Overeenkomst vernietigen wegens dwaling of bedrog: wanneer kunt u onder een contract uit?

Heeft u een overeenkomst gesloten die u niet zou hebben gesloten als u de juiste informatie had gehad, dan kunt u haar onder voorwaarden vernietigen wegens dwaling (artikel 6:228 BW) of — als de wederpartij u opzettelijk misleidde — wegens bedrog (artikel 3:44 BW). Vernietiging werkt terug: de overeenkomst wordt behandeld alsof zij nooit heeft bestaan, en wat is betaald of geleverd moet worden teruggegeven.

English: Read this article in English: Annulling a contract on grounds of mistake or fraud: when can you get out of a contract?

Türkçe: Bu makaleyi Türkçe okuyun: Sözleşmenin yanılma veya hile nedeniyle iptali: bir sözleşmeden ne zaman kurtulabilirsiniz?

Geschreven door Onur Arslan, advocaat bij Arslan Advocaten. Ingeschreven in het rechtsgebiedenregister van de Nederlandse orde van advocaten voor arbeidsrecht en letselschade. Onur Arslan was jarenlang ondernemingsrechtadvocaat en curator en heeft jarenlange ervaring met financieelrechtelijke geschillen. Laatst bijgewerkt: 17 september 2026. Getoetst op 17 september 2026 aan de hand van de wettekst op wetten.overheid.nl.

De bestelbus heeft veel meer kilometers gereden dan de teller aangaf. De webwinkel die u overnam draaide nooit de omzet die in de cijfers stond. Het huis dat u kocht blijkt in een gebied te liggen waar een bouwplan de hele omgeving verandert — en de verkoper wist dat. In zulke situaties is de vraag niet alleen of u schade heeft, maar of u van de overeenkomst af kunt.

Dwaling of bedrog: wat is het verschil?

Bij dwaling had u een onjuiste voorstelling van zaken; bij bedrog heeft de wederpartij die onjuiste voorstelling opzettelijk veroorzaakt.

In procedures wordt vaak beide aangevoerd: primair bedrog, subsidiair dwaling. Lukt het bewijs van opzet niet, dan kan dwaling alsnog slagen.

Wanneer is een beroep op dwaling mogelijk?

Een vergissing alleen is niet genoeg: u moet de overeenkomst bij een juiste voorstelling van zaken niet hebben gesloten, én de dwaling moet in een van de drie wettelijke gevallen vallen.

Volgens artikel 6:228 lid 1 BW is een overeenkomst die onder invloed van dwaling tot stand kwam vernietigbaar als:

• a. de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpartij, tenzij deze mocht aannemen dat de overeenkomst ook zonder die inlichting zou worden gesloten;
• b. de wederpartij in verband met wat zij omtrent de dwaling wist of behoorde te weten, u had behoren in te lichten — schending van de mededelingsplicht;
• c. de wederpartij bij het sluiten van de overeenkomst van dezelfde onjuiste veronderstelling uitging als u — wederzijdse dwaling — tenzij zij ook bij een juiste voorstelling van zaken niet had hoeven begrijpen dat u daardoor van de overeenkomst zou worden afgehouden.

Er zijn twee belangrijke beperkingen in lid 2. Een beroep op dwaling kan niet worden gegrond op een dwaling die uitsluitend een toekomstige omstandigheid betreft. En het kan niet als de dwaling voor uw eigen rekening behoort te blijven, gelet op de aard van de overeenkomst, de verkeersopvattingen of de omstandigheden van het geval.

Mededelingsplicht tegenover onderzoeksplicht

In de praktijk draait bijna elke dwalingszaak om de spanning tussen twee plichten: moest de verkoper het vertellen, of had de koper het zelf moeten onderzoeken? Het uitgangspunt in de rechtspraak is dat een schending van de mededelingsplicht in beginsel zwaarder weegt dan een tekortschietend eigen onderzoek. Wie iets wist dat voor de ander kennelijk van wezenlijk belang was, kan zich er meestal niet achter verschuilen dat de ander beter had moeten opletten. Maar dat is geen absolute regel: van een professionele koper wordt meer onderzoek verwacht dan van een particulier, en wat evident zichtbaar was, komt eerder voor rekening van de koper.

Wanneer is sprake van bedrog?

Bedrog vereist dat de wederpartij u opzettelijk heeft bewogen tot de overeenkomst, door een onjuiste mededeling, het verzwijgen van een feit dat zij moest meedelen, of een andere kunstgreep (artikel 3:44 lid 3 BW).

Twee nuances. Algemene aanprijzingen — “een prachtige auto”, “een bloeiend bedrijf” — leveren op zichzelf geen bedrog op, ook als ze overdreven blijken. En bedrog door een derde telt alleen tegen uw wederpartij als die ervan wist of behoorde te weten (artikel 3:44 lid 5 BW).

Het moeilijkste onderdeel is het bewijs van opzet. Dat blijkt zelden uit een bekentenis, maar vaak uit omstandigheden: een teruggedraaide kilometerstand, een verzwegen brief van de gemeente, bewust aangepaste cijfers.

Hoe vernietigt u een overeenkomst?

U vernietigt een overeenkomst door een schriftelijke verklaring aan de wederpartij, of door de rechter te vragen haar te vernietigen (artikel 3:49 en 3:50 BW).

Een buitengerechtelijke verklaring is vaak voldoende en de snelste route. Beschrijf daarin welke overeenkomst u vernietigt, op welke grond, en wat u terugverlangt. Werkt de wederpartij niet mee, dan kan de rechter worden gevraagd de vernietiging te bevestigen en de terugbetaling te gelasten.

Let op de termijn. De bevoegdheid om te vernietigen verjaart drie jaar nadat de dwaling of het bedrog is ontdekt (artikel 3:52 lid 1 onder c BW). Wie de ontdekking laat liggen, verliest zijn recht.

Wat gebeurt er na vernietiging?

Vernietiging werkt terug tot het moment van sluiten (artikel 3:53 BW): wat partijen al aan elkaar hebben gepresteerd, moet worden teruggegeven.

U geeft de auto terug en krijgt de koopprijs terug; de verkoper kan niet langer betaling vorderen. Die teruggave verloopt via de regels over onverschuldigde betaling (artikel 6:203 BW). Is teruggave feitelijk niet goed mogelijk — het bedrijf is inmiddels volledig omgebouwd — dan kan de rechter aan de vernietiging gevolgen verbinden of in plaats daarvan een vergoeding toekennen.

Wijzigen in plaats van vernietigen

Soms is vernietiging niet wat u wilt: u wilt de auto houden, maar niet de volle prijs betalen. Daarvoor biedt artikel 6:230 BW twee routes. De rechter kan op verzoek van een partij de gevolgen van de overeenkomst wijzigen om het nadeel op te heffen, bijvoorbeeld door de prijs te verlagen. En omgekeerd vervalt uw bevoegdheid tot vernietiging als de wederpartij tijdig een wijziging voorstelt die uw nadeel op afdoende wijze opheft.

Ter illustratie. Een schilder koopt van een autobedrijf een gebruikte bestelbus. De kilometerteller geeft 90.000 kilometer aan; in de advertentie staat “dealeronderhouden, lage kilometerstand”. Een half jaar later blijkt uit het onderhoudsregister dat de bus bij de vorige eigenaar al 210.000 kilometer had gereden. De vraag is dan niet alleen of de bus “goed” is, maar of de koper is misleid. Heeft het autobedrijf de teller aangepast of de registratie gezien en verzwegen, dan ligt bedrog voor de hand, met recht op vernietiging én schadevergoeding. Kan opzet niet worden bewezen, dan resteert dwaling op grond van een onjuiste inlichting: de advertentie noemde uitdrukkelijk een lage kilometerstand. Dit is een voorbeeldsituatie ter illustratie van de regel, geen zaak van ons kantoor.

Verkeerd advies van een aannemer: geld terug voor onnodige werkzaamheden?

Laat u werkzaamheden uitvoeren omdat een bedrijf een onjuiste oorzaak of noodzaak heeft genoemd, dan kan dwaling een andere route bieden dan alleen klagen over slecht uitgevoerd werk. U moet onderbouwen wat vóór de opdracht is meegedeeld, waarom die informatie onjuist was en waarom u de opdracht bij juiste informatie niet zo zou hebben gegeven. Een tegenvallend resultaat of een later afwijkend advies bewijst dat nog niet.

Dit onderscheid speelde bij kelderwerkzaamheden waarover het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 6 oktober 2026 besliste. Een bedrijf had vochtindringing van buitenaf als oorzaak genoemd en injectiewerkzaamheden uitgevoerd. Het hof vond de onjuistheid van die mededeling voldoende aangetoond, mede door deskundigenonderzoek. Ook het niet informeren over onvoldoende ventilatie speelde een rol. Het beroep op dwaling slaagde en de vernietiging van de oorspronkelijke opdracht en de meerwerkovereenkomst werd erkend. Lees het arrest van 6 oktober 2026, gepubliceerd op 13 oktober, overwegingen 4.4–4.8 en beslissing 5.2–5.3.

Het arrest betekent niet dat iedere vochtbehandeling die onvoldoende helpt volledig moet worden terugbetaald. De informatie bij de opdracht, het deskundigenbewijs en de reactie van het bedrijf waren doorslaggevend. Het is een toepassing van dwaling op concrete feiten, geen algemene resultaatgarantie voor aannemers.

Dwaling of een bouwgebrek: welke vraag staat centraal?

Deze routes kunnen naast elkaar worden onderzocht, maar hebben niet dezelfde voorwaarden. Lees bij uitvoeringsfouten aansprakelijkheid van de aannemer voor bouwgebreken. Maak duidelijk op welke overeenkomst uw klacht ziet: een eerste opdracht en later meerwerk hoeven niet automatisch hetzelfde lot te delen.

Hoe bewijst u dwaling door verkeerd advies?

1. Leg de oorspronkelijke voorstelling vast. Bewaar de offerte en de exacte verklaring over oorzaak, noodzaak of eigenschappen. Noteer wie dat wanneer zei en wie daarbij was.
2. Laat de afwijking onderzoeken. Vraag een deskundige welke waarnemingen de oorspronkelijke uitleg bevestigen of juist tegenspreken. Geef het andere bedrijf waar passend gelegenheid op de bevindingen te reageren.
3. Leg uw beslissing uit. Waarom was juist deze informatie voor uw akkoord bepalend? Benoem wat u bij de juiste informatie anders zou hebben gedaan.
4. Bewaar de ontdekkingsdatum. De datum waarop u de dwaling ontdekte is relevant voor verjaring. Bewaar ook bewijs van ontvangst van verklaringen die u verstuurt.

Krijgt u de hele factuur en deskundigenkosten terug?

Een geslaagde vernietiging brengt ongedaanmaking in beeld, maar bij al verrichte diensten of werkzaamheden kan teruggave naar haar aard onmogelijk zijn. Dan moeten ook de regels over waardevergoeding en de concrete omstandigheden worden beoordeeld. Terugbetaling van de factuur is bovendien iets anders dan vergoeding van onderzoekskosten, vervolgschade of advocaatkosten. Daarvoor zijn een passende grondslag en een afzonderlijke onderbouwing nodig. Tel dezelfde schade niet tweemaal.

Deze verdieping over verkeerd advies en onnodige werkzaamheden is toegevoegd op 22 oktober 2026.

Wat u moet doen

1. Leg vast wat u is verteld. Advertentie, e-mails, appberichten, brochure, getuigen. De inlichting die u misleidde is de kern van uw zaak.
2. Leg vast wat u later ontdekte, en wanneer. De datum van ontdekking bepaalt de termijn.
3. Kies uw doel. Wilt u van de overeenkomst af, of wilt u haar houden tegen betere voorwaarden? Dat bepaalt of u vernietigt of om wijziging vraagt.
4. Stuur een gemotiveerde vernietigingsverklaring met een concrete termijn voor terugbetaling.
5. Overweeg naast of in plaats van vernietiging andere routes, zoals ontbinding wegens non-conformiteit. Die leiden tot andere gevolgen en kunnen soms sterker zijn.
6. Wacht niet te lang. Naast de driejaarstermijn weegt ook mee dat u na ontdekking niet de indruk wekt dat u de overeenkomst alsnog aanvaardt.

Vernietigen, ontbinden of opzeggen?

De aanleiding bepaalt welke route onderzocht moet worden. Benoem daarom wat er misging: bij het sluiten van de overeenkomst, tijdens de uitvoering of bij het beëindigen van een doorlopende samenwerking.

Route	Centrale vraag	Aandachtspunt
Vernietiging	Was de totstandkoming gebrekkig, bijvoorbeeld door dwaling of bedrog?	Grondslag, beroepstermijn en gevolgen van terugwerkende kracht onderzoeken.
Ontbinding	Rechtvaardigt een tekortkoming gehele of gedeeltelijke ontbinding?	Verzuim of een uitzondering daarop, ernst van de tekortkoming en ongedaanmaking beoordelen.
Opzegging	Kan de overeenkomst voor de toekomst worden beëindigd?	Contract, wettelijke regeling en eventuele eisen aan termijn, grond of vergoeding controleren.

Een tegenvallende uitvoering is niet automatisch dwaling. Lees bij gebrekkige levering of niet-betalen ook de gids over wanprestatie bij een zakelijk contract. Als een herstelmogelijkheid moet worden geboden, kan een zakelijke ingebrekestelling relevant zijn. Laat de gewenste beëindiging en financiële afrekening samen beoordelen voordat u een definitieve verklaring verstuurt.

Veelgestelde vragen

Kan ik een contract ook vernietigen als ik het niet goed heb gelezen?

In de regel niet. Wie tekent zonder te lezen, draagt meestal zelf het risico. Dat is anders als de wederpartij u iets onjuists heeft verteld over wat erin stond.

Kan een beroep op dwaling contractueel worden uitgesloten?

In zakelijke overeenkomsten gebeurt dat regelmatig, bijvoorbeeld bij een bedrijfsovername. Zo’n uitsluiting kan werken, maar beschermt niet tegen bedrog.

Wat is het verschil met ontbinding?

Vernietiging gaat over een gebrek bij het sluiten van de overeenkomst: uw wil is onjuist gevormd. Ontbinding gaat over een tekortkoming bij de uitvoering. De gevolgen verschillen, onder meer voor schadevergoeding.

Ik ben als consument misleid door een webshop of verkoper aan de deur. Geldt dit ook?

Ja, en daarnaast heeft u als consument een extra route: een overeenkomst die tot stand kwam als gevolg van een oneerlijke handelspraktijk is vernietigbaar op grond van artikel 6:193j lid 3 BW.

Krijg ik ook mijn kosten vergoed?

Bij bedrog kunt u naast vernietiging schadevergoeding vorderen op grond van onrechtmatige daad. Bij dwaling alleen is dat niet vanzelfsprekend; daarvoor is een zelfstandige grondslag nodig.

Laat uw positie beoordelen

Arslan Advocaten beoordeelt of vernietiging, wijziging of ontbinding de sterkste route is, stelt de verklaring op en voert zo nodig de procedure.

Bel 070 450 0300 of stuur uw vraag via het contactformulier.

Lees ook

• Is akkoord op een offerte via e-mail of WhatsApp bindend?
• Overmacht bij een contract
• Zakelijk energiecontract telefonisch afgesloten of misleid door een tussenpersoon: bij een betwist zakelijk energiecontract zijn de opname, digitale bevestiging en eventuele volmacht van belang
• Bedrijfsrecht: juridische vragen van ondernemers

Bronnen en juridische basis

• Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikelen 3:44, 3:49, 3:50, 3:52 en 3:53.
• Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikelen 6:203, 6:228, 6:230 en 6:193j.

Bronnen gecontroleerd op 17 september 2026.

Deze pagina geeft algemene informatie en is geen juridisch advies over uw eigen situatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

---

Gerelateerde juridische diensten

• Meer informatie over Bedrijfsrecht
• Meer informatie over Ondernemingsrecht