan betekenis hebben in de interne verhouding tussen de vennootschap en de bestuurder, binnen de grenzen van wat rechtsgeldig is verleend en bekendgemaakt. Zij is geen algemene vrijwaring tegenover alle schuldeisers of de curator. De reikwijdte moet worden vastgesteld aan de hand van het besluit en de informatie waarop het berust.

Ook aftreden maakt eerdere handelingen niet ongedaan. Het tijdstip van vertrek, de overdracht van taken en de periode waarop de claim ziet, blijven relevant. Zorg dat uw vertrek, de overdracht van administratie en eventuele afspraken duidelijk worden vastgelegd. Lees meer over decharge en aansprakelijkheid van een bestuurder.

Niet iedere persoonlijke betalingsplicht is een bestuursclaim

Wie privé borg staat of zich hoofdelijk verbindt, kan op basis van die afspraak worden aangesproken. Daarvoor hoeft niet eerst vast te staan dat hij onbehoorlijk heeft bestuurd. Omgekeerd bewijst een persoonlijke garantie niet dat een claim wegens bestuurdersaansprakelijkheid terecht is.

Bekijk de tekst van de financieringsdocumenten, uw hoedanigheid, eventuele maxima en de positie van uw partner. Een verkoop van aandelen of vertrek als bestuurder beëindigt een persoonlijke garantie niet automatisch. Over deze afzonderlijke route leest u meer bij aangesproken worden als borg.

Welke bewijsstukken moet u bewaren?

Een goed bestuursdossier laat zien welke keuzes op welk moment verantwoord leken. Maak een tijdlijn en verzamel zowel gunstige als ongunstige stukken. Vernietig of verander geen documenten nadat een claim is aangekondigd.

• Statuten, bestuursreglement, taakverdeling en benoemings- of ontslagstukken.
• Notulen, bestuursbesluiten en onderliggende adviezen.
• Jaarrekeningen, publicatiebewijzen en administratie.
• Liquiditeitsprognoses, financieringsvoorstellen en correspondentie met de bank.
• Belangrijke contracten en informatie over betaling en verhaal.
• Stukken over tegenstrijdige belangen en transacties met gelieerde partijen.
• De aansprakelijkstelling, verzekeringspolis en eerdere meldingen.

Maak onderscheid tussen informatie die op het moment van de beslissing beschikbaar was en later verkregen kennis. Een actuele reconstructie is nuttig, maar mag niet worden gepresenteerd als een destijds opgesteld bestuursbesluit.

Hoe reageert u op een aansprakelijkstelling?

1. Leg de ontvangst en termijnen vast. Controleer of er al een procedure, beslag of een concrete reactietermijn loopt.
2. Vraag om specificatie. Welke handelingen, grondslag, schade en berekening worden aan u persoonlijk tegengeworpen?
3. Meld het dossier bij de verzekeraar. Vraag om ontvangstbevestiging en een standpunt over rechtsbijstand en kosten.
4. Orden het feitenmateriaal. Maak een tijdlijn en bespreek die met uw advocaat voordat u inhoudelijk reageert.
5. Kies een passende reactie. Soms volstaat een onderbouwde betwisting; soms zijn aanvullende stukken, een regeling of verweer in een procedure nodig.

Een verzoek om uitstel is geen erkenning dat de claim terecht is. Stem een uitstelafspraak wel duidelijk af en ga er niet van uit dat een eenzijdig verzoek wettelijke of gerechtelijke termijnen verlengt.

Fictief voorbeeld: een nieuwe opdracht tijdens financieringsproblemen

Een bv heeft een tijdelijke liquiditeitskrapte en verwacht een nieuwe financiering. De bestuurder neemt een grote opdracht aan. Later trekt de financier zich terug en blijft de leverancier onbetaald. Die uitkomst alleen beslist niet of de bestuurder privé moet betalen.

Onderzoek wat er ten tijde van de bestelling bekend was. Was er een concreet financieringsvoorstel, welke voorwaarden stonden nog open en waren alternatieven beschikbaar? Of wist de bestuurder al dat financiering was geweigerd en dat er geen verhaal zou zijn? Een dossier met gedateerde correspondentie en een onderbouwde prognose maakt dit verschil inzichtelijk.

Voorkomen is vooral zorgvuldig besturen en vastleggen

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering kan financiële bescherming bieden binnen de polisvoorwaarden, maar vervangt zorgvuldig bestuur niet. Zorg voor actuele cijfers, controleer publicatieverplichtingen, bespreek tegenstrijdige belangen en leg grote beslissingen vast. Bij naderende betalingsproblemen moet de informatievoorziening juist intensiever worden.

Vraag tijdig advies als continuïteit onzeker wordt. Een verdedigbare beslissing kan anders zijn wanneer de onderneming nog reële herstelmogelijkheden heeft dan wanneer faillissement onvermijdelijk lijkt. Bespreek ook de gevolgen voor personeel, schuldeisers en financiering. Voor de bredere begeleiding verwijzen wij naar ondernemingsrecht.

Veelgestelde vragen

Ben ik als directeur-grootaandeelhouder altijd privé aansprakelijk?

Nee. De bv heeft een eigen vermogen en verplichtingen. Persoonlijke aansprakelijkheid vraagt een zelfstandige wettelijke of contractuele grondslag.

Kan een schuldeiser direct mijn privéwoning verkopen?

Een dreiging in een brief geeft een schuldeiser nog geen recht op executie. Voor beslag en verkoop gelden afzonderlijke voorwaarden en procedures. Laat een concrete beslagdreiging wel direct beoordelen.

Beschermt decharge mij tegen een claim van de curator?

Decharge is geen algemene bescherming tegen curatorclaims. De grondslag van de claim en de reikwijdte van de decharge moeten apart worden onderzocht.

Is een slechte zakelijke beslissing voldoende voor aansprakelijkheid?

Nee. Ondernemen brengt risico’s mee. De beoordeling gaat onder meer over de toepasselijke maatstaf, de informatie van destijds, het besluitvormingsproces en het persoonlijke verwijt.

Moet ik meteen betalen om een procedure te voorkomen?

Niet zonder beoordeling van de claim. Onderzoek eerst de grondslag, het bewijs, de schade, dekking en mogelijke verweren. Een regeling kan passend zijn, maar moet op een geïnformeerde afweging berusten.

Bronnen en juridische basis

Relevante regels staan onder meer in Boek 2 BW, waaronder artikelen 2:9, 2:11 en 2:248. Een toepassing van de maatstaf voor interne aansprakelijkheid is te vinden in Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2022:3006. Voor een externe claim moeten ook de toepasselijke regels over onrechtmatige daad worden beoordeeld.

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Verzekeringsrecht
• Meer informatie over Letselschade
• Meer informatie over Arbeidsrecht